Samochód pożarniczy (nazywany również samochodem strażackim, wozem strażackim, pojazdem pożarniczym lub pożarowozem) to specjalnie oznakowany i przygotowany wóz bojowy. Jest używany przez straż pożarną lub inne jednostki ochrony przeciwpożarowej do udziału w akcjach ratowniczo-gaśniczych oraz innych działaniach statutowych, takich jak prewencja. Pojazdy te są uprzywilejowane w ruchu drogowym, a w większości państw świata malowane są na kolor czerwieni sygnałowej (wg skali RAL 3000), przy czym błotniki i zderzaki powinny mieć barwę białą.
Klasyfikacja i podział pojazdów pożarniczych
Istnieje wiele rodzajów wozów strażackich, dlatego stosuje się ich podział na klasy oraz kategorie. Samochody pożarnicze budowane są najczęściej na podwoziach pojazdów produkowanych seryjnie, o odpowiednio dobranych zespołach i parametrach.
Klasy pojazdów ze względu na masę (wg normy PN-EN 1846-1)
- Lekka (L): samochody o masie nie mniejszej niż 2 tony i nie większej niż 7,5 tony.
- Średnia (M): samochody o masie nie mniejszej niż 7,5 tony i nie większej niż 14 ton.
- Ciężka (S): samochody o masie większej niż 14 ton.
Kategorie ze względu na zdolność terenową
- Kategoria 1 (Miejska/Drogowa): pojazdy przeznaczone do poruszania się po drogach o twardej nawierzchni.
- Kategoria 2 (Uterenowiona): pojazdy zdolne do poruszania się po drogach o twardej nawierzchni oraz w ograniczonym zakresie poza nimi.
- Kategoria 3 (Terenowa): pojazdy zdolne do poruszania się po wszystkich drogach i bezdrożach.
Główne rodzaje i przeznaczenie wozów
Wśród wielu samochodów pożarniczych można rozróżnić dwa podstawowe rodzaje: pojazdy gaśnicze oraz pojazdy ratowniczo-gaśnicze. Te pierwsze pozwalają na zabranie niezbędnego sprzętu oraz grupy strażaków. Z kolei pojazdy ratowniczo-gaśnicze są przystosowane do specjalistycznych akcji, takich jak usuwanie skutków wypadków drogowych, kolejowych czy lotniczych.
| Typ pojazdu | Główne wyposażenie/przeznaczenie |
|---|---|
| Samochody z drabiną lub podnośnikiem | Wysuwana konstrukcja z koszem ratowniczym lub bez, służąca do prac na wysokościach. |
| Samochody ratownictwa technicznego | Sprzęt do uwalniania osób z pojazdów, usuwania przeszkód i ratowania zwierząt. |
| Samochody ratownictwa medycznego | Pojazdy przeznaczone do opieki nad pacjentami i ich transportu. |
| Samochody chemiczno-ekologiczne | Środki ochrony indywidualnej i sprzęt do usuwania skażeń substancjami niebezpiecznymi. |
Oznakowanie taktyczne w Polsce
W Polsce pojazdy strażackie są oznaczone uniwersalnym numerem operacyjnym, który umożliwia identyfikację wozu w czasie akcji. Sposób oznakowania określa zarządzenie Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej. Numer operacyjny składa się z trzech elementów:
- Trzycyfrowy numer (prefiks): określa powiat oraz typ jednostki.
- Jednoliterowe oznaczenie województwa: zgodne z wyróżnikiem na tablicach rejestracyjnych.
- Oznaczenie numeryczne: wskazujące na funkcję pojazdu (np. 21 - pierwszy wyjazdowy, 51 - autodrabina, 90 - samochód operacyjny).
W przypadku samochodów gaśniczych stosuje się dodatkowo oznaczenie cyfrowe charakteryzujące pojemność zbiornika na wodę (w metrach sześciennych) oraz wydajność pompy (w hektolitrach na minutę). Przykładowo, oznaczenie GCBA 5/24 oznacza Ciężki Samochód Gaśniczy ze zbiornikiem 5 m³ i autopompą o wydajności 24 hl/min.
Wyposażenie dodatkowe
Za czerwonymi drzwiami wozów kryje się specjalistyczny sprzęt. Oprócz podstawowego układu wodno-pianowego, standardem są:
- Maszty oświetleniowe i wciągarki.
- Działka wodne oraz dodatkowe węże pożarnicze.
- Walizki sprzętowe zawierające narzędzia ręczne (młotki, łomy, latarki) oraz hydrauliczne (nożyce, rozpieracze).
- Kamery cofania i systemy oświetlenia LED.