Wozy strażackie należą do najbardziej kultowych i niezbędnych pojazdów ratowniczych na świecie. Z jaskrawoczerwoną farbą, migającymi światłami i głośnymi syrenami, zostały zaprojektowane, aby robić wrażenie - i muszą. Stworzone do przewożenia strażaków, sprzętu ratunkowego, a często także tysięcy litrów wody, wozy strażackie to masywne pojazdy zaprojektowane z myślą o funkcjonalności i niezawodności.
Ile waży wóz strażacki?
Jednym z najczęściej zadawanych pytań dotyczących tych maszyn jest: „Ile waży wóz strażacki?”. Odpowiedź nie jest prosta, ponieważ masa wozów strażackich znacznie różni się w zależności od typu, konfiguracji, wyposażenia i przeznaczenia.
Średnia waga
Średnio standardowy wóz strażacki (nazywany również wóz strażacki lub wóz gaśniczy w niektórych kontekstach) waży pomiędzy 19 000 a 60 000 funtów (około 8 600 do 27 200 kilogramów) przy pełnym obciążeniu.
Wpływ na wagę
Straż pożarna wykorzystuje różne typy wozów strażackich do różnych scenariuszy. Na wagę pojazdu wpływają przede wszystkim następujące czynniki:
- Woda: Woda jest niezwykle ciężka. Jeden galon waży około 8.34 funta (3.78 kg). Wóz strażacki ze zbiornikiem o pojemności 750 galonów (ok. 2 835 litrów) przewozi około 6 250 funtów (ok. 2 000 kg) wody. Cysterny, które transportują wodę do obszarów bez hydrantów, mogą przewozić 4 000-6 000 galonów.
- Sprzęt ratowniczy: Rozdzielacze/nożyce hydrauliczne, agregaty hydrauliczne, pilarki ratownicze, motopompy, aparaty ODO i inny sprzęt zwiększają masę całkowitą.
- Załoga: W skład załogi strażackiej wchodzi zazwyczaj od 4 do 8 strażaków.
Klasyfikacja samochodów ratowniczo-gaśniczych według masy
Zgodnie z normą PN-EN 1846-1, samochód ratowniczo-gaśniczy klasy ciężkiej to pojazd, którego całkowita masa rzeczywista przekracza 16 tys. kg. Dla samochodu dwuosiowego, zgodnie z rozporządzeniem ministra infrastruktury z 31 grudnia 2002 r., nie może ona przekroczyć 18 tys. kg. Choć wspomniana norma nie określa górnej granicy masy pojazdu, to w Polsce użytkowane są w tej klasie samochody ratowniczo-gaśnicze mające nie więcej niż cztery osie, co pozwala na sprawne manewrowanie.
Wóz strażacki nr 3 i sprzęt bunkrowy | Straż Pożarna Greeley
Przykłady i dane techniczne wybranych wozów strażackich
Ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy P.S. Bocar (JRG PSP nr 2 w Bydgoszczy)
Ostatnio do Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej PSP nr 2 w Bydgoszczy trafił ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy P.S. Bocar Sp. z o.o. zabudowany na podwoziu MAN TGM 18.340 BB (4x4), o dopuszczalnej masie całkowitej 18 ton.
- Jednostka napędowa: Sześciocylindrowy silnik wysokoprężny z turbodoładowaniem o mocy maksymalnej 340 KM.
- Układ napędowy: Napęd na obie osie przenoszony za pośrednictwem dziewięciostopniowej skrzyni przekładniowej oraz skrzyni rozdzielczej.
- Zawieszenie: Paraboliczne stalowe resory piórowe, amortyzatory teleskopowe oraz stabilizatory na obydwu osiach.
- Design: Jednolita bryła dzięki nakładce na dach kabiny. Dach nadwozia w formie podestu roboczego, z aluminiową skrzynią do przewożenia węży ssawnych, sprzętu i armatury.
- Układ wodno-pianowy: Dwuzakresowa autopompa TO3000 EN 1028-1-FPN 10-3000/FPH 40-400 niemieckiego producenta Johstadt PF Pumpen und Feuerlöschtechnik GmbH.
- Wydajność autopompy: 3705 l/min przy 8 barach lub 430 l/min przy 40 barach.
- System piany sprężonej CAFS: Compressed Air Foam System (Bocar PWPSystem 2400) wykorzystujący sekcję wysokiego ciśnienia do tłoczenia wody, może być uruchomiony także podczas podawania prądów gaśniczych niskiego ciśnienia. Znacznie rozszerza możliwości taktyczno-techniczne pojazdu.
Samochód ratowniczo-gaśniczy średni w zabudowie BoCar
- Kabina: Przystosowana do przewozu 6 osób (1+1+4).
- Zbiornik wody: Pojemność 2 500 litrów.
- Zbiornik piany: Pojemność 250 litrów.
- Układ napędowy: Uterenowiony (4×4).
- Dopuszczalna masa całkowita: 14 000 kg.
Gaśniczy lekki wóz z automotopompą
- Dopuszczalna masa całkowita: 3 490 kg.
- Masa własna: 3 030 kg.
Samochód średni z Kielc (MOTO TRUCK)
Dnia 14 maja 2021 r. zaprezentowano nowy samochód MAN TGM 13.290 4x4 BB z kategorii III (terenowy) z napędem 4x4, z pojedynczym ogumieniem na osi tylnej i silnikiem o mocy 290 KM. Jest to pierwszy taki pojazd tzw. "leśnik" na podwoziu MAN wyprodukowany przez firmę MOTO TRUCK z Kielc.
- Zbiornik wody: Pojemność 3 000 litrów.
- Zbiornik środka pianotwórczego: Pojemność 300 litrów.
- Autopompa: Wydajność 2400 litrów/minutę.
- Wyposażenie dodatkowe: Maszt oświetleniowy z lampami typu LED, zraszacze, działko wodno-pianowe umiejscowione na dachu pojazdu, kamera cofania, wyciągarka elektryczna, oświetlenie ostrzegawcze oraz sygnalizacja dźwiękowa marki GAMET GAM.
Ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy Rosenbauer (Berufsfeuerwehr Wien)
Flota Berufsfeuerwehr Wien, najstarszej zawodowej formacji straży pożarnej w Europie (powstała w 1685 r.), wzbogaciła się o ciekawy ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy zbudowany przez firmę Rosenbauer. Może on być wykorzystywany podczas pożarów dużych i przemysłowych.
- Podwozie: Czteroosiowe Scania G480LB8x4HNB.
- Długość: 10 000 mm.
- Dopuszczalna masa całkowita: 32 000 kg.
- Promień skrętu: Stosunkowo niewielki dzięki zastosowaniu tylnej osi zespolonej Tridem, co jest przydatne w wąskich ulicach Wiednia.
- Nadwozie pożarnicze: Konstrukcja samonośna, wykonana w technologii Customized Body System (CBS) z ciętych laserowo, klejonych i skręcanych elementów aluminiowych.
- Moduły i skrytki: Trzy moduły, pięć skrytek sprzętowych. Dwie skrytki po każdej stronie zamykane żaluzjami aluminiowymi, tylna z klapą odchylaną do góry (przedział pompowy).
- Agregat proszkowy: Minimax PLA 500 o pojemności 500 kg, zamontowany w module sprzętowo-gaśniczym za kabiną.
- Zbiornik na wodę: Wykonany z kompozytu, pojemność 10 000 l, zintegrowany z nadwoziem pożarniczym.
- Zbiorniki na środek pianotwórczy: Dwa zbiorniki z kompozytu poliestrowego.
- Autopompa: Jednozakresowa odśrodkowa autopompa Rosenbauer N 100 o wydajności 10 000 l/min przy ciśnieniu 10 barów, sterowana elektrycznie.
- Nasady ssawne: Cztery nasady 110 mm, po dwie z każdej strony z tyłu nadwozia.
- Dach użytkowy: Podest roboczy pokryty blachą ryflowaną, przewozi węże ssawne z podłączonymi smokami.
- Generator prądotwórczy: Wbudowany na stałe GTS o mocy 40 kVA.
Dlaczego masa wozów strażackich jest tak istotna?
Masa wozów strażackich jest kluczowym aspektem z kilku powodów:
- Ograniczenia drogowe: Wozy strażackie muszą być w stanie poruszać się po obszarach miejskich, podmiejskich i wiejskich. Drogi i mosty mają ograniczenia wagowe, szczególnie w starszych społecznościach.
- Manewrowanie i hamowanie: Cięższe pojazdy są trudniejsze w manewrowaniu i hamowaniu, zwłaszcza na mokrych lub oblodzonych drogach.
- Bezpieczeństwo i trwałość: Przeciążenie wozu strażackiego ponad jego możliwości GVWR (Dopuszczalna Masa Całkowita Pojazdu) może powodować awarie mechaniczne, problemy z hamulcami i niebezpieczną obsługę. Cięższe pojazdy charakteryzują się również większym zużyciem opon, zawieszenia i elementów układu napędowego.
W Stanach Zjednoczonych, Narodowe Stowarzyszenie Ochrony Przeciwpożarowej (NFPA) ustala wytyczne dotyczące projektowania sprzętu przeciwpożarowego, uwzględniając rozkład masy i nacisk na osie.

Dodatkowe wyposażenie i jego wpływ na masę
Wóz strażacki to nie tylko zbiorniki z wodą i autopompa, ale także bogate wyposażenie, które znacząco wpływa na jego masę.
Przykłady podstawowego wyposażenia technicznego
- Bosak podręczny: Wykonany ze stali wysokogatunkowej, długość ok. 1,5-2 m.
- Bosak lekki ogólnego przeznaczenia: Wykonany ze stali wysokogatunkowej, długość ok. 2-3 m.
- Topór strażacki ciężki: Waga ok. 4 kg, długość ok. 90 cm.
- Pilarka ratownicza łańcuchowa: Silnik o minimalnej mocy 3.5 KM.
- Motopompa pływająca: Wydajność minimalna 1200 l/min przy 1 barze.
- Zestaw elektronarzędzi akumulatorowych: W walizce, szlifierka kątowa o min. napięciu 18 V, wiertarko-wkrętarka.
- Profesjonalne ręczne nożyce do prętów zbrojeniowych: Min. średnica cięcia 16 mm.
- Zestawy kluczy: Imbusowych (10 szt.), typu TORX (11 szt.).
- Aparaty ODO Fenzy XPro: 4 komplety i 4 komplety.
- Opryskiwacz: 7l.
- Gaśnica proszkowa ABC: Min. 6 kg.
- Gaśnica śniegowa (CO2): Min. 5 kg.
- Zasysacz liniowy: Min. 400 l/min.
Specyfikacja podwozia i zabudowy (przykład ciężkiego samochodu)
Poniżej przedstawiono podstawowe dane techniczne przykładowych ciężkich samochodów ratowniczo-gaśniczych.
Podwozie Scania P370B4X4NZ XT
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Układ napędowy | (4x4) koła bliźniacze |
| Masa (DMC) | 19 500 kg |
| Kabina (liczba miejsc, układ) | Sześcioosobowa (1+1+4) |
| Silnik (moc max.) | 272 kW (370 KM) |
| Rama pomocnicza | Spawana, galwanizowana |
| Zabudowa (materiał) | Aluminium |
| Zbiornik na wodę (materiał) | 2 500 l + 2 000 l (kompozyt) |
| Zbiornik na środek pianotwórczy (materiał) | 450 l (kompozyt) |
| Liczba skrytek (strona zabudowy) | 7 (3+3+1) |
| Autopompa | 2 846 l/min przy 8 barach lub 429 l/min przy 40 barach |
| Nasady | Tłoczne 2 x 75 mm, Zasilania hydrantowego 1 x 75 mm, Ssawne 1 x 110 mm |
| Dozownik środka pianotwórczego | Ręczny 3% lub 6% |
| Linia szybkiego natarcia | 60 m z prądownicą o wydajności 200 l/min |
| Działko wodno-pianowe | 800 - 3 200 l/min |
| Zraszacze (liczba) | 4 szt. |
| Maszt oświetleniowy | Pneumatyczny, 5,2 m, LED (36 000 lm) |
| Wyciągarka elektryczna (siła uciągu) | 9 979 kg |
Podwozie MAN TGM 18.320 BB
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Układ napędowy | (4x4) koła bliźniacze |
| Masa (DMC) | 18 600 kg |
| Kabina (liczba miejsc, układ) | Sześcioosobowa (1+1+4) |
| Silnik (moc max.) | 235 kW (320 KM) |
| Rama pomocnicza | Spawana, galwanizowana |
| Zabudowa (materiał) | Aluminium |
| Zbiornik na wodę (materiał) | 5 000 l (kompozyt) |
| Zbiornik na środek pianotwórczy (materiał) | 500 l (kompozyt) |
| Liczba skrytek (strona zabudowy) | 7 (3+3+1) |
| Autopompa | 3 628 l/min przy 8 barach lub 489 l/min przy 40 barach |
| Nasady | Tłoczne 4 x 75 mm, Zasilania hydrantowego 2 x 75 mm, Ssawne 2 x 110 mm |
| Dozownik środka pianotwórczego | Ręczny 3% lub 6% |
| Linia szybkiego natarcia | 60 m z prądownicą o wydajności 200 l/min |
| Działko wodno-pianowe | 800 - 3 200 l/min |
| Zraszacze (liczba) | 4 szt. |
| Maszt oświetleniowy | Pneumatyczny, 5,3 m, LED (36 000 lm) |
| Wyciągarka elektryczna (siła uciągu) | 9 979 kg |