W stowarzyszeniach, takich jak Ochotnicze Straże Pożarne (OSP), skład organów, w tym Komisji Rewizyjnej, może ulec zmianie w trakcie kadencji. Niniejszy artykuł szczegółowo omawia procedury związane ze zmianą członka Komisji Rewizyjnej, w szczególności dokooptowanie nowych osób, zasady odwoływania i wykluczania, a także wymagania stawiane członkom tego organu.
Podstawy Prawne Działania OSP
Działalność OSP opiera się na Statucie Wzorcowym OSP oraz lokalnych statutach poszczególnych jednostek. OSP jest stowarzyszeniem posiadającym osobowość prawną. Jej majątek jest wspólnym majątkiem wszystkich członków, powierzonym czasowo w kolegialne zarządzanie członkom zarządu, pod bacznym okiem komisji rewizyjnej. Władze w stowarzyszeniu to walne zebranie, zarząd i komisja rewizyjna.
Dokooptowanie Członka Komisji Rewizyjnej
Warunki i Procedura Dokooptowania
Dokooptowanie nowych członków Komisji Rewizyjnej jest możliwe, gdy spełnione są łącznie i jednocześnie dwa warunki. Pierwszy warunek to ustąpienie z funkcji członka Komisji Rewizyjnej przez daną osobę. Ustąpienie jest aktem dobrowolnym i nie wymaga uzasadnienia. Drugi warunek dotyczy liczby dokooptowanych osób - Komisja Rewizyjna może dokooptować nowych członków na miejsce ustępujących w liczbie nieprzekraczającej 1/3 ustalonego składu.
- Przykład: Jeśli statut określa skład komisji na trzy osoby, można dokooptować jednego członka. Jeśli na sześć osób - dwóch.
Regulacja statutowa wyraźnie stanowi, że dokooptacji dokonuje Komisja Rewizyjna i nie ustala w tym zakresie żadnych kompetencji dla Walnego Zebrania Członków. Oznacza to, że dokooptowanie nowych członków Komisji Rewizyjnej pomiędzy Walnymi Zebraniami nie wymaga zatwierdzenia tych zmian na najbliższym Walnym Zebraniu poprzez przyjęcie stosownej uchwały.
Podkreśla się, że dokooptowanie jest fakultatywne, co oznacza, że po ustąpieniu członka Komisji Rewizyjnej, organ ten nie ma obowiązku dokooptować nowego członka do swojego grona, chyba że statut danej OSP sztywno określa liczbę członków Komisji Rewizyjnej. Jeśli statut określa natomiast, że liczba członków może wynosić np. 3-5 osób, dokooptowanie nie jest obowiązkowe, jeśli minimalna liczba członków jest zachowana.

Usunięcie Członka Komisji Rewizyjnej
Różnica Między Ustąpieniem a Odwołaniem lub Wykluczeniem
Ustąpienie z funkcji jest aktem dobrowolnym. Nie należy go mylić z odwołaniem z funkcji członka Komisji Rewizyjnej, którego może dokonać nadzwyczajne Walne Zebranie Członków przed upływem terminu kadencji.
Statut wzorcowy OSP (§ 14 ust. 3) przewiduje również wykluczenie członka zwyczajnego z OSP przez Zarząd OSP w następujących przypadkach:
- Prowadzenia działalności rażąco sprzecznej ze statutem.
- Popełnienia czynu, który dyskwalifikuje daną osobę jako członka OSP lub godzi w dobre imię OSP.
W sytuacji wykluczenia członka z OSP, traci on automatycznie wszelkie pełnione funkcje, w tym członkostwo w Komisji Rewizyjnej. Od uchwały zarządu w sprawie wykluczenia, członek OSP może odwołać się w terminie 14 dni do walnego zebrania, którego uchwała jest ostateczna. W świetle statutu wzorcowego, jeśli statut stanowi, iż w kompetencji zarządu jest wyrzucanie członków, to zarząd ma do tego prawo, a taka osoba traci z automatu pełnione funkcje.

Przypadek Skazania Prawomocnym Wyrokiem
Zgodnie ze statutem wzorcowym, członek Komisji Rewizyjnej OSP nie może być skazany prawomocnym wyrokiem sądowym za przestępstwo z winy umyślnej. Skazanie za takie przestępstwo skutkuje pozbawieniem członkostwa w komisji rewizyjnej. W przypadku skazania za czyn z winy nieumyślnej, przymus usuwania członka z komisji nie istnieje, chyba że statut lokalny danej OSP stanowi inaczej.
Decyzję o odwołaniu członka Komisji Rewizyjnej z funkcji przed upływem kadencji, np. z powodu skazania, podejmuje nadzwyczajne Walne Zebranie Członków. Ciało to może, ale nie musi, powołać w miejsce członka odwołanego nowego członka Komisji Rewizyjnej.
Funkcje Komitetu Audytowego
Wymogi Niezależności i Odpowiedzialności Członków Komisji Rewizyjnej
Wybór członków Komisji Rewizyjnej odbywa się podczas zebrań wyborczych, zazwyczaj tuż po wyłonieniu członków zarządu. Nie każdy członek OSP może zostać wybrany w skład Komisji Rewizyjnej. Dla zapewnienia niezależności i skuteczności kontroli, statut określa ścisłe wymogi:
- Członek Komisji Rewizyjnej OSP nie może być jednocześnie członkiem Zarządu tej OSP.
- Nie może być współmałżonkiem członka Zarządu ani pozostawać z członkami Zarządu w stosunku pokrewieństwa, powinowactwa lub podległości z tytułu zatrudnienia. Sąd rejestrowy może zażądać oświadczeń w tym zakresie.
- Nie może być skazany prawomocnym wyrokiem sądowym za przestępstwo z winy umyślnej.
- W odróżnieniu od innych stowarzyszeń, członek Komisji Rewizyjnej OSP - inaczej niż inni członkowie OSP - nie ma prawa do otrzymywania wynagrodzenia w jakiejkolwiek formie ze strony macierzystej OSP. Nie dotyczy to przypadków, gdy członek komisji rewizyjnej jest jednocześnie ratownikiem i otrzymuje ekwiwalent za udział w akcjach czy szkoleniach, a także gdy jest konserwatorem sprzętu.
Statut zapewnia Komisji Rewizyjnej, że jest każdorazowo informowana o posiedzeniach Zarządu OSP, a jej przedstawiciele mają prawo uczestniczyć w obradach (z głosem doradczym, bez prawa głosu stanowiącego).
Zgłaszanie Zmian w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS)
Po dokonaniu wszelkich zmian w składzie Komisji Rewizyjnej OSP, konieczne jest dopełnienie obowiązku zgłoszenia tych zmian do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS).
- Termin: Wniosek o wpis do KRS powinien być złożony nie później niż w terminie 7 dni od dnia zdarzenia uzasadniającego dokonanie wpisu (np. podjęcia uchwały o dokooptowaniu lub odwołaniu).
- Formularze: Zmianę zgłasza się na formularzu KRS-Z20 (podstawowy) oraz KRS-ZK (do wpisywania konkretnych zmian osobowych we władzach).
- Wymagane dokumenty: Do formularzy należy dołączyć dokumenty poświadczające zaistniałą sytuację, takie jak:
- Rezygnacja ustępującego członka (jeśli dotyczy).
- Uchwała odpowiedniego organu (np. Komisji Rewizyjnej o dokooptowaniu lub Walnego Zebrania o odwołaniu/powołaniu) o uzupełnieniu składu/powołaniu nowego członka organu.
- Protokół z Walnego Zgromadzenia Członków (jeśli Walne Zebranie podejmowało uchwały) wraz z listą obecności.
Zarząd OSP informuje również sąd rejestrowy i organ nadzorujący (urząd gminy) o swoim składzie, o miejscu zamieszkania członków, a także o adresie siedziby OSP lub jego zmianie. Dobrym zwyczajem jest zawiadamianie o zmianach także zarządu oddziału powiatowego Związku OSP RP (jeśli OSP jest członkiem Związku) i komendanta powiatowego PSP.
Odpowiedzialność Władz OSP
Władze OSP, w tym Komisja Rewizyjna, mają nie tylko duże uprawnienia organizacyjne, ale i ogromną odpowiedzialność - zarówno przed członkami OSP, jak i przed władzami samorządowymi i państwowymi. Mówi o tym wprost art. 296 Kodeksu karnego. Członkowie władz OSP powinni być osobami nie tylko oddanymi sprawom ratownictwa, ale i takimi, które potrafią zarządzać mieniem, często o znacznej wartości. Niezbędna jest wiedza, umiejętności oraz choćby niewielkie talenty menadżerskie.
tags: #zmiana #czlonka #komisji #rewizyjnej #osp