Przywracanie zasilania po zadziałaniu przeciwpożarowego wyłącznika prądu

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) to kluczowe urządzenie ochrony przeciwpożarowej, które w przypadku pojawienia się ognia umożliwia szybkie odłączenie dopływu energii elektrycznej do wszystkich odbiorników, z wyjątkiem obwodów zasilających instalacje i urządzenia, których funkcjonowanie jest niezbędne podczas pożaru. Dzięki temu możliwe jest bezpieczne prowadzenie akcji gaśniczej i ratowniczej.

Jak przywrócić zasilanie po zadziałaniu PWP?

Gdy przeciwpożarowy wyłącznik prądu zadziała wskutek wyzwolenia ostrzegacza pożarowego, przywrócenie zasilania wymaga wykonania kilku precyzyjnych kroków. Poniższe instrukcje dotyczą najczęściej spotykanych typów wyłączników, takich jak DPX 125A:

1. Przywrócenie przycisku: W pierwszej kolejności należy przywrócić przycisk uruchamiający PWP (tzw. "grzybek" lub "zbijak") do stanu pierwotnego. Często wymaga to energicznego naciśnięcia, aby "zazbroić" wyłącznik.
2. Ustawienie dźwigni w pozycji "wyłącz": Następnie należy ustawić dźwignię wyłącznika w pozycji "wyłącz" (dół). W przypadku problemów z dźwignią, może ona znajdować się w pozycji pośredniej, co wymaga dodatkowych działań w celu jej odblokowania i przestawienia.
3. Przełączenie dźwigni w górę: Dopiero po wykonaniu powyższych kroków, gdy przycisk jest w stanie pierwotnym, a dźwignia w pozycji "wyłącz", można ją przełączyć w górę, aby ponownie włączyć zasilanie.

W przypadku trudności z manualnym przywróceniem wyłącznika, zawsze zaleca się wezwanie wykwalifikowanego elektryka lub serwisanta, który zna specyfikę danej instalacji.

Zasady funkcjonowania i konstrukcja PWP

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu składa się z trzech głównych komponentów, dla których wymagany jest certyfikat:

• Urządzenie uruchamiające (UU PWP): Jest to przycisk, najczęściej w kształcie "grzybka", umieszczony zwykle w pobliżu wejścia do budynku lub w łatwo dostępnym miejscu. Służy do ręcznego uruchomienia mechanizmu wyłączającego główny wyłącznik w rozdzielni głównej obiektu.
• Urządzenie sygnalizujące (US PWP): Sygnalizator, który potwierdza wyłączenie prądu, informując o stanie PWP.
• Urządzenie wykonawcze (UW PWP): Rozdzielnia elektryczna w oddzielnej obudowie, wewnątrz której dokonywane jest rozłączenie prądu.

Typy wyłączników i ich podłączenie

Do realizacji układu przeciwpożarowego, który odcina zasilanie wszystkich obwodów elektrycznych po naciśnięciu przycisku, stosuje się różne rozwiązania:

• Rozłączniki FRX: Są to ekonomiczne rozwiązania dla mniejszych obciążeń (do 100A). Posiadają zaciski wyzwolenia, do których podłącza się przewody łączące je ze "zbijakiem" (przyciskiem NO - normalnie otwartym). Po "zbiciu" zbijaka, rozłącznik FRX wyzwala i rozłącza zasilanie budynku. Aby przywrócić zasilanie, należy ręcznie uzbroić FRX.
• Wyłączniki mocy typu DPX z cewką wyzwalającą: Stosowane do większych obciążeń. Do wyłącznika DPX montuje się cewkę zbijakową (wyzwalacz wzrostowy), którą podłącza się do przycisku uruchamiającego (NO lub NC, czyli normalnie zamknięty, częściej stosowany w ppoż.).

W przypadku zastosowania kilku (np. trzech) przycisków uruchamiających ("zbijaków") w jednym systemie, powinny być one połączone równolegle do zacisków wyzwalacza. Wskazana jest również konieczność użycia przewodów ognioodpornych.

Wymagania prawne i certyfikacja przeciwpożarowego wyłącznika prądu

Konieczność stosowania przeciwpożarowych wyłączników prądu w instalacjach elektrycznych w budynkach wynika z zapisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (§183 warunków technicznych). Mówi o tym również rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, które definiuje urządzenia przeciwpożarowe jako służące do zapobiegania powstawaniu, wykrywania oraz zwalczania pożarów lub ograniczania ich skutków.

Obowiązek certyfikacji

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu podlega obowiązkowi certyfikacji zgodnie z:

• Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 17 listopada 2016 roku w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (DzU z 2016 r., poz. 1966 z późn. zm.), które wprowadziło obowiązek certyfikacji PWP.
• Rozporządzeniem Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 4 grudnia 2020 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (DzU z 2020 r., poz. 2297), które nie wydłużyło wspomnianego okresu przejściowego.

Obowiązek stosowania certyfikowanych PWP istnieje od 1 stycznia 2021 roku. Data uzyskania pozwolenia na budowę nie ma wpływu na wymagane dokumenty, jeśli projekt przewidywał zastosowanie PWP zgodnie z §183 WT.

Wymagane dokumenty certyfikujące

Dla PWP wymagane są:

• Krajowa Ocena Techniczna oraz Krajowy Certyfikat Stałości Właściwości Użytkowych, wydawane przez Jednostkę Certyfikującą.
• Krajowa Deklaracja Właściwości Użytkowych, wystawiana przez producenta.

Warto zaznaczyć, że PWP nie wymaga Świadectwa Dopuszczenia do stosowania w ochronie przeciwpożarowej wydanego przez CNBOP, ponieważ nie widnieje na wykazie wyrobów w odpowiednim rozporządzeniu. Nie jest również wymagany znak CE, gdyż dla PWP nie ma zharmonizowanej normy UE.

Zastosowanie i instalacja

• Nowe i modernizowane obiekty: Certyfikowany PWP należy stosować we wznoszonych oraz modernizowanych obiektach, jeśli PWP nie został jeszcze dostarczony na budowę.
• Zabudowa: Przeciwpożarowy wyłącznik prądu musi być zainstalowany w oddzielnej obudowie, na której producent umieszcza znak „B” wraz z oznakowaniem numeru certyfikatu. Wyjątek stanowi możliwość zabudowy w jednym standardzie elektrycznym sekcji PWP z zasilaczem i centralą sterującą tego samego producenta.
• Instalacje fotowoltaiczne: PWP jest wymagany, jeśli instalację PV zastosowano w budynku o kubaturze powyżej 1000 m³, w innych przypadkach według uznania projektanta.
• Lokalizacja: Wyłącznik powinien być umieszczony w pobliżu głównego wejścia do budynku lub złącza.

Rola PWP w scenariuszu pożarowym i jego konserwacja

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu jest urządzeniem przeznaczonym dla kierującego akcją ratowniczą, a jego zadaniem jest odcięcie zasilania podstawowego energii elektrycznej do budynku. Jednocześnie nie może on odcinać dopływu prądu do urządzeń przeciwpożarowych niezbędnych do prowadzenia działań ratowniczych (np. oświetlenie awaryjne, systemy wentylacji pożarowej, pompy pożarowe, urządzenia podtrzymujące życie w szpitalach). Często projektanci odcinają poszczególne strefy pożarowe, co nie jest błędem, pod warunkiem prawidłowego oznakowania.

Oznakowanie i dostępność

PWP musi być odpowiednio oznakowany zgodnie z PN, aby nie było wątpliwości, który przycisk pełni tę funkcję. Powinien być dostępny nie tylko dla kierującego działaniami ratowniczymi, ale także dla użytkowników budynku.

W obiektach rozległych, takich jak galerie handlowe czy szpitale, może występować więcej niż jeden PWP. W takich przypadkach każdy z nich powinien być jasno opisany, np. "przeciwpożarowy wył. prądu w garażu", wskazując strefę, którą wyłącza. Brak takich opisów jest błędem prewentystów na odbiorach.

Uwzględnienie w scenariuszu pożarowym

Certyfikowany PWP jest przystosowany do współpracy z Systemem Sygnalizacji Pożarowej (SSP), integratorem, Centralą Sterującą urządzeniami przeciwpożarowymi czy systemem BMS (Building Management System) budynkowym. Może działać z opóźnieniem, np. w celu umożliwienia bezawaryjnego zamknięcia serwerów. Podstawowe funkcje, które należy założyć w scenariuszu pożarowym to kontrola stanu załączony/wyłączony oraz kontrola uszkodzenia.

Okresowa konserwacja

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu, podobnie jak inne urządzenia przeciwpożarowe, musi być okresowo konserwowany. Czynności konserwacyjne należy wykonywać zgodnie z zasadami określonymi w:

• Polskich Normach,
• Dokumentacji Techniczno-Ruchowej - opracowanej przez producenta,
• Instrukcji obsługi - opracowanej przez producenta,

w okresach ustalonych przez producenta, nie rzadziej niż raz w roku. Konserwację mogą wykonywać jedynie podmioty upoważnione przez producenta, wskazane w Instrukcji obsługi, a nie każdy elektryk z uprawnieniami.

tags: #wylacznik #przeciwpozarowy #jak #przywrococ #prad