W świecie pojazdów strażackich, marka STAR zajmuje szczególne miejsce, symbolizując siłę, niezawodność i adaptacyjność. Od lat 60. XX wieku, Fabryka Samochodów Ciężarowych w Starachowicach oferowała modele, które stanowiły trzon polskiej floty strażackiej. W niniejszym artykule przyjrzymy się bliżej kluczowym modelom i ich ewolucji, od historycznych konstrukcji po zmodernizowane wersje współczesne.
STAR 266 MAN 6x6 - Nowoczesna adaptacja terenowa
Samochód pożarniczy STAR 266 MAN to przykład udanej modernizacji legendarnego podwozia terenowego STAR 266 z napędem 6x6. Pojazd ten został skonstruowany z myślą o trudnych warunkach terenowych, co podkreśla jego niska masa własna oraz doskonałe właściwości jezdne w terenie. Wszystkie kluczowe zespoły przeszły profesjonalną naprawę główną, objętą gwarancją, z możliwością montażu fabrycznie nowej kabiny i silnika.
Podwozie bazowe STAR 266, pochodzące z zapasów wojskowych, zostało poddane gruntownym modyfikacjom w firmie STARSANDUO w Starachowicach. Zastosowano podzespoły firmy MAN, w tym 6-cylindrowy silnik MAN Euro 2 o mocy 224 KM (typ D0826 LFG01), pozbawiony elektroniki, z turbosprężarką i intercoolerem. Skrzynia biegów to ZF 6 S-850.
Kabina kierowcy, dostępna w wersji 6- lub 7-osobowej, to czterodrzwiowy model MAN L2000, po kapitalnym remoncie lub fabrycznie nowy (za dopłatą). Charakteryzuje się hydraulicznym podnoszeniem do góry, ułatwiającym dostęp do silnika.
Zabudowa pożarnicza jest konfigurowana indywidualnie, według potrzeb klienta. Podstawowa wersja zabudowy w oferowanej cenie netto (+ 23% VAT) podkreśla elastyczność tego pojazdu. Rok produkcji podwozia STAR 266 to około 1985, a pojazd często jest wyposażony w pług.
Historia STAR 25 i jego znaczenie dla społeczności lokalnej
Historia strażackiego STAR-a 25 z gminy Mircze to opowieść o blisko 50 latach służby. Ten wysłużony, kilkudziesięcioletni wóz strażacki, po gruntownym remoncie, zyskał drugie życie i nadal służy społeczności. Początkowo użytkowany przez jednostkę OSP w Kryłowie, następnie przekazany do Smoligowa, ostatecznie zakończył służbę bojową. Zamiast trafić na złom, postanowiono go odrestaurować i wyeksponować jako symbol historii lokalnego pożarnictwa.
Obecnie zabytkowy wóz strażacki stanowi ozdobę placu przed Gminnym Ośrodkiem Kultury w Mirczu i uświetnia gminne uroczystości. Istnieje również pomysł utworzenia unikatowej strażackiej grupy rekonstrukcyjnej. Poszukiwana jest oryginalna ręczna pompa, w którą auto było niegdyś wyposażone, a która zaginęła w niewyjaśnionych okolicznościach.
STAR 244 - Ikona polskiej motoryzacji strażackiej
STAR 244, będący częścią serii "200" zapoczątkowanej w 1965 roku, stanowił znaczący krok w rozwoju polskich pojazdów terenowych. Prototypy Stara 200 i jego uterenowionej odmiany 244 były opracowywane we współpracy z Wojskowym Instytutem Techniki Pancernej i Samochodowej.
Seryjna produkcja modelu 244 ruszyła w 1975 roku, oferując podwozie i samochód skrzyniowy. Dwumiejscowa kabina typu 642 była wyposażona w ogrzewanie i wentylację. Sercem pojazdu był silnik S359 - 6-cylindrowy, o pojemności 6842 cm³ i mocy 150 KM. Maksymalna prędkość wynosiła 82 km/h, a spalanie około 26 l/100 km.
Napęd na cztery koła realizowany był za pomocą 5-biegowej skrzyni ZF S5-45 i 2-biegowej skrzynki rozdzielczej. Ładowność pojazdu wynosiła 5000 kg. STAR 244 wyróżniał się zdolnością do pokonywania przeszkód wodnych o głębokości 120 cm i podjazdów o nachyleniu do 45°.
Warianty STAR 244
- Star 3W244: Zaprezentowany w 1976 roku.
- Star 244R: Prototyp z 1977 roku, wyposażony w samowyładowczą skrzynię ładunkową, przeznaczony dla rolnictwa.
- Star 244RS: Specjalistyczna wersja dla rolnictwa i gospodarstw wielkotowarowych, produkowana od 1979 roku. Charakteryzowała się szczelną skrzynią ładunkową o pojemności 4,0/6,5/15,0 m³ i możliwością pracy w trudnych warunkach terenowych dzięki napędowi 4x4 i reduktorowi. Zastosowanie filtra powietrza typu multicyklonowego umożliwiało pracę w warunkach wysokiego zapylenia, a uszczelnienia pozwalały na pokonywanie przeszkód wodnych do 180 cm.
- Star 244L: Model wydłużony, zaprezentowany na Targach Poznańskich w 1978 roku.
- Star 3W244R: Opracowany i zmontowany w liczbie 50 egzemplarzy przez SHL-Kielce w 1978 roku.
Modernizacje i remonty STAR 244
Współczesność przynosi przykłady odrestaurowanych STAR-ów 244, które, mimo kilkudziesięciu lat na karku, wciąż mogą służyć. Przykładem jest STAR 244L z 1983 roku, który po generalnym remoncie, obejmującym mosty i skrzynię biegów, z symbolicznym przebiegiem 22 tysięcy kilometrów, trafił na przetarg. Taki pojazd stanowi atrakcyjną propozycję dla mniejszych jednostek OSP lub kolekcjonerów.
Gmina Konstancin-Jeziorna również trzykrotnie wystawiła na sprzedaż wóz strażacki marki STAR 244, który służył w OSP Gassy. Pomimo obniżania ceny wywoławczej, sprzedaż nie dochodziła do skutku, co skłoniło do sprzedaży w trybie z wolnej ręki, z najwyższą oferowaną ceną jako kryterium wyboru kupującego. Samochód z 1996 roku z przebiegiem 32 467,7 km wciąż jest sprawny i gotowy do dalszej eksploatacji.
Jan Garbacz: Star 244 - z tradycjami
STAR 1142 - Nowa generacja samochodów strażackich
Na początku lat 90. Państwowa Straż Pożarna rozpoczęła prace nad następcami starszych samochodów gaśniczych. W 1995 roku przygotowano założenia dla nowego typoszeregu samochodów wodno-pianowych, a pierwszymi modelami były ciężkie Jelcze 010 i 014. Równolegle Komenda Główna zakupiła 3 podwozia nowego wówczas Stara 1142, które zostały przekazane do zabudowy do trzech różnych firm: Jelcza, SHL i Piotr Wawrzaszek.
W drugim etapie zamówiono w SHL 3 samochody strażackie na podwoziu Stara 1142 z podwyższonymi wymaganiami dotyczącymi silnika i autopompy. Wszystkie 6 prototypów przeszło testy w jednostkach o największej liczbie interwencji. Następnie Państwowa Straż Pożarna rozpisała przetarg na produkcję i dostawę kolejnych stu sztuk, ustalając ostre warunki techniczne, wzorowane na zachodnich rozwiązaniach.
Rozwój podwozia i kabiny STAR 1142
Podwozie Star 1142 CJ, z rozstawem osi 4 m, zostało przygotowane przez Zakłady Starachowickie Star. Projekt kabiny załogowej brygadowej, mimo początkowych trudności związanych z konstrukcją ramy dla wersji 4x4, został zrealizowany. Kabina, choć cięższa od standardowej, wymagała zastosowania mocniejszych siłowników podnoszenia.
W celu zwiększenia mocy, silnik Stara 1142 został wyposażony w chłodnicę międzystopniową (intercooler) i pompy wtryskowe o ciśnieniu około 850 bar, co podniosło moc maksymalną do 180 KM i moment obrotowy do 525 Nm. Zmiany te wymusiły modernizację skrzyni biegów, do której Fabryka Przekładni Samochodowych Tczew wprowadziła nową przekładnię w 1995 roku.
Kierowcy musieli przyzwyczaić się do nietypowego układu skrzyni biegów, gdzie bieg piąty znajdował się na miejscu czwartego, a czwarty obok trzeciego. Zastosowanie nadbiegu wymagało specjalnych widełek przełączających bieg 4-5.
Podwozie otrzymało ogumienie bezdętkowe o rozmiarze 255/70 R22,5, co stanowiło ułatwienie w porównaniu do kół dętkowych z pierścieniami.
Konstrukcja nadwozia STAR 1142 w Jelczu
Równolegle z pracami w Starachowicach, w Jelczu prowadzono prace nad nadwoziem. Pomimo trudności organizacyjnych w Biurze Konstrukcyjnym Jelcza, prototyp był tworzony wspólnie przez Prototypownię i produkcję. Konstruktorzy z Jelcza ściśle współpracowali z zakładami w Starachowicach, Szczecinie oraz z serwisem austriackiego producenta pomp.
Prototyp Jelcza 022, oznaczony jako GBA 2/20, przeszedł testy w Centrum Naukowo-Badawczym Ochrony Przeciwpożarowej w Józefowie, gdzie oceniano jego właściwości jezdne w terenie, działanie pompy oraz ergonomię konstrukcji. Pojazd ten, po wprowadzeniu niezbędnych poprawek i wygraniu przetargu, trafił do służby w Państwowej Straży Pożarnej.
Jelcz 022 był wyposażony w zbiornik na wodę o pojemności 2500 litrów i na środek pianotwórczy 250 litrów. Autopompa o wydajności 2000 l/min przy ciśnieniu 10 bar lub 250 l/min przy ciśnieniu 40 bar była zamontowana z tyłu nadwozia.
Inne pojazdy pożarnicze i specjalistyczne
Współczesna flota strażacka obejmuje szeroką gamę pojazdów, od średnich samochodów ratowniczo-gaśniczych po specjalistyczne podnośniki i samochody techniczne. Przykłady z terenu działania Państwowej Straży Pożarnej ilustrują różnorodność:
- GBA 3,2/28 Volvo FL 4x4: Średni samochód ratowniczo-gaśniczy z zabudową Bocar.
- GBA 2,5/36 Scania P360: Średni samochód ratowniczo-gaśniczy z autopompą Ruberg R30/2.5, zabudowa ISS Wawrzaszek.
- GCBA 5/32 Scania P400: Ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy.
- SRt Renault Midlum: Średni samochód ratownictwa technicznego.
- SHD-25 Man: Pojazd z podestem ruchomym o maksymalnym wysięgu 25 m, produkcja Fabryka Maszyn "BUMAR-KOSZALIN" S.A.
- SLOp Skoda Yeti: Lekki samochód operacyjny.
- SLBus Ford Transit: Lekki samochód do przewozu do 9 osób.
- SLKw Volkswagen: Lekki samochód kwatermistrzowski.
- SLRr Isuzu: Lekki samochód rozpoznawczo-ratowniczy.
- SLRr Nissan Pick-Up 4×4: Lekki samochód rozpoznawczo-ratowniczy.
- Quad Yamaha Grizzly.
- GBA 2,5/24 Renault Midlum: Średni samochód ratowniczo-gaśniczy.
- SLRt Renault Mascott: Lekki samochód ratownictwa technicznego z autopompą Ruberg.
Należy również wspomnieć o gadżetach i replikach związanych z tematyką strażacką, takich jak kolekcjonerska replika STAR 244, która stanowi przykład zamiłowania do historii pożarnictwa.