Przeciwpożarowe Zawory Odcinające: Zasada Działania i Montaż

Przeciwpożarowe zawory odcinające są kluczowymi elementami systemów zabezpieczeń pożarowych. Montuje się je na zakończeniach instalacji wentylacji ogólnej oraz w miejscach przechodzenia tych instalacji przez przegrody budowlane. Ich głównym zadaniem jest oddzielenie stref zagrożonych pożarem od pozostałej części budynku, co zapobiega rozprzestrzenianiu się ognia i dymu.

Zasada Działania Zaworów Przeciwpożarowych

Głównym zadaniem zaworów jest regulowanie strumienia przepływu powietrza. W przypadku pożaru, gdy temperatura powietrza przepływającego przez zawór przekroczy określoną wartość (najczęściej 72°C), specjalna wkładka topikowa powoduje zwolnienie sprężyny zaworu, co prowadzi do jego szczelnego zamknięcia. W ten sposób zawór powietrzny zamontowany w przegrodzie wraz z jednostronnie przymocowanym przewodem wentylacyjnym ma szczelność ogniową, izolacyjność i dymoszczelność.

Dzięki nim oddziela się strefę zagrożoną pożarem od pozostałej części budynku, a także kontroluje transfer powietrza przez przegrody budowlane. Zawory najczęściej mają klasę odporności ogniowej do EIS 180, co oznacza, że zapewniają szczelność ogniową, izolacyjność i dymoszczelność nie mniejszą niż 180 minut.

Budowa i Komponenty

W typowym zaworze przeciwpożarowym, oprócz ramki, zastosowanie znajduje sworzeń ustalający oraz tarcza zaworu, która najczęściej jest wykonana z blachy stalowej. Tarcza zaworu znajduje się na odsłoniętej powierzchni. Z kolei materiałem wykonania stożka zaworu jest specjalny materiał ognioodporny. Uszczelki wykonuje się z poliuretanu, przy czym uszczelka jest termopęczniejąca. Zespół grzybka odcinającego najczęściej jest wykonany jako krążek z płyty o grubości 40 mm. Stalową osłonę grzybka wytwarza się z blachy stalowej malowanej proszkowo. Zawieszenie grzybka ma postać pręta stalowego kwadratowego z przyspawaną stopką z blachy stalowej. Ważna jest również uszczelka silikatowa przyklejona na podtoczeniu grzybka.

Istotną rolę odgrywa króciec przyłączeniowy wykonany z ocynkowanej blachy stalowej. Ma on postać odcinka kanału o przekroju kołowym z kołnierzem. Pobocznica kanału zawiera zgrzane wąsy pozwalające na osadzenie króćca w przegrodzie murowanej lub betonowej.

Specyfika Zaworu ZPp60

Przeciwpożarowe zawory odcinające typu ZPp60 służą do zabezpieczania pomieszczeń przed rozprzestrzenianiem się ognia i dymu poprzez przewody wentylacyjne w przypadku wybuchu pożaru. Nadrzędną ich funkcją jest zapewnienie deklarowanej odporności ogniowej przegrody poprzez automatyczne zamknięcie otworu w miejscu przejścia instalacji. Oprócz funkcji zabezpieczenia przeciwpożarowego, pełnią również funkcję nawiewu powietrza do pomieszczenia.

Zawór ZPp60 jest zbudowany z zespołu korpusu, zespołu grzybka odcinającego, mechanizmu regulująco-zamykającego ze sprężyną napędową, wyzwalacza termicznego oraz króćca przyłączeniowego. Zespół korpusu posiada uszczelkę zapewniającą szczelność połączenia z króćcem przyłączeniowym, wspomaganą przez uszczelkę pęczniejącą. Pazurki i przetłoczenia na króćcu umożliwiają zamocowanie zaworu. Grzybek posiada uszczelkę zapewniającą szczelność zamkniętego zaworu, a jego położenie w pozycji zamkniętej jest blokowane przez sprężynę.

Przeciwpożarowe zawory odcinające ZPp60 dostarczane są w pozycji zamkniętej. W celu otwarcia zaworu należy ścisnąć skrzydełka sprężyny ryglującej i jednocześnie napiąć sprężynę zamykającą do momentu uzyskania odpowiedniej odległości pozwalającej za założenie wyzwalacza lutowanego. Regulacja wydajności zaworu odbywa się przez zmianę odległości grzybka od korpusu.

Warianty Sterowania i Mechanizmów

Układy napędowe przeciwpożarowych zaworów powietrznych mogą być wyposażone w mechanizmy wyzwalająco-sterujące. W zależności od potrzeb aplikacyjnych dobiera się odpowiedni mechanizm:

• Mechanizm sprężynowy: zintegrowany z zaworem i wyposażony w wyzwalacz termiczny (standardowo 72°C, opcjonalnie 57-100°C). Zawór z takim wyzwalaczem termicznym zamyka się podczas pożaru w efekcie jego zwolnienia, a siła zamykająca jest skumulowana w sprężynie. Otwarcie zaworu wymaga wymiany wyzwalacza topikowego i ponownego uzbrojenia.
• Mechanizm ze zwalniakiem elektromagnetycznym: może być wyzwalany impulsem prądowym lub przerwą prądową (24 V DC lub 230 V AC), również z wyzwalaczem termicznym. Zawór ze zwalniakiem elektromagnetycznym podczas pożaru zamyka się w efekcie podania sygnału z centrali lub zwolnienia wyzwalacza topikowego. Otwarcie zaworu wiąże się z jego ponownym uzbrojeniem i wymianą wyzwalacza topikowego lub przeklejeniem płytki do elektromagnesu.

Konstrukcja układu napędowego pozwala regulować wydajność podczas normalnej pracy poprzez ustawienie szczeliny pomiędzy korpusem mechanizmu a grzybkiem. Regulacja odbywa się przez obrót grzybka wokół osi zaworu.

Montaż i Wymagania Prawne

Przeciwpożarowe zawory odcinające montuje się za pomocą ramki, poprzez mocowanie bagnetowe i zapadki, co eliminuje przypadkowe wysunięcie elementu. Mogą być montowane zarówno w stropach, jak i ścianach, a także bezkanałowo. Są dostępne w wielkościach DN 100, DN 125, DN 160 i DN 200.

Przygotowanie do Montażu

Każdy zawór przed pakowaniem i transportem jest poddawany kontroli przez producenta. Przy rozpakowaniu zaworu należy przeprowadzić oględziny wizualne pod kątem deformacji lub uszkodzeń. Zawór jest dostarczany w pozycji zamkniętej, a przed montażem trzeba go uzbroić. W tym celu wykręca się zawór z króćca przyłączeniowego i obraca go tak, aby grzybek był skierowany do góry. Jednocześnie zwalniana jest blacha blokująca i naciskana dysza zaworu na jej obwodzie. W następnej kolejności wsuwa się element topikowy na zaczepy.

Jeżeli zawór jest wyposażony w mechanizm sterowany elektrycznie, należy sprawdzić poprawność działania elektromagnesu. Wpina się przewody elektryczne w kostkę przyłączeniową, dokładnie oczyszcza powierzchnię styku i łączy płytkę z elektromagnesem, a następnie podaje sygnał inicjujący zwolnienie elektromagnesu.

Wymagania Prawne

Warto podkreślić, że zawory przeciwpożarowe to elementy systemu zabezpieczeń pożarowych, zatem konieczne jest przestrzeganie odpowiednich postanowień wynikających z przepisów prawa. Odpowiednie rozwiązania dobiera się ściśle pod kątem miejsca montażu oraz sposobu wyzwalania.

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., przewody wentylacyjne i klimatyzacyjne w miejscu przejścia przez elementy oddzielenia przeciwpożarowego powinny być wyposażone w przeciwpożarowe klapy odcinające o klasie odporności ogniowej równej klasie odporności ogniowej elementu oddzielenia przeciwpożarowego, z uwagi na szczelność ogniową, izolacyjność ogniową i dymoszczelność (E I S).

Przewody wentylacyjne i klimatyzacyjne samodzielne lub obudowane, prowadzone przez strefę pożarową, której nie obsługują, powinny mieć klasę odporności ogniowej wymaganą dla elementów oddzielenia przeciwpożarowego tych stref pożarowych z uwagi na szczelność ogniową, izolacyjność ogniową i dymoszczelność (E I S) lub powinny być wyposażone w przeciwpożarowe klapy odcinające.

Dobór klap przeciwpożarowych odbywa się w zależności od rodzaju obiektu. System przeciwpożarowy budynku powinien być jednolity (najlepiej jednego producenta). Klapy odcinające należy montować w przegrodach budowlanych o tej samej klasie odporności ogniowej co przegrody.

Różnice między Przeciwpożarowymi Zaworami Odcinającymi a Klapami Oddymiającymi

Należy rozróżnić przeciwpożarowe zawory odcinające od klap odcinających wentylacji pożarowej (klap oddymiających). Klapy oddymiające stanowią odrębny typ klap i są elementem systemu oddymiającego, którego zadaniem jest usuwanie dymu na zewnątrz obiektu i tworzenie stref wolnych od dymu, a nie jego zatrzymywanie w przegrodzie.

W instalacjach wentylacji i klimatyzacji klapy odcinające są ważnym elementem systemów przeciwpożarowych w obiektach budowlanych. Klapy odcinające przeciwpożarowe ograniczają rozprzestrzenianie się zadymienia, ognia i gorącego powietrza. Podczas pożaru najczęściej dochodzi do śmierci ludzi w wyniku zatrucia dymem, który powoduje również dezorientację utrudniającą ewakuację.

Nowoczesne Rozwiązania: Zawór Wentylacyjny z Klapą Przeciwpożarową

Specjalne urządzenia są połączeniem zaworu wentylacyjnego i klapy przeciwpożarowej odcinającej w jednej obudowie. Tym sposobem zyskuje się alternatywę dla typowych odcinających zaworów przeciwpożarowych. Jako zalety takiego rozwiązania wymienia się wyższą klasyfikację odporności ogniowej, większe możliwości w zakresie konfiguracji i zastosowania przy zmniejszonych gabarytach.

Główny element modułu to klapa przeciwpożarowa odcinająca, która najczęściej występuje w rozmiarach 100, 125, 160 i 200 mm. Dzięki motylkowej konstrukcji zapewniono stosunkowo niewielkie opory przepływu powietrza. Jest przy tym możliwe wyposażenie klapy w jedną lub dwie krańcówki, które sygnalizują aktualne położenie przegrody odcinającej. Do modułu można zastosować typowe zawory nawiewne i wywiewne, które można stosować zamiennie również w momencie, gdy moduł jest zamontowany w przegrodzie lub podczas eksploatacji. Biorąc pod uwagę kompaktowe wymiary całego modułu, stosowane zawory z ramką montażową nie powinny być wyższe niż 50 mm.

Takie moduły zaprojektowano z myślą o montażu w przegrodach oddzielenia pożarowego, które jednocześnie stanowią ścianę lub sufit. Montaż modułu w takiej przegrodzie odbywa się tak samo jak w przypadku klasycznych klap odcinających.

Konserwacja i Przeglądy

Chcąc maksymalnie zwiększyć bezpieczeństwo pożarowe obiektów budowlanych, należy systematycznie wykonywać przeglądy i konserwować systemy przeciwpożarowe. Każdy zarządca budynku ma prawny obowiązek konserwacji systemów przeciwpożarowych. Konserwacja systemów ochrony przeciwpożarowej powinna odbywać się tak często, jak wskazują producenci, jednak nie rzadziej niż raz w roku, a większość producentów wymaga przeglądów 2 razy w roku (co 6 miesięcy).

Przeglądy i konserwacje systemów ochrony przeciwpożarowej mogą być wykonywane wyłącznie przez osoby właściwie przeszkolone. Fachowcy powinni posiadać umiejętności i pozwolenia wymagane do kontroli, obsługi technicznej oraz ewentualnej naprawy danego systemu. Norma CEN/TS 54-14:2004 opisuje wytyczne odnośnie do planowania, projektowania, instalowania, odbioru, eksploatacji oraz konserwacji systemów sygnalizacji pożarowej, podkreślając, że osoby wykonujące te prace powinny mieć odpowiednie kompetencje, doświadczenie i kwalifikacje.

tags: #zawor #przeciwpozarowy #ventia