Zarząd Powiatowy Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej (ZOSP RP) w Cieszynie pełni kluczową rolę w koordynacji i wspieraniu działalności Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) na terenie Powiatu Cieszyńskiego. Niniejsza artykuł przedstawia strukturę, zadania oraz wybrane aspekty działalności jednostek OSP w regionie, a także funkcjonowanie Powiatowego Centrum Zarządzania Kryzysowego.
Struktura Organizacyjna i Jednostki OSP w Powiecie Cieszyńskim
Na terenie Powiatu Cieszyńskiego funkcjonują liczne jednostki Ochotniczych Straży Pożarnych, zorganizowane w oddziały gminne, miejskie oraz miejsko-gminne ZOSP RP.
Zarządy Oddziałów Gminnych (ZOG ZOSP RP):
- ZOG ZOSP RP w Brennej - 43-438 Brenna
- ZOG ZOSP RP w Chybiu - 43-520 Chybie
- ZOG ZOSP RP w Dębowcu - 43-426 Dębowiec
- ZOG ZOSP RP w Goleszowie - 43-440 Goleszów
- ZOG ZOSP RP w Hażlachu - 43-419 Hażlach
- ZOG ZOSP RP w Zebrzydowicach - 43-410 Zebrzydowice
Zarządy Oddziałów Miejskich (ZOM ZOSP RP):
- ZOM ZOSP RP w Cieszynie - 43-400 Cieszyn
- ZOM ZOSP RP w Ustroniu - 43-450 Ustroń
- ZOM ZOSP RP w Wiśle - 43-460 Wisła
Zarządy Oddziałów Miejsko-Gminnych (ZOMG ZOSP RP):
- ZOMG ZOSP RP w Skoczowie - 43-430 Skoczów
- ZOMG ZOSP RP w Strumieniu - 43-426 Strumień
Wybrane Jednostki OSP w Gminach:
Poniżej przedstawiono wybrane jednostki OSP działające na terenie poszczególnych gmin Powiatu Cieszyńskiego, wraz z ich lokalizacjami:
Gmina Brenna:
- OSP Brenna Centrum - 43-438 Brenna
- OSP Brenna Leśnica - 43-438 Brenna
- OSP Górki Wielkie - 43-436 Górki Wielkie
Gmina Chybie:
- OSP Chybie - 43-520 Chybie
- OSP Mnich - 43-520 Chybie, Mnich
- OSP Zaborze - 43-520 Chybie, Zaborze
- OSP Zarzecze Frelichów - 43-520 Chybie, Zarzecze
Miasto Cieszyn:
- OSP Cieszyn Bobrek - 43-400 Cieszyn
- OSP Cieszyn Boguszowice - 43-400 Cieszyn
- OSP Cieszyn Krasna - 43-400 Cieszyn
- OSP Cieszyn Mnisztwo - 43-400 Cieszyn
- OSP Cieszyn Marklowice - 43-400 Cieszyn
- OSP Cieszyn Pastwiska - 43-400 Cieszyn
- OSP Puńców - 43-400 Cieszyn, Puńców
Gmina Dębowiec:
- OSP Kostkowice - 43-426 Dębowiec, Kostkowice
- OSP Simoradz - 43-426 Dębowiec, Simoradz
Gmina Goleszów:
- OSP Bażanowice - 43-440 Goleszów, Bażanowice
- OSP Dzięgielów - 43-445 Dzięgielów
- OSP Goleszów - 43-440 Goleszów
- OSP Kisielów - 43-440 Goleszów, Kisielów
- OSP Kozakowice - 43-440 Goleszów, Kozakowice
- OSP Leszna Górna - 43-445 Dzięgielów, Leszna Górna
Gmina Hażlach:
- OSP Brzezówka - 43-418 Pogwizdów, Brzezówka
- OSP Hażlach - 43-419 Hażlach
- OSP Kończyce Wielkie - 43-419 Hażlach, Kończyce Wielkie
- OSP Pogwizdów - 43-418 Pogwizdów
- OSP Rudnik - 43-419 Hażlach, Rudnik
- OSP Zamarski - 43-419 Hażlach, Zamarski
Miasto i Gmina Skoczów:
- OSP Kiczyce - 43-430 Skoczów, Kiczyce
- OSP Międzyświeć - 43-430 Skoczów, Międzyświeć
- OSP Ochaby - 43-430 Skoczów, Ochaby Małe
- OSP Pierściec - 43-430 Skoczów
- OSP Pogórze - 43-430 Skoczów, Pogorze
- OSP Skoczów - 43-430 Skoczów
- ZOSP Teksid Iron Poland - 43-430 Skoczów
Miasto i Gmina Strumień:
- OSP Bąków - 43-246 Bąków
- OSP Drogomyśl - 43-424 Drogomyśl
- OSP Pruchna - 43-523 Pruchna
- OSP Strumień - 43-246 Strumień
- OSP Zbytków - 43-246 Strumień, Zbytków
- OSP Zabłocie - 43-246 Strumień, Zabłocie
Miasto Ustroń:
- OSP Ustroń Centrum - 43-450 Ustroń
- OSP Ustroń Lipowiec - 43-450 Ustroń
- OSP Ustroń Nierodzim - 43-450 Ustroń
- OSP Ustroń Polana - 43-450 Ustroń
Miasto Wisła:
- OSP Wisła Centrum - 43-460 Wisła
- OSP Wisła Czarne - 43-460 Wisła
- OSP Wisła Jawornik - 43-460 Wisła
- OSP Wisła Malinka - 43-460 Wisła
Gmina Zebrzydowice:
- OSP Kaczyce - 43-417 Kaczyce
- OSP Kończyce Małe - 43-410 Kończyce Małe
- OSP Marklowice Górne - 43-410 Zebrzydowice, Marklowice Górne
- OSP Zebrzydowice - 43-410 Zebrzydowice
Powiatowe Centrum Zarządzania Kryzysowego (PCZK) w Cieszynie
Wydarzenia, które miały miejsce w minionych latach na całym świecie, uświadomiły potrzebę konieczności bycia przygotowanym na wypadek nagłego zdarzenia. W powiecie cieszyńskim za koordynację działań w sytuacjach kryzysowych odpowiada Powiatowe Centrum Zarządzania Kryzysowego, będące jednostką organizacyjną Starostwa Powiatowego w Cieszynie.
Rola i Zadania PCZK
Powiatowe Centrum Zarządzania Kryzysowego pełni szereg kluczowych funkcji, mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa mieszkańcom powiatu:
- Pełnienie całodobowego dyżuru w celu zapewnienia przepływu informacji na potrzeby zarządzania kryzysowego.
- Współdziałanie z centrami zarządzania kryzysowego organów administracji publicznej.
- Nadzór nad funkcjonowaniem systemu wykrywania i alarmowania oraz systemu wczesnego ostrzegania ludności.
- Współpraca z podmiotami realizującymi monitoring środowiska.
- Współdziałanie z podmiotami prowadzącymi akcje ratownicze, poszukiwawcze i humanitarne.
- Dokumentowanie działań podejmowanych przez centrum.
- Realizacja zadań stałego dyżuru na potrzeby podwyższania gotowości obronnej państwa.
Adresy i Kontakty Jednostek Zarządzania Kryzysowego w Gminach:
Działalność centrum jest wspierana przez lokalne jednostki zarządzania kryzysowego, dostępne w dni powszednie od godziny 7:00 do 15:30. Po godzinach pracy Starostwa, w dni powszednie, soboty, niedziele i święta, dyżur pełni Stanowisko Kierowania Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Cieszynie.
Starostwo Powiatowe w Cieszynie:
- Adres siedziby: 43-400 Cieszyn, ul.
- Telefon: (33) 4794200, (33) 4794300
- Fax: (33) 4794200
Urząd Miejski w Skoczowie:
- Adres siedziby: 43-430 Skoczów, ul.
- Telefon: (33) 8533854 w. 102
- Fax: (33) 8533854
- Zarządzanie kryzysowe: (33) 8533854 w.
Urząd Miejski w Strumieniu:
- Adres siedziby: 43-246 Strumień, ul.
- Telefon: (33) 8570142, (33) 8570148
- Fax: (33) 8570142
Urząd Miejski w Ustroniu:
- Adres siedziby: 43-450 Ustroń, ul.
- Telefon: (33) 8579300
- Fax: (33) 8579300
Urząd Miejski w Wiśle:
- Adres siedziby: 43-460 Wisła, Pl. B.
- Telefon: (33) 8552425
- Fax: (33) 8552425
Urząd Gminy Brenna:
- Adres siedziby: 43-438 Brenna, ul.
- Telefon: (33) 8536222
- Fax: (33) 8536222
- Zarządzanie kryzysowe: (33) 8536222 w.
Urząd Gminy Chybie:
- Telefon: (33) 8561096
- Fax: (33) 8561096
- Zarządzanie kryzysowe: (33) 8561096 w.
Urząd Gminy Dębowiec:
- Telefon: (33) 8533881
- Fax: (33) 8533881
- Zarządzanie kryzysowe: (33) 8533881 w.
Urząd Gminy Goleszów:
- Telefon: (33) 4790510, 11, 13
- Fax: (33) 4790510
- Zarządzanie kryzysowe: (33) 4790510 w.
Urząd Gminy Hażlach:
- Adres siedziby: 43-419 Hażlach, ul.
- Telefon: (33) 8569492
- Fax: (33) 8569492
- Zarządzanie kryzysowe: (33) 8569492 w.
Urząd Gminy Zebrzydowice:
- Adres siedziby: 43-410 Zebrzydowice, ul. ks.
- Telefon: (32) 4755100, (32) 4755102
- Fax: (32) 4755100
Magazyny Przeciwpowodziowe
W ramach przygotowań do potencjalnych zagrożeń powodziowych, na terenie powiatu cieszyńskiego zlokalizowano szereg magazynów przeciwpowodziowych, służących do gromadzenia niezbędnego sprzętu i materiałów.
- Powiatowy Magazyn Przeciwpowodziowy dla Powiatu Cieszyńskiego zlokalizowany jest na terenie Starostwa Powiatowego w Cieszynie, ul.
- Adres magazynu przeciwpowodziowego: Miejski Zarząd Dróg w Skoczowie, ul.
- Adres magazynu przeciwpowodziowego: Urząd Gminy Dębowiec, ul.
- Adres magazynu przeciwpowodziowego: Budynek remizy OSP Wisła Centrum, ul.
- Adres magazynu przeciwpowodziowego: OSP Zebrzydowice, ul. J.
- Adres magazynu przeciwpowodziowego: Budynek remizy OSP Ustroń Centrum 43-450 Ustroń ul.
- Adres magazynu przeciwpowodziowego: Urząd Gminy Brenna, ul. Remiza Strażacka OSP Brenna Centrum, ul. Remiza Strażacka OSP Górki Wielkie, ul.
- Adres magazynu przeciwpowodziowego: Urząd Gminy Hażlach, ul.
- Adres magazynu przeciwpowodziowego: Referat Komunalny Goleszów, ul.
- Adres magazynu przeciwpowodziowego: Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej, ul. Ks.
- Adres magazynu przeciwpowodziowego: ul.
Działalność i Wydarzenia Zarządu Powiatowego ZOSP RP
Zarząd Oddziału Powiatowego ZOSP RP w Cieszynie aktywnie organizuje i wspiera wydarzenia mające na celu rozwój wiedzy pożarniczej, sprawności fizycznej strażaków oraz integrację środowiska.
Eliminacje Szczebla Powiatowego Ogólnopolskiego Turnieju Wiedzy Pożarniczej
Zarząd Oddziału Powiatowego zaprasza na Eliminacje Szczebla Powiatowego Ogólnopolskiego Turnieju Wiedzy Pożarniczej, który odbywa się corocznie. Przykładem jest turniej, który miał miejsce 23 marca 2024 r., z rozpoczęciem o godzinie 10:00.
Powiatowe Drużynowe Zawody Wędkarskie Strażaków
ZOSP RP w Cieszynie organizuje również "Powiatowe Drużynowe Zawody Wędkarskie Strażaków", zaliczane do Grand Prix Zawodów o Puchar Przechodni Prezesa Zarządu Oddziału Powiatowego ZOSP RP w Cieszynie. Przykładem są zawody z 18 sierpnia 2018 r., które odbyły się w godzinach od 15:00 do 18:00 na akwenie Towarzystwa Wędkarskiego „TON” w Goleszowie. Wpisowe w wysokości 75 zł od drużyny przyjmowane było w dniu zawodów przed ich rozpoczęciem, a zbiórka miała miejsce o godzinie 14:30.
Posiedzenia Zarządu Oddziału Powiatowego
Posiedzenia Zarządu Oddziału Powiatowego ZOSP RP w Cieszynie są kluczowym elementem zarządzania i planowania działalności. Jedno z takich posiedzeń zaplanowano na dzień 13 grudnia, na godzinę 17:00 w sali Zamku w Kończycach Małych (gmina Zebrzydowice).
Roczna Narada Komendy Powiatowej PSP w Cieszynie
18 lutego 2026 r. o godzinie 9:00 w budynku Komendy Powiatowej PSP w Cieszynie odbyła się narada roczna podsumowująca działalność komendy w 2025 r. Uroczystość rozpoczęła się meldunkiem złożonym przez kpt. Krzysztofa Rodaka panu st. bryg. Naradę otworzył bryg. Michał Pokrzywa, Komendant Powiatowy PSP w Cieszynie, który przedstawił działania podejmowane w 2025 r. Po zakończeniu narady odbyło się spotkanie dotyczące profilowania jednostek OSP i przydzielania zadań związanych z ochroną ludności i obroną cywilną. Poruszono także temat zakupu i dofinansowania samochodów dla OSP.
Statutowe Zadania Ochotniczych Straży Pożarnych
Ochotnicze Straże Pożarne realizują szereg zadań statutowych, które wykraczają poza bezpośrednie akcje ratownicze:
- Prowadzenie działalności mającej na celu zapobieganie pożarom oraz współdziałanie w tym zakresie z instytucjami i stowarzyszeniami.
- Brani udziału w akcjach ratowniczych w czasie pożarów, zagrożeń ekologicznych oraz innych klęsk i zdarzeń.
- Informowanie ludności o istniejących zagrożeniach pożarowych i ekologicznych oraz sposobach ochrony przed nimi.
- Rozwijanie wśród członków OSP kultury fizycznej i sportu oraz prowadzenie działalności kulturalnej, oświatowej i rozrywkowej.
- Uczestniczenie i reprezentowanie OSP w organach samorządowych i przedstawicielskich.
Historia i Rozwój Jednostki OSP: Przykład OSP Marklowice
Historia wielu jednostek OSP w Powiecie Cieszyńskim jest bogata i świadczy o długoletnim zaangażowaniu lokalnych społeczności. Przykładem jest Ochotnicza Straż Pożarna w Marklowicach, której historia sięga początku XX wieku.
Początki i Wyposażenie
Według pierwszych protokołów powstanie Ochotniczej Straży Pożarnej w Marklowicach datuje się na 19 sierpnia 1928 roku, kiedy to o godzinie 16:00 w gospodzie pani Wałkowej zebrani mieszkańcy spotkali się z wiceprezesem Cieszyńskiego Związku Pożarniczego panem Pachtem oraz naczelnikiem Bobrka panem Wojtkiem. Po przeczytaniu statutu i dyskusji wybrano tymczasowy komitet założycielski w składzie: Rudolf Mięciel, Adolf Szarowski, Paweł Rucki, Jan Bocek oraz Paweł Wdówka. Ze względu na to, iż nowo powstała straż nie miała żadnych środków, postanowiono napisać prośby do sąsiednich straży, a także do różnych instytucji, między innymi do Powszechnego Banku Ubezpieczeń Wzajemnych w Katowicach.
W dniu 21 października 1928 r. zorganizowano pierwszą zabawę taneczną, wstęp ustalono na 1 zł od panów i 0,5 zł od pań. Czysty zysk wyniósł 280 zł. W listopadzie zorganizowano jeszcze jedną zabawę. W tymże roku OSP Pogwizdów podarowała dwukołową sikawkę konną, a z zebranych pieniędzy kupiono 8 mundurów bojowych z uzbrojeniem. W roku następnym dokupiono 21 hełmów zwykłych, 1 hełm dla naczelnika, 1 hełm dla zastępcy, 12 pasów ciężkich, 6 lekkich, 1 toporek oficerski dla naczelnika, 16 toporków ciężkich i 5 lekkich, 10 sztuk zatrzaśników i 1 linę z konopi.
Budowa Remizy
Największy problem stanowiło jednak przechowywanie sprzętu, który musiał znajdować się w domach druhów, co nie było najlepszym rozwiązaniem. Postanowiono wystąpić z prośbą do gminy Pogwizdów o miejsce pod budowę remizy z pola parcelowanego przyznawanego gminie. Było to 3 marca 1929 r., a oddanie remizy miało miejsce 28 lipca 1929 roku. Poświęcenia dokonali ksiądz Szymiczek i ksiądz Nierostek, obecni byli także wiceprezes Cieszyńskiego Związku Pożarniczego. W dniu 11 stycznia 1931 r. odbyło się Walne Zgromadzenie OSP Marklowice, tym razem w gospodzie pani Pieczonkowej. Zaangażowanie w sprawy strażackie w tym okresie było ogromne, ponieważ, jak podają kroniki, ćwiczenia odbywały się dwa razy w miesiącu w niedzielę, o godzinie 4:30 rano. Dwa lata później próbowano powołać do życia żeńską drużynę samarytańsko-pożarniczą, ale bez skutku z powodu braku chętnych. Drużynę samarytanek udało się powołać w maju 1936 roku; prezesem wybrana została pani Chodurska, a komendantem pani Łabudkowa. Po utworzeniu drużyny żeńskiej postanowiono zadbać o wygląd samarytanek. W tym celu zakupiono materiał i uszyto bluzki na kwotę 73,30 gr, a przykładowy zysk z ostatniej zabawy wynosił 26,55 gr. Od roku 1934 zaczęto rozprowadzać po wsi kalendarze, co roku uchwalano zakup 100 sztuk. Trwało to do wybuchu wojny. Obecnie druhowie rozprowadzają około 300 kalendarzy.
Pierwsza wzmianka na temat pożarów pochodzi z roku 1935. Warto to przytoczyć, ponieważ zaistniał nieprzyjemny zgrzyt, po którym drużyna OSP Marklowice do pożaru w Boruszowicach udała się piechotą i bez sikawki. Pewien gospodarz nie dał swoich koni, twierdząc, że w tym miesiącu nie jest jego dyżur, chociaż w tym czasie we wsi nie było innych koni, a także zbluzgał strażaków i wyrzucił ich ze swojej posesji. Sprawą miał zająć się zarząd OSP.
Okres Wojny i Powojenny
W kwietniu 1939 roku na zebraniu OSP były poruszane sprawy przeszkolenia obywateli wioski Marklowice ze sprzętem pożarniczym oraz wykupu bonu pożyczki narodowej. Pierwsze ćwiczenia mieszkańców odbyły się 14 maja. W dniu 3 czerwca 1945 roku spotkali się dawni i nowi członkowie. Pierwszym zadaniem było skompletowanie i naprawa sprzętu, który częściowo był zniszczony przez wojnę.
17 lutego 1957 roku obecny prezes Maksymilian Ryszka otrzymał pismo Wojewódzkiego Zarządu Rolnictwa wraz z protokołem zdawczo-odbiorczym pomiędzy Zarządem Rolnictwa a OSP Marklowice w sprawie otrzymania działki pod budowę, natomiast wypowiedzenia otrzymali obecni dzierżawcy. Rozpoczęto budowę. Materiały takie jak cement, wapno, cegły itp. były dostarczane bezpłatnie przez Wojewódzką Radę Narodową i Gminną Radę Narodową, a częściowo pokrywane z własnego budżetu. Prace były wykonywane przez strażaków i mieszkańców Marklowic bezpłatnie. Już na początku 1960 roku zebrania mogły odbywać się w nieukończonej jeszcze remizie. W następnej kolejności zaczęto wyposażać salę, czyli zakupiono stoły i krzesła. Pieniądze pochodziły z organizowanych bali, zabaw, festynów, dożynek oraz różnego rodzaju zbiórek, między innymi roznoszenia kalendarzy. Sala ta zaczęła służyć mieszkańcom Marklowic i okolic do różnych spotkań rodzinnych, weselnych, a także organizacjom działającym w tych czasach, takich jak: Związek Młodzieży Wiejskiej, Kółko Rolnicze, Koło Gospodyń Wiejskich - działające do dziś itp. W budynku znajdowało się mieszkanie dla gospodarza. Na to stanowisko powołano druha Gustawa Raszkę, który swoje obowiązki pełnił nieprzerwanie do 2004 roku wraz ze swoją żoną.
Modernizacja i Współczesność
Jak donoszą protokoły, w roku 1967 jednostka OSP Marklowice otrzymała samochód bojowy marki „Dodge” z OSP Siemianowice i tak po małych przeróbkach latem tegoż roku samochód wszedł do podziału bojowego. Od roku 1975 powstał nowy podział terytorialny, co spowodowało utworzenie między innymi Zarządu Miejskiego OSP. W tym roku nadarzyła się okazja zdobycia bezpłatnie samochodu pożarniczego „Tatra Skuteng” z zakładowej straży „Polifarb Cieszyn-Wrocław SA”. Samochód druhowie pozyskali, ale okazało się, że trzeba zrobić generalny remont silnika, jedynym, który przeprowadził zakład w Boguchwale. Ze względu na brak funduszy prośbę o pomoc skierowano do Rady Miejskiej i do firmy „Lakma”. Obydwie prośby rozpatrzono pozytywnie i tak pod koniec roku samochód był w podziale bojowym.
Z okazji 75-lecia 16 sierpnia 2003 r. zorganizowano uroczystość, na którą przybyli przedstawiciele miasta Cieszyna z burmistrzem Fickiem na czele, który przekazał na rzecz jednostki - jako nagrodę - pompę szlamową „Honda”. Obecni byli również prezes Zarządu Miejskiego druh Ryszard Mazur, komendant Zarządu Miejskiego druh Ryszard Wicher oraz wiceprezes Zarządu Wojewódzkiego, który w imieniu Zarządu Głównego uhonorował sztandar „Złotym Medalem za Zasługi dla Pożarnictwa”. Obecnie jednostka OSP w Cieszynie Marklowicach liczy sobie 87 lat. Na przestrzeni ostatnich lat jednostka została bardzo mocno zmodernizowana. Dzięki staraniom Zarządu jednostki oraz jej druhów została zmodernizowana kuchnia, która spełnia teraz najwyższe standardy tego typu obiektów, zamontowany został monitoring oraz stały dostęp do internetu.