Pojazdy i sprzęt pożarniczy są kluczowymi elementami w walce z zagrożeniami, począwszy od codziennych interwencji, a skończywszy na wsparciu humanitarnym w sytuacjach kryzysowych. Artykuł przedstawia zarówno szeroko zakrojoną pomoc międzynarodową dla strażaków w Ukrainie, jak i dogłębne informacje techniczne dotyczące samych pojazdów, ich klasyfikacji, oznaczeń i wyposażenia.
Polska pomoc dla strażaków w Ukrainie
Od początku inwazji Rosji na Ukrainę, Państwowa Straż Pożarna (PSP) aktywnie wspiera ukraińskich strażaków, przekazując im niezbędny sprzęt i pojazdy. Rzecznik prasowy komendanta głównego PSP bryg. Karol Kierzkowski poinformował, że PSP przekazała już 206 pojazdów pożarniczych oraz 2767 palet sprzętu pożarniczego.
Inicjatywa zbiórki sprzętu dla ukraińskich strażaków została ogłoszona przez komendanta głównego PSP gen. bryg. Andrzeja Bartkowiaka już dwa dni po rozpoczęciu rosyjskiej inwazji. Sprzęt pożarniczy zbierano w komendach miejskich i powiatowych PSP. Wśród przekazanego z Polski wyposażenia znalazły się między innymi:
- Środki ochrony indywidualnej:
- 25991 kompletów ubrań specjalnych
- 34967 hełmów
- 18067 rękawic ochronnych
- 15316 butów strażackich
- 71 kamer termowizyjnych
- Prawie 2 tys. toreb medycznych
- Niemal 30 tys. sztuk węży pożarniczych
Międzynarodowa koordynacja pomocy
Od 2 marca 2022 roku Państwowa Straż Pożarna koordynuje również proces przekazywania sprzętu pożarniczego stronie ukraińskiej z całego świata. Dzięki współpracy międzynarodowej ukraińskim strażakom przekazano do tej pory 188 pojazdów pożarniczych oraz 2126 palet sprzętu. Pomoc przekazano m.in. z Holandii, Włoch, Litwy, Czech, Belgii, Hiszpanii, Portugalii, Estonii, Wielkiej Brytanii, Niemiec, Austrii, Szwajcarii, Łotwy, Szwecji, Francji, Kanady i USA.
Wśród tego międzynarodowego wsparcia znalazły się środki ochrony indywidualnej, w tym prawie 7 tys. ubrań specjalnych i około 6 tys. hełmów strażackich. Wysłano również rękawice i buty strażackie, a także sprzęt hydrauliczny i sprzęt ratownictwa technicznego.
W czerwcu Komendant Główny PSP polecił komendantom wojewódzkim PSP rozpoznanie możliwości przekazania strażakom z Ukrainy kompletnych ubrań żaroodpornych i radiotelefonów. W rezultacie do Ukrainy wysłano 226 takich ubrań i 862 radiotelefony.
Bryg. Karol Kierzkowski przekazał również, że w lipcu, w związku z zapotrzebowaniem na opatrunki hydrożelowe, stronie ukraińskiej przekazano łącznie 989 sztuk takich opatrunków. Dodatkowo strażakom z Ukrainy przekazano 23 palety sprzętu wysokościowego, obejmujące liny, sprzęt ochronny, taśmy, kombinezony, pasy strażackie, uprzęże, nosze i kaski, a także urządzenia do ewakuacji, skokochrony i latarki czołowe.
Regionalne inicjatywy pomocy
Strażacy Państwowej Straży Pożarnej oraz Ochotniczych Straży Pożarnych z województwa podlaskiego również aktywnie włączyli się w pomoc. Przekazali dziesięć pojazdów pożarniczych do punktu w województwie podkarpackim, skąd trafią do ukraińskich strażaków. Wcześniej zebrali 135 palet wyposażenia, w którym znalazły się:
- Agregaty prądotwórcze
- Pompy pożarnicze
- Torby PSP-R1
- Umundurowanie (ubrania typu NOMEX, buty i rękawice specjalne)
- Hełmy i inny sprzęt potrzebny strażakom na Ukrainie
Cały zgromadzony sprzęt przekazano 2 i 7 marca do punktu przyjęcia sił i środków, dzięki pomocy firmy transportowej oraz wykorzystaniu własnych pojazdów. W konwoju, który wyruszył do Ośrodka Szkolenia KW PSP w Nisku, brały udział pojazdy przekazane przez strażaków z powiatów: białostockiego, monieckiego, kolneńskiego, suwalskiego, grajewskiego i wysokomazowieckiego.
Strażacki konwój pomocy dla Ukrainy (26.03.2022)
Definicja i podstawowe cechy wozu strażackiego
Wóz strażacki, zwany także samochodem pożarniczym, pojazdem pożarniczym lub pożarowozem, to specjalnie oznakowany i przygotowany samochód (wóz bojowy) używany przez straż pożarną lub inną jednostkę ochrony przeciwpożarowej. Jego głównym przeznaczeniem jest udział w akcjach ratowniczo-gaśniczych lub innych działaniach statutowych, takich jak działania prewencyjne.
Samochody pożarnicze budowane są najczęściej na podwoziach pojazdów produkowanych seryjnie, ale o odpowiednio dobranych zespołach i parametrach. Pojazd samochodowy straży pożarnej (z wyjątkiem pojazdu osobowego operacyjnego) powinien mieć barwę czerwieni sygnałowej, natomiast błotniki i zderzaki - barwę białą. Kontenery pożarnicze, agregaty ciągnione, motopompy, działka oraz przyczepy ze sprzętem pożarniczym powinny być malowane na zasadach określonych dla pojazdów gaśniczych.
Kontenery-pojemniki oraz kontenery-cysterny powinny posiadać napisy określające ich zawartość lub przeznaczenie. Kolor i krój liter napisów są takie same jak dla numerów na sprzęcie.
System oznaczeń pojazdów pożarniczych w Polsce
Pojazdy strażackie są oznaczone w większości krajów uniwersalnym numerem umożliwiającym identyfikację wozu w czasie akcji. W Polsce oznaczenie takie nazywane jest numerem operacyjnym i składa się z trzech elementów.
Sposób oznakowania pojazdów, sprzętu pływającego, silnikowego i pożarniczego określa załącznik do zarządzenia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 10 kwietnia 2008 r.
- Pierwszym elementem jest trzycyfrowy numer (prefiks), określający powiat oraz typ jednostki.
- Drugim elementem jest oznaczenie jednoliterowe województwa (zgodne z wyróżnikiem województwa na obecnych tablicach rejestracyjnych), z trzema wyjątkami:
- M.st. Warszawy - W
- Woj. mazowieckiego (bez Warszawy) - M
- Jednostek centralnych Państwowej Straży Pożarnej (np. Komendy Głównej) - [A]
- Stosuje się także dodatkowo (głównie literowe) oznaczenia charakterystyki pojazdu.
W Polsce stosuje się najczęściej oznaczenia zgodne z normą PN-79/M-51300, która od roku 2000 została zastąpiona przez PN-EN 1846-1. System oznaczeń pojazdów określa norma PN-EN 1846-1:2011.
Przykłady oznaczeń pojazdów
- Oznaczenia dla GCBA 5/32:
G - samochód ratowniczo-gaśniczy
C - ciężki
B - ze zbiornikiem wodnym
A - z autopompą
5 - zbiornik na wodę o pojemności 5 m³
32 - wydajność nominalna autopompy 32 hl/min - Oznaczenia dla GCBA 5/24:
G - samochód ratowniczo-gaśniczy
C - ciężki
B - ze zbiornikiem wodnym
A - z autopompą
5 - zbiornik na wodę o pojemności 5 m³
24 - wydajność nominalna autopompy 24 hl/min - Oznaczenie samochodu ratowniczo-gaśniczego klasy ciężkiej (S), kategorii uterenowionej (2), z załogą trzyosobową, ze zbiornikiem wody o pojemności 5000 dm³, z pompą pożarniczą o wydajności 3200 dm³/min.
Wyposażenie i rodzaje pojazdów pożarniczych
Wozy strażackie są wyposażane w szereg urządzeń, które umożliwiają skuteczne prowadzenie działań ratowniczo-gaśniczych. Do podstawowych elementów należy tak zwany układ wodno-pianowy. Stosuje się również inne urządzenia dodatkowe, zamontowane na stałe, jak na przykład maszt oświetleniowy czy wciągarka.
Dodatkowe wyposażenie wozów strażackich może obejmować: działko wodne, dodatkowy wąż, kamerę cofania czy falę świetlną LED. Znakomita większość jednostek straży pożarnej musi być wyposażona w drabiny obrotowe i podnośniki koszowe, najczęściej o zasięgu do 53 m.
Kabiny załogowe Scania
Nowa kabina załogowa Scania, przeznaczona dla pojazdów nowej generacji, została zbudowana na bazie kabiny P i jest dostępna w dwóch wariantach długości. Kabiny załogowe Scania wyznaczają nowy standard w branży pod względem komfortu, jakości i bezpieczeństwa. W czasie działań ratowniczych najważniejsze jest, aby zarówno załoga, jak i sprzęt szybko i bezpiecznie dotarły na miejsce akcji. W kabinie można przewozić 6 członków załogi, którzy mogą być dodatkowo chronieni przez boczne kurtyny powietrzne. Kabiny załogowe Scania cechuje duża przestrzeń wewnętrzna umożliwiająca indywidualną aranżację przestrzeni z przodu i z tyłu.
Typy pojazdów i ich przeznaczenie
- Pojazdy logistyczne: Ich zadaniem jest zabezpieczenie zaplecza logistycznego, poprzez na przykład przewożenie węży.
- Lekkie pojazdy szybkiego natarcia: Wyposażone w podręczny sprzęt gaśniczy, mały zbiornik wodny (ok. 100 l) i wysoko wydajną pompę, aparaty ochrony dróg oddechowych, łomy itp.
- Pojazdy ze sprzętem BSP: Wyposażone w Bezzałogowe Systemy Powietrzne (drony) oraz niezbędny sprzęt do prowadzenia operacji lotniczych, ich głównym zadaniem jest wsparcie działań Specjalistycznych Grup Dronowych.
- Podnośniki hydrauliczne: Składana konstrukcja z koszem ratowniczym, składająca się z jednego sztywnego lub teleskopowo wysuwanego elementu lub kilku takich elementów, lub z mechanizmu nożycowego, ewentualnie z kombinacji tych elementów, z drabiną lub bez drabiny.
- Samochody ratownictwa medycznego: Pojazdy samochodowe obsługiwane przez strażaków i przeznaczone do opieki nad pacjentami oraz ich transportu.
Podwozia i specyfikacje
Najczęściej spotyka się pojazdy 4x4 z jednostkami napędowymi o mocy od 360 do 410 KM. Samochód ratowniczo-gaśniczy posiada zbiornik na wodę o pojemności od 4500 do 10500 litrów. Mogą być wyposażone w drabiny i inny sprzęt ratowniczy. Stosuje się podwozia o różnych konfiguracjach osi wielonapędowych. Typowa pojemność zbiorników to 8000 l do 10 500 l wody i 10% pojemności środka pianotwórczego. Pojazdy tego typu dysponują pompami o dużej wydajności.
Solidne podwozie Scania zapewnia doskonałą sztywność skrętną i odporność na działanie momentów zginających. Podwozia Scania dedykowane dla specjalistycznych rozwiązań wymagają dostosowania możliwości pojazdu do zadań, jakie ma wykonywać. Projekt pojazdu, a potem wykonawstwo, zawiera szereg unikatowych rozwiązań. W tej grupie są pojazdy z ogumieniem pojedynczym i wysokiej mobilności terenowej, obniżonej ramie w celu montażu konsoli żurawia niezwiększającej wysokości łącznej pojazdu. Wielowyjściowe napędy do rozmaitych urządzeń są standardowo stosowane w tego typu pojazdach.
Pojazdy ratownicze lotniskowe
Pojazdy ratownicze pełniące służbę na lotniskach są znacznie bardziej zaawansowane konstrukcyjnie w porównaniu do konwencjonalnych samochodów ratowniczych. Tereny otaczające lotniska zazwyczaj nie pozwalają na korzystanie z typowych samochodów ratowniczych. Są one wyposażone w pojedyncze ogumienie tylnych kół, zapewniające większy prześwit i zdolność pokonywania nierówności czy przeszkód terenowych. Posiadają automatyczną skrzynię biegów i układ napędowy 4x4 lub 6x6.
Strażacki konwój pomocy dla Ukrainy (26.03.2022)
Przykłady i specyfikacje pojazdów
Specyfikacja techniczna przykładowego samochodu Scania P370B4X4NZ XT
Przedstawione poniżej podstawowe dane techniczne pojazdu mają charakter informacyjny i pokazują możliwości konfiguracji nowoczesnego wozu strażackiego.
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Podwozie (typ) | Scania P370B4X4NZ XT |
| Układ napędowy (koła bliźniacze) | (4x4) |
| Masa (DMC) | 19 500 kg |
| Kabina (liczba miejsc, układ) | Sześcioosobowa (1+1+4) |
| Silnik (moc max.) | 272 kW (370 KM) |
| Rama pomocnicza | Spawana, galwanizowana |
| Zabudowa (materiał) | Aluminium |
| Liczba skrytek (strona zabudowy) | 7 (3+3+1) |
| Zbiornik na wodę (materiał) | 2 500 l + 2000 l (kompozyt) |
| Zbiornik na środek pianotwórczy (materiał) | 450 l (kompozyt) |
| Autopompa | 2 846 l/min przy 8 barach lub 429 l/min przy 40 barach |
| Nasady | Tłoczne 2 x 75 mm, Zasilania hydrantowego 1 x 75 mm, Ssawne 1 x 110 mm |
| Dozownik środka pianotwórczego (ręczny) | 3% lub 6% |
| Linia szybkiego natarcia | 60 m z prądownicą o wydajności 200 l/min |
| Działko wodno-pianowe | 800 - 3 200 l/min |
| Zraszacze (liczba) | 4 szt. |
| Maszt oświetleniowy | Pneumatyczny, 5,2 m, LED (36 000 lm) |
| Wyciągarka elektryczna (siła uciągu) | 9 979 kg |
Ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy Berufsfeuerwehr Wien
Zawodowa Straż Pożarna w Wiedniu (Berufsfeuerwehr Wien) jest najstarszą zawodową formacją straży pożarnej w Europie, powstałą w 1685 roku. Pod koniec ubiegłego roku jej flota wzbogaciła się o ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy, który może być wykorzystywany podczas pożarów dużych i przemysłowych. Pojazd ten został zbudowany przez firmę Rosenbauer na czteroosiowym podwoziu Scania G480LB8x4HNB.
Mimo swoich wymiarów (długość 10 000 mm) i dopuszczalnej masy całkowitej wynoszącej 32 000 kg, dzięki zastosowaniu tylnej osi zespolonej Tridem, pojazd ma stosunkowo niewielki promień skrętu. Jest to szczególnie przydatne w wąskich ulicach aglomeracji miejskiej, takiej jak Wiedeń.
Nadwozie pożarnicze to konstrukcja samonośna, wykonana w technologii Customized Body System (CBS) z ciętych laserowo, klejonych i skręcanych elementów aluminiowych. Konstrukcja składa się z trzech modułów, w których znajduje się pięć skrytek sprzętowych. Po każdej stronie pojazdu mieszczą się dwie skrytki zamykane żaluzjami aluminiowymi, natomiast tylną, w której usytuowany jest przedział pompowy, zamyka klapa odchylana do góry.
W module sprzętowo-gaśniczym, umieszczonym za kabiną pojazdu, zamontowano agregat proszkowy Minimax PLA 500 o pojemności 500 kg. W środkowej części pojazdu znajduje się wykonany z kompozytu zbiornik na wodę o pojemności 10 000 l, zintegrowany z nadwoziem pożarniczym. Środek pianotwórczy przewożony jest w dwóch zbiornikach, również wykonanych z kompozytu poliestrowego.
W umieszczonym z tyłu pojazdu module sprzętowo-pompowym zamontowano jednozakresową odśrodkową autopompę Rosenbauer N 100 o wydajności 10 000 l/min przy ciśnieniu 10 barów. Jest sterowana elektrycznie z pulpitu panelu sterowania autopompy. Cztery nasady ssawne 110 mm wyprowadzone są z tyłu nadwozia pożarniczego, po dwie z każdej strony. Dach użytkowy ma formę podestu roboczego i pokryty jest blachą ryflowaną, na którym przewożone są węże ssawne ze stale podłączonymi smokami. Ciekawostką jest również, że samochód ma wbudowany na stałe generator prądotwórczy GTS o mocy 40 kVA.
