Historia i Organizacja Państwowej Straży Pożarnej w Regionie Starogardzkim

Po zakończeniu działań wojennych i na skutek porozumień międzynarodowych, Polska rozciągnęła swoją suwerenność na terytorium obecnego województwa pomorskiego. W tym stanie rzeczy, w dniu 30 marca 1945 roku, który był dniem wyzwolenia Gdańska, Rada Ministrów wydała dekret o utworzeniu województwa gdańskiego. Następnie, Uchwałą Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1945 roku, obszar województwa gdańskiego został powiększony o pięć powiatów ówczesnego województwa. Datę 15 kwietnia 1945 roku uznaje się za początek działalności dzisiejszego Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego.

historyczna mapa województwa gdańskiego z 1945 roku

Powstanie i Rozwój Administracji Pożarniczej

Przy wojewodzie gdańskim powołana została komisja koordynacyjna, której zadaniem było koordynowanie prac wszystkich organów państwowych i administracyjnych zespolonych i nie zespolonych. Komisja utrzymywała stałe i ścisłe kontakty ze wszystkimi partiami politycznymi, władzami związkowymi, samorządowymi, licznymi grupami operacyjnymi różnych urzędów i instytucji, władzami bezpieczeństwa, organizacjami społecznymi i młodzieżowymi oraz władzami wojskowymi radzieckimi i polskimi na terenie całego województwa gdańskiego.

Tryb powoływania władz administracyjnych ustalał dekret PKWN z dnia 21 sierpnia 1944 roku. Władze samorządowe objęte były ustawą z dnia 11 września 1944 roku oraz dekretem z dnia 23 września 1944 roku o organizacji i zakresie działania samorządu terytorialnego. W myśl tych przepisów prawnych władze zespolone, czyli wcielone w skład urzędu wojewódzkiego, stanowiły odpowiednio piony: administracja publiczna, przemysł, aprowizacja i handel, praca, opieka społeczna i zdrowie, odszkodowania wojenne, kultura i sztuka.

Kilka dni po wyzwoleniu Gdańska do miasta przybyła grupa pięćdziesięciu pożarników z Piotrkowa Trybunalskiego. W starostwach powołano referaty do spraw ochrony przed pożarami i innymi klęskami, a w województwach utworzono oddziały. Główny inspektorat został przekształcony w Wydział Pożarnictwa w Ministerstwie Administracji Publicznej. W listopadzie 1945 roku reaktywowano Związek Straży Pożarnych. W ten sposób nastąpiła odbudowa organizacji pożarnictwa na przedwojennych zasadach.

Wojewódzki Inspektorat Pożarnictwa w Gdańsku

W roku 1946 utworzono Wojewódzki Inspektorat Pożarnictwa w Gdańsku, który objął kierownictwo pożarnictwem województwa. Inspektorat wykonywał zadania z dziedziny obrony przeciwpożarowej wynikające z ustawy o ochronie przed pożarami i innymi klęskami z 13 marca 1934 roku.

W roku 1950 ukazała się ustawa o ochronie przeciwpożarowej i jej organizacji, wprowadzająca nową strukturę organizacyjną straży pożarnych. Ustawa powołała centralny organ administracji państwowej - Komendę Główną Straży Pożarnych, podległą Ministrowi Gospodarki Komunalnej, a od grudnia 1954 roku - Ministrowi Spraw Wewnętrznych. W myśl ustawy z 1950 roku naczelnym zadaniem ochrony przeciwpożarowej była działalność zapobiegawcza. Ustawa po raz pierwszy precyzowała zasadę powszechności ochrony przeciwpożarowej, wskazując obowiązki mieszkańców miast i wsi, kierowników i pracowników zakładów pracy oraz ich odpowiedzialność w tej dziedzinie. Działalność zapobiegawcza przełożyła się na zakres działań Wojewódzkiej Komendy Straży Pożarnych.

W 1960 roku nowa ustawa z dnia 13 kwietnia poszerzyła zwierzchnie kierownictwo i nadzór nad ochroną przeciwpożarową w państwie Ministrowi Spraw Wewnętrznych, a w województwach, powiatach, miastach i gromadach - radom narodowym i ich prezydiom. W roku 1961 Wojewódzka Komenda Straży Pożarnych składała się z trzech komórek organizacyjnych zwanych służbami, zatrudniając łącznie 22 pracowników. Wszyscy byli członkami Korpusu Technicznego Pożarnictwa, a 17 pracowników to oficerowie. W miarę upływu lat następowały zmiany i powstawały nowe komórki organizacyjne.

infografika przedstawiająca strukturę Komendy Wojewódzkiej Straży Pożarnych w Gdańsku w latach 60. XX wieku

Nadzór nad Powiatowymi Komendami

W celu zapewnienia właściwego nadzoru nad działalnością powiatowych komend straży pożarnych województwa gdańskiego, w roku 1967 Komendant Wojewódzki Straży Pożarnych przydzielił oficerom wojewódzkiej komendy pod opiekę poszczególne powiaty. Oficerowie ci byli przedstawicielami Komendanta Wojewódzkiego Straży Pożarnych w Gdańsku w kontaktach z władzami powiatowymi, udzielaniu pomocy powiatowym komendantom, poczynaniach mających na celu podniesienie stanu ochrony przeciwpożarowej oraz kontroli komend, jednostek zawodowych i ochotniczych.

W 1975 roku Wojewódzki Komendant Straży Pożarnych przejął w stosunku do powiatowych (miejskich) komend straży pożarnych uprawnienia kompetencyjne przysługujące dotychczas prezydentom miast i naczelnikom powiatów. Nastąpiła zmiana podporządkowania komend powiatowych (miejskich) straży pożarnych bezpośrednio Wojewódzkiemu Komendantowi Straży Pożarnych w Gdańsku. Po reformie wojewódzka komenda stała się jednostką organizacyjną wchodzącą w skład Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku na prawach wydziału. Bezpośredni nadzór nad działalnością komendy sprawował Wojewoda Gdański, a w zakresie spraw operacyjno-technicznych Komendant Główny Straży Pożarnych. Komenda stanowiła samodzielną jednostkę budżetową działającą w ramach budżetu Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku.

Województwo gdańskie w nowych granicach utworzone zostało z byłych powiatów: gdańskiego, kartuskiego, kościerskiego, puckiego, starogardzkiego, tczewskiego, wejherowskiego oraz miast Gdańsk, Gdynia, Sopot, Tczew. W Gdańsku, Gdyni, Kartuzach, Kościerzynie, Pruszczu Gdańskim, Pucku, Sopocie, Starogardzie Gdańskim, Tczewie i Wejherowie funkcjonowały terenowe zawodowe straże pożarne, których komendanci spełniali funkcje komendantów rejonowych straży pożarnych. W roku 1977 w miejsce tych straży utworzono jedną jednostkę organizacyjną na obszarze województwa gdańskiego o nazwie Terenowa Zawodowa Straż Pożarna Województwa Gdańskiego, a wymienione wyżej terenowe zawodowe straże pożarne przekształcono w Oddziały Terenowej Zawodowej Straży Pożarnej Województwa Gdańskiego. Było ich ogółem trzynaście, a oddziałom przypisano wyróżniki zapisane cyframi rzymskimi.

W tym samym roku (1977) w ramach organizacji nowej struktury nastąpiło przejęcie obsługi finansowo-księgowej oddziałów TZSP przez KWSP, ustalone zostały zasady organizacji magazynu mundurowego KWSP (z lokalizacją w Tczewie), utworzono punkt konserwacji sprzętu silnikowego KWSP (w Gdyni). Z czasem na szczeblu wojewódzkim czynione były przedsięwzięcia organizacyjne i techniczne w kierunku umocnienia funkcji i roli komendantów rejonowych (którzy otrzymali później kompetencje terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego w zakresie sprawowania nadzoru nad stanem ochrony przeciwpożarowej w gospodarce uspołecznionej) oraz bardziej efektywnego oddziaływania ochrony przeciwpożarowej na podległy teren. Uwagę koncentrowano również na prawidłowym rozmieszczeniu straży pożarnych celem zapewnienia szybkiego dojazdu do pożaru. W grudniu 1980 roku Wojewoda Gdański powołał terenowe zawodowe straże pożarne podległe komendzie wojewódzkiej.

Przekazanie Obowiązków w Komendzie Powiatowej PSP w Starogardzie Gdańskim

Dotychczasowy Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w Starogardzie Gdańskim, st. bryg. mgr inż. Dariusz Śmiechowski, po prawie 32 latach służby przeszedł na zasłużoną emeryturę. Zastąpił go bryg. mgr inż. Tomasz Wardyn. Stanowisko Komendanta Powiatowego PSP to niezwykle odpowiedzialne i wymagające zajęcie. St. bryg. mgr inż. Dariusz Śmiechowski na długo zapamięta swój ostatni dzień w starogardzkiej komendzie, gdzie żegnały go władze województwa, powiatu, miasta, przedstawiciele najważniejszych jednostek, instytucji oraz współpracownicy. Po pożegnaniu się ze sztandarem starogardzkiej komendy PSP odchodzący komendant złożył na ręce Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego PSP nadbryg. Tomasza Komoszyńskiego podziękowania za współpracę.

Nadbryg. Tomasz Komoszyński podziękował st. bryg. Dariuszowi Śmiechowskiemu, podkreślając: „Odchodzi ze służby zacny, merytoryczny i z wysoką kulturą osobistą oficer Państwowej Straży Pożarnej. Postawa st. bryg. Dariusza Śmiechowskiego jest przykładem wzorowego zachowania strażaka, który tam gdzie służba tego wymaga, poświęca to, co w życiu jest najważniejsze - czas dla rodziny, a niekiedy życie prywatne w swojej rodzinnej miejscowości. Bardzo dziękuję i gratuluję.”

St. bryg. mgr inż. Dariusz Śmiechowski z kolei dziękował wszystkim, mówiąc: „Moje życie to jedno wielkie szczęście - rodzina, szef, przyjaciele, strażacy.” Współpracownicy podkreślali: „Wspaniale nam się z Tobą współpracowało. Okazałeś się bardzo dobrym fachowcem, dobrym kolegą i przyjacielem. Zawsze mogliśmy na Ciebie liczyć, a nasza współpraca odbywała się w miłej i przyjaznej atmosferze. Nie smuć się. Twoja rodzina na pewno się cieszy, a znając Twoją energię, wiemy, że będziesz nadal aktywny.”

W imieniu samorządowców Pomorski Komendant Wojewódzki PSP nadbryg. Tomasz Komoszyński podziękował za nominację na stanowisko komendanta powiatowego PSP w Starogardzie Gdańskim bryg. mgr inż. Tomasza Wardyna, podkreślając, że obowiązki komendanta przejął człowiek ze Starogardu Gdańskiego. Do ustępującego komendanta ustawiła się długa kolejka gości z bukietami kwiatów i podziękowaniami za współpracę.

zdjęcie z uroczystości przekazania obowiązków Komendanta Powiatowego PSP w Starogardzie Gdańskim

Przebieg Służby st. bryg. Dariusza Śmiechowskiego

St. bryg. mgr inż. Dariusz Śmiechowski pełnił stanowisko komendanta powiatowego PSP w Starogardzie od 1 lipca 2017 roku. W służbie spędził prawie 32 lata, rozpoczynając ją 1 sierpnia 1990 roku w Zawodowej Straży Pożarnej w Człuchowie na stanowisku przodownika roty jako absolwent Szkoły Chorążych Pożarnictwa w Poznaniu. Dwa lata później został mianowany na stanowisko starszego instruktora w Komendzie Rejonowej Państwowej Straży Pożarnej w Człuchowie. Od dnia 1 stycznia 1999 roku pełnił stanowisko starszego oficera, a 1 lipca 2000 roku został naczelnikiem wydziału. Wysokie kwalifikacje oraz bardzo dobre wyniki w służbie pozwoliły na awans i powołanie st. bryg. Dariusza Śmiechowskiego z dniem 22 grudnia 2004 roku na stanowisko Zastępcy Komendanta Powiatowego PSP w Człuchowie. 9 stycznia 2009 roku powołano go na stanowisko Komendanta Powiatowego PSP w Pruszczu Gdańskim, a z dniem 1 lipca 2017 roku objął stanowisko Komendanta Powiatowego PSP w Starogardzie Gdańskim.

St. bryg. Dariusz Śmiechowski aktywnie działał na rzecz ochrony przeciwpożarowej i rozwoju Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego, współpracując w tym zakresie z Zarządem Oddziału Powiatowego ZOSP RP i jednostkami OSP powiatu starogardzkiego. Przez okres jego służby w Komendzie Powiatowej PSP w Starogardzie Gdańskim zakupiono m.in. nowoczesny sprzęt ratowniczy. Komendant powiatowy PSP w Starogardzie Gdańskim Dariusz Śmiechowski dbał także o sprawy socjalne podległych strażaków. Od 26 lutego 2020 roku na stanowisku zastąpił go bryg. mgr inż. Tomasz Wardyn.

tags: #zabytkowy #woz #strazacki #starogard #gdanski