Wzór Protokołu i Wytyczne dla Przepustów Instalacji Przeciwpożarowej

Instalacje techniczne, takie jak systemy grzewcze, wentylacyjne i klimatyzacyjne (HVAC), a także instalacje elektryczne, stanowią integralną część każdego budynku. Ich przewody często przebiegają przez kluczowe elementy konstrukcyjne, w tym przez strefy oddzielenia pożarowego. Przepisy prawa budowlanego wymagają podziału obiektów na strefy pożarowe, co ma na celu ograniczenie rozprzestrzeniania się ognia i dymu. Miejsca, w których instalacje przechodzą przez te bariery, określane są jako przepusty instalacyjne.

Przejścia te bezpośrednio ingerują w konstrukcję ścian i stropów, co wymaga ich odpowiedniego zabezpieczenia. Celem tych zabezpieczeń jest stworzenie bariery, która przez określony czas uniemożliwi przedostanie się pożaru, gorących i toksycznych gazów pożarowych oraz zapewni izolację termiczną.

Podstawy Zabezpieczeń Przeciwpożarowych Przepustów Instalacyjnych

Definicja i Cel Przepustów Ppoż.

Zadaniem przepustów ppoż. jest uszczelnienie miejsca, gdzie instalacja przechodzi przez przegrodę, uniemożliwiając tym samym przedostanie się gorących i toksycznych gazów pożarowych. Dodatkowo, zabezpieczenie to ma zapewnić izolację termiczną, ograniczającą nagrzewanie się drugiej strony przepustu w warunkach pożaru. Sposób działania przepustu instalacyjnego jest zależny od zabezpieczanej instalacji i jej reakcji na ogień.

Wymagania Prawne i Techniczne

Zgodnie z § 234 ust. 1 Warunków Technicznych, przepusty instalacyjne w elementach oddzielenia przeciwpożarowego powinny mieć klasę odporności ogniowej (EI) wymaganą dla tych elementów. Klasa odporności ogniowej opisywana jest za pomocą oznaczeń, np.: EI120, gdzie:

• E - oznacza szczelność, czyli zdolność elementu do zapobiegania przenikaniu płomieni i gorących gazów.
• I - oznacza izolacyjność, czyli zdolność elementu do ograniczania wzrostu temperatury na nienagrzewanej powierzchni.
• 120 - to czas, wyrażony w minutach, przez jaki dane zabezpieczenie ma stanowić ochronę w warunkach pożaru.

Dla przegrody o odporności ogniowej REI120 (R - nośność, E - szczelność, I - izolacyjność), wymaga się wykonania przejść ppoż. o odporności EI120. Należy pamiętać, że dopuszcza się nieinstalowanie przepustów instalacyjnych dla pojedynczych rur instalacji wod-kan i grzewczej wprowadzanych przez ściany i stropy do pomieszczeń higieniczno-sanitarnych.

Rodzaje Przepustów Instalacyjnych

W zależności od rodzaju instalacji wyróżnia się następujące typy przepustów:

• Zabezpieczenie przepustów rur palnych (np. PP, PVC, PE i ich mieszanki).
• Przepusty rur niepalnych (stalowe, miedziane, żeliwne), w tym:
  • Rury niepalne w izolacji palnej (np. Armaflex, Kaiflex).
  • Rury niepalne w izolacji niepalnej (np. wełna mineralna).
  • Rury niepalne bez izolacji.
• Przepusty elektryczne:
  • Przejścia o wielkości do 100 cm².
  • Przejścia o wielkości powyżej 100 cm².
  • Przejścia kabli w peszlach i rurkach PVC.
  • Przejścia szynoprzewodów.
  • Przejścia ppoż. instalacji elektrycznych, gdzie często ulega modyfikacji ilość przewodów.
• Przepusty kombinowane - przez które przechodzą razem rury palne, niepalne, kable, kanały wentylacyjne.
• Przepusty ppoż. na podstawie Indywidualnej Dokumentacji Technicznej (IDT).

Czynniki Wpływające na Dobór Zabezpieczeń

Wybór konkretnego produktu do zabezpieczenia przepustów ppoż. zależy od wielu czynników technicznych:

• Średnica rury i grubość ścianki rury.
• Materiał, z jakiego wykonana jest instalacja (PVC, PP, PE, stal, miedź, itp.).
• Rodzaj izolacji instalacji: palna/niepalna, klasa palności, grubość izolacji.
• Położenie przepustu (ściana, strop, pod kątem).
• Konstrukcja przegrody: murowana, lekka (np. GK).
• Grubość przegrody i materiał, z jakiego jest wykonana (betonowa, cegła pełna, beton komórkowy, bloczki silikatowe, płyta GK i grubość wypełnienia, gęstość wypełnienia).
• Klasa odporności ogniowej przegrody.

Zakresy stosowania produktów są często zupełnie inne dla ścian i dla stropów, a niewłaściwy dobór zabezpieczenia może prowadzić do konieczności ponownego wykonania prac, co generuje dodatkowe koszty i opóźnienia.

Metody Zabezpieczania Przepustów w Zależności od Typu Instalacji

Przepusty Rur Palnych (PP, PVC, PE i mieszanki)

Do zabezpieczenia rur palnych, wykonanych z tworzyw sztucznych, stosuje się produkty zawierające wkład pęczniejący. W przypadku pożaru, pod wpływem wysokiej temperatury, masa pęcznieje, szczelnie wypełniając przestrzeń powstałą po spalonej rurze. Najczęściej chroni się je materiałami z wkładem pęczniejącym, takimi jak:

• Kołnierze ogniochronne (np. Promastop UniCollar, HILTI CFS C EL), stosowane do zabezpieczenia rur wokół których zastosowano już wypełnienie z zaprawy cementowej. W przypadku rur o średnicach pomiędzy 125 mm a 200 mm, konieczne jest stosowanie podwójnych kołnierzy z obu stron przegrody (w ścianach) lub poniżej stropu. Dla rur o średnicy do 125 mm często wystarcza pojedynczy kołnierz. Dla większych średnic pozostają do wykorzystania kasety ogniochronne.
• Opaski ogniochronne (np. Promastop W, Alfaseal UniWrap L), możliwe do zastosowania, gdy rura nie jest szczelnie zabezpieczona zaprawą cementową w przegrodzie. Opaska Promastop W jest jedyną na rynku, którą można stosować bezpośrednio w wełnie mineralnej, co pozwala na wykonanie wszystkich niezbędnych prac z dostępem wyłącznie od dołu w przypadku stropu.
• Masy pęczniejące (np. Promaseal BSK), wykorzystywane również do zabezpieczania przejść instalacji elektrycznych w peszlach oraz rurkach z PVC, a także dylatacji.

Przestrzeń pomiędzy rurą a konstrukcją oddzielenia ppoż. można wypełnić wełną kamienną o gęstości minimum 150 kg/m³. Następnie zabezpiecza się bandaże oraz otwory pomiędzy przegrodą a rurą przy użyciu zaprawy cementowej.

Przepusty Rur Niepalnych (Stalowe, Miedziane) i Niepalnych w Izolacji Palnej

Przewody niepalne, wykonane ze stali, miedzi czy aluminium, w warunkach pożaru szybko się nagrzewają i przewodzą ciepło. Zabezpieczenia tych przewodów bazują głównie na:

• Systemach farb i mas ogniochronnych. Przewód maluje się farbą z obu stron przegrody na długości i grubości, jaka widnieje w stosownej aprobacie technicznej dla materiału.
• Wełnie kamiennej. Do wypełnień przepustów w ścianach i stropach dla instalacji ogrzewczych i wentylacyjnych szczególnie polecane są płyty PAROC Pyrotech Slab 160 w połączeniu z otuliną PAROC HVAC Section AluCoat T, która stanowi uzupełnienie systemów przejść rur niepalnych.

W przypadku rur niepalnych w izolacji palnej (np. Armaflex, Kaiflex), stosuje się rozwiązania podobne jak dla rur palnych, często z wykorzystaniem kołnierzy zewnętrznych lub opasek, uzupełnianych wełną mineralną i powłokami ogniochronnymi.

Przepusty Elektryczne

Zabezpieczenie instalacji kablowych jest kluczowym etapem inwestycji. Istotna jest możliwość modyfikacji ilości przewodów. Większość technologii opiera się na wykorzystaniu wełny mineralnej odpowiedniej gęstości oraz mas do zabezpieczenia wełny i przewodów. Jeżeli wiemy, że ilość instalacji będzie często zmieniana, możemy rozważyć montaż rękawów na przewody elektryczne.

Małe Przepusty (do 100 cm²)

Przejścia pojedynczych przewodów elektrycznych bez osłon, w otworach o wielkości do 10 cm x 10 cm, można zabezpieczać za pomocą mastyk ogniochronnych, np. Promaseal Mastic lub Hilti CFS IS.

Duże Przepusty (powyżej 100 cm²) i Szynoprzewody

Zabezpieczenie przejść instalacji elektrycznych większych rozmiarów wykonuje się przy pomocy powłok ogniochronnych (np. Promastop Coating, Hilti CP673). Rozwiązania te umożliwiają zabezpieczenie przewodów razem z korytkami kablowymi czy drabinkami. Szynoprzewody zabezpiecza się również płytami ogniochronnymi (np. PROMATECT®-L500) w połączeniu z powłokami.

Kable w Peszelach i Rurkach PVC

Zabezpieczenie przejść kabli w peszelach i rurkach PVC wykonuje się za pomocą mas, które pod wpływem wysokiej temperatury zaczynają pęcznieć (np. Promaseal BSK, teraz Promaseal AG). Pęcznienie tego materiału jest na tyle duże, że jest w stanie uzupełnić przestrzeń po przepaleniu się peszla lub rurki kablowej.

Przepusty Kombinowane

W przypadku tworzenia przejść kombinowanych ppoż., istotą jest przejście przez przegrodę w jednym miejscu kilku rodzajów instalacji (np. rury palne, niepalne, kable, kanały wentylacyjne). W celu zabezpieczenia takich przejść stosuje się płyty wełny mineralnej umieszczane pomiędzy instalacjami a przegrodą. Następnie wełnę zabezpiecza się masą ogniochronną, a przechodzące przez przepust rury palne dodatkowo kołnierzami z masą pęczniejącą.

Przepusty Ppoż. na Podstawie Indywidualnej Dokumentacji Technicznej (IDT)

W sytuacjach niestandardowych, gdy dostępne produkty nie posiadają badań na stosowanie w danych warunkach, możliwe jest wykonanie zabezpieczenia na podstawie Indywidualnej Dokumentacji Technicznej (IDT). Jest to rozwiązanie wymagające szczegółowej analizy i często indywidualnego projektu.

Dokumentacja Powykonawcza Przepustów Przeciwpożarowych

Znaczenie Dokumentacji

Dokumentacja powykonawcza jest wymogiem praktycznie każdej pracy wykonanej na budowie, a w przypadku zabezpieczeń przeciwpożarowych jest absolutnie kluczowa. Stanowi ona nie tylko podstawę do odbioru prac i budowy, ale również wzorcową ewidencję, pozwalającą zidentyfikować każde pojedyncze przejście nawet z upływem lat, wraz z identyfikacją użytego do zabezpieczenia materiału. Raporty potrzebne przy odbiorach powinny być kompletne, aktualne i dostarczone na czas.

Wymagane Elementy Raportu

Dokumentacja powykonawcza dotycząca zabezpieczeń ppoż. musi być:

• Kompletna - zawierać wszystkie wymagane dokumenty: aprobaty techniczne, certyfikaty zgodności, świadectwa dopuszczenia do stosowania, klasyfikacje ogniowe, itp.
• Aktualna - zawarte informacje i dokumenty muszą mieć ważne daty.
• Przejrzysta - czytelna i łatwa w przeglądaniu.
• Dostarczona na czas - opóźnienia w przygotowaniu dokumentacji przesuwają odbiory prac, a więc i płatność.

O tym, co dokładnie powinna zawierać dokumentacja, najczęściej decyduje kierownictwo budowy lub nadzór. Warto to ustalić na początku współpracy.

Minimalne Informacje w Dokumentacji

W przypadku dokumentowania zabezpieczeń przejść przeciwpożarowych, minimalne informacje zawarte w dokumentacji powykonawczej to:

• Numeracja przepustu.
• Dane wykonawcy (imię i nazwisko oraz firma).
• Data wykonania przepustu.
• Użyte produkty i numer dokumentu dopuszczającego (aprobata techniczna lub krajowa ocena techniczna).
• Klasa odporności ogniowej EI.
• Wskazanie lokalizacji przejścia na planie kondygnacji.
• Bardzo często nadzór budowlany wymaga również zdjęć wykonanych przepustów (przed i po wykonaniu zabezpieczenia).

Dodatkowo, do dokumentacji budowy z naniesionymi zmianami oraz geodezyjnymi pomiarami powykonawczymi mogą być wymagane:

• Projekty budowlane uzgodnione z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń ppoż.
• Dokumentacja dotycząca urządzeń przeciwpożarowych (np. uzgodnione projekty stałych urządzeń gaśniczych, systemu sygnalizacji pożarowej, instalacji wodociągowej przeciwpożarowej (hydranty wewnętrzne), urządzeń oddymiających, oświetlenia ewakuacyjnego itp.).
• Protokoły pomiaru ciśnienia i wydajności hydrantów ppoż.
• Certyfikaty zgodności, aprobaty techniczne, świadectwa dopuszczenia do stosowania, klasyfikacje ogniowe elementów, materiałów i urządzeń mających wpływ na bezpieczeństwo pożarowe (m.in. drzwi ppoż., zabezpieczenia przepustów instalacyjnych, oznakowania dróg ewakuacyjnych, miejsc usytuowania urządzeń ppoż.).

Wyzwania i Nowoczesne Rozwiązania

Tradycyjne metody przygotowania dokumentacji powykonawczej są czasochłonne i podatne na błędy. Osoba odpowiedzialna musi jechać na budowę, zbierać notatki i zdjęcia, a następnie spędzać wiele czasu na kompilowaniu informacji i dokumentów. Jest to proces długotrwały i wymagający skrupulatności, a naprawa ewentualnych pomyłek oznacza kolejny stracony czas.

Rozwiązaniem tego problemu jest zastosowanie oprogramowania do zarządzania dokumentacją budowlaną. Takie programy służą do gromadzenia informacji oraz tworzenia raportów o każdym czynnym i biernym zabezpieczeniu przeciwpożarowym. Pozwalają na konfigurację raportu zgodnie z wymaganiami inspekcji nadzoru oraz generowanie go w różnych formach: PDF z opisem i zdjęciami, plan z naniesionymi lokalizacjami, tabele w formacie Excel. Dzięki mobilnym aplikacjom, pełna rejestracja jednego punktu z dokumentacją fotograficzną zajmuje kilka chwil, a dane są natychmiast dostępne w systemie. To oznacza, że dokumentacja powstaje równolegle z postępem robót na budowie, znacznie przyspieszając i usprawniając pracę.

tags: #wzor #protolkolou #przepustu #instalacji #przeciw #pozarowy