Ochotnicza Straż Pożarna w Nowej Wsi Głubczyckiej na tle historii służb pożarniczych Ziemi Głubczyckiej

Ochotnicza Straż Pożarna w Nowej Wsi Głubczyckiej jest wzorowo prowadzoną jednostką, wyróżniającą się aktywnością i zaangażowaniem w życie lokalnej społeczności. Miejscowość, znana również z prężnie działającego Koła Gospodyń Wiejskich, uzyskała tytuł „Najpiękniejszej Wsi Opolskiej” w konkursie „Piękna Wieś Opolska 2007”. Nowa Wieś Głubczycka (niem. Neudorf) leży na terenie Nadleśnictwa Prudnik (obręb Prudnik), a jej mieszkańcy wspólnie pozyskują środki finansowe na rozwój infrastruktury wiejskiej, przystępując do konkursów i projektów krajowych oraz unijnych. Na terenie wsi, w jej centrum, znajduje się doskonale wyposażona świetlica wiejska, będąca ulubionym miejscem wspólnych spotkań i przedsięwzięć.

Dzięki staraniom społeczników, w tym byłego wieloletniego sołtysa Adama Buchańca, prezesa Gminnego Związku OSP, powstał w wiosce m.in. nowy plac zabaw dla dzieci, z którego korzystają nie tylko mieszkańcy wioski, ale i okolic. Jest także park spacerowy, którego alejkami można dojść do kościoła i znajdującego się powyżej niego boiska do gry w piłkę nożną. Mieszkańcy pozyskali środki na budowę kortu tenisowego, z którego każdy może korzystać. Co roku w Nowej Wsi Głubczyckiej organizowany jest także Bieg Mariankowy w okolicy Sylwestra i Nowego Roku.

Święty Florian - Patron Strażaków i Głubczyc

Święty Florian (Florian z Lauriacum) urodził się około 250 roku w Zeiselmauer (Dolna Austria). Był dowódcą wojsk rzymskich stacjonujących w Mantem (obecnie w północno-wschodniej Austrii). Podczas prześladowania chrześcijan przez Dioklecjana został aresztowany wraz z żołnierzami za odmowę oddania czci pogańskim bogom. Poddano go torturom: biczowano, rozszarpywano żelaznymi hakami, a następnie zatopiono w rzece Enns z uwiązanym kamieniem u szyi. Miało się to stać 4 maja 304 roku. Nad jego grobem wystawiono z czasem klasztor i kościół.

Święty Florian jest patronem wykonawców zawodów wiążących się z ogniem, takich jak strażacy, hutnicy, kominiarze, garncarze i piekarze. W ikonografii przedstawiany jest jako gaszący pożar oficer rzymski z naczyniem, czasami jako książę. Bywa, że w ręku trzyma chorągiew. Jego atrybutami są: kamień młyński u szyi, kolczuga, krzyż (czerwony i biały), miecz, palma męczeńska, płonący dom, orzeł, tarcza, zbroja. Wizerunkowi często towarzyszy wezwanie „Bogu na chwałę, ludziom na ratunek”. Święty Florian jest historycznym patronem Głubczyc, być może po wielkim pożarze w 1603 roku, a także całej Polski. Jego święto uroczyście obchodzono w Głubczycach 4 maja, podobnie jak w innych miastach europejskich.

Historia Pożarów w Głubczycach

Głubczyce, podobnie jak wiele innych starych miast europejskich, często nawiedzane były przez pożary, które niszczyły całe kwartały. Do największych zanotowanych pożarów zaliczyć można:

• 1231 r. - spalenie przedmieść przez Husytów.
• 1476 r. - wielki pożar, w którym ocalał jedynie kościół parafialny, pobliska szkoła, Krzyżowy Dwór joannitów (obecnie plac Armii Krajowej) oraz kilka domów.
• 1481 r. - pożar w południowej części miasta, który zniszczył ponad sto domów.
• 1603 r. - 29 kwietnia od umyślnego podpalenia spłonęło 30 stodół przed Dolną Bramą (obecnie okolice ronda i mleczarni). 28 maja 1603 r. miał miejsce największy pożar miasta - źródłem był dom rzemieślnika J. Arnolda przy tak zwanym końskim targu (obecnie ul. Kozielska), w którym spłonęło 309 domów w ciągu 3 godzin. Ocalał kościół parafialny, szkoła i 39 pobliskich domów. W płomieniach zginęły 4 osoby, w tym burmistrz Pechatschky.
• 1854 r. - 5 maja, dzień po św. Florianie, pożar zniszczył budynki przy obecnej ul. Kozielskiej, wschodnią część Rynku do ul. Klasztornej, budynki z południowo-zachodniej strony ul. Krętej, ul. Warszawską aż do muru miejskiego przy ul. Staszica. Spłonęło 80 domów, a zginęło 11 osób.

Początki Zorganizowanej Straży Pożarnej w Głubczycach

W konsekwencji wielkiego pożaru, który miał miejsce 5 maja 1854 roku, z inicjatywy ówczesnego burmistrza Adoniasa Stephana, księgarza Rudolfa Bauera, konduktora Hruzika, kupca J.N. Berlinera oraz mistrza ślusarskiego Kachela, powołano pierwszą ochotniczą straż pożarną w Głubczycach. Na odezwę odpowiedziało ponad 100 ochotników. W skład powołanego 23 maja 1854 roku zarządu weszli: właściciel majątku Beckera jako przewodniczący, kupiec Berliner jako rendant, kalkulator Ablassa jako sekretarz i burmistrz Stephan jako ławnik. Kierownikiem technicznym został konduktor Hruzik, a jego zastępcą mistrz budowlany Schnurpfeil. Jest to najstarsza straż pożarna na Górnym Śląsku.

W 1879 roku głubczycka straż pożarna otrzymała medal za udział w III Wystawie sprzętu gaśniczego, a w 1929 roku obchodzono jubileusz 75. rocznicy powstania tej jednostki, z okazji której wydano broszurę. W 1914 roku na ul. Kozielskiej postawiono tzw. Studnię-fontannę św. Floriana dla upamiętnienia wielkiego pożaru z 1854 roku. Betonowa fontanna przedstawia św. Floriana z chorągwią w ręku gaszącego wiadrem wody budynek. Na cokole poniżej cztery „delfiny” tryskają wodą.

Wizerunki Świętego Floriana w Topografii Głubczyc

Najstarszym znanym wizerunkiem św. Floriana w Głubczycach jest malowidło na owalnej blasze pochodzące z Bramy Floriańskiej (Grobnickiej, Klasztornej), prawdopodobnie namalowane w 1736 roku. Po pożarze w 1854 roku wieżę bramną rozebrano, a obraz wmurowano w północną elewację kościoła ojców Franciszkanów. Dodatkowo pod blachą umieszczono tablicę, na której po lewej stronie odtworzono stary napis, a po prawej umieszczono nowy.

Inne wizerunki świętego w mieście to:

• Figura św. Floriana stojąca na korytarzu w klasztorze Franciszkanów.
• Obraz przedstawiający św. Floriana z końca XIX wieku w ołtarzu bocznym kościoła parafialnego.
• Medalion przedstawiający popiersie św. Floriana autorstwa Paula Ondruscha z lat międzywojennych, znajdujący się nad wejściem kamienicy przy ul. Sobieskiego 36.

Do nieistniejących głubczyckich wizerunków św. Floriana należą:

• Naturalnej wielkości betonowa figura św. Floriana z narożnika domu przy ul. Klasztornej 22 i rogu ul. Moniuszki, zniszczona w czasie wojny lub bezpośrednio po działaniach frontowych.
• Obraz „ochronny” w klatce schodowej domu przy ul. Krętej nr 2, przedstawiający św. Floriana unoszącego się nad Głubczycami w 1848 roku (wybuch Wiosny Ludów).
• Obraz św. Floriana z widokiem Głubczyc z drugiej połowy XVIII wieku z kościoła w Równym, zaginiony w niewyjaśnionych okolicznościach po 1961 roku.

Rozwój Służb Pożarniczych na Ziemi Głubczyckiej po 1945 Roku

Po zakończeniu działań wojennych na terenie powiatu głubczyckiego w marcu 1945 roku rozpoczęto organizację straży pożarnej. Były to początkowo wyłącznie jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej.

Ochotnicze Straże Pożarne

W 1945 roku powstało 19 jednostek OSP, liczących 266 członków. W wielu przypadkach wykorzystywano sprzęt strażacki zastany w danej miejscowości. OSP dysponowały w tym czasie 3 motopompami, 16 sikawkami ręcznymi i 1800 m węża. Wielu spośród strażaków należało do podobnych jednostek na Kresach II RP, z których przywieźli część wyposażenia. Na przykład Piotr Bydłowski przywiózł do wsi Chomiąża mundury, hełmy i inne drobne sprzęty, a Jan Szaryński osiedlił się w Niekazanicach. Kolejnym etapem były remonty remiz strażackich lub ich budowa. Większość pracy wykonywali ochotnicy systemem gospodarczym i nieodpłatnie, w tzw. czynie społecznym. Siłą pociągową najczęściej był koń. Pierwszym komendantem OSP w Głubczycach był Rajnold Witek. Pierwszą jednostką Ochotniczej Straży Pożarnej w powiecie głubczyckim, która otrzymała sztandar, była OSP Głubczyce.

Zakładowe Ochotnicze Straże Pożarne

Z czasem przy większych zakładach przemysłowych na terenie powiatu tworzono Zakładowe Ochotnicze Straże Pożarne. Przykładami mogą być ZOSP działające przy: Zakładzie Przemysłu Dziewiarskiego „Unia”, głubczyckim browarze, cukrowni w Baborowie, Śląskich Zakładach Pluszu i Dywanów w Kietrzu, a także Zakładzie dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Branicach.

Zawodowa Straż Pożarna

1 stycznia 1968 roku decyzją Wojewody Opolskiego została utworzona Zawodowa Straż Pożarna w Głubczycach przy Powiatowej Komendzie Straży Pożarnej w Głubczycach. W takiej sytuacji budynek dawnej straży, pochodzący z drugiej połowy XIX wieku, nie był w stanie pełnić dalszej swojej funkcji. W latach 1968-1971 wybudowano przy ul. Kołłątaja w Głubczycach nową remizę strażacką, którą rozbudowano w latach 2004-2007. Komenda Powiatowa Straży Pożarnej w Głubczycach zasięgiem obejmuje 3 gminy.

Zabytki Nowej Wsi Głubczyckiej

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisany jest kościół pw. Wszystkich Świętych, wzniesiony w 1781 roku na fundamentach dawnego dworu. W 1872 roku został podwyższony, otrzymał wówczas łupkowy dach i wieżę z piorunochronem. Obecnie jest kościołem filialnym parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Bogdanowicach. Inne zabytki to zagroda nr 59 z połowy XIX wieku, obejmująca dom, spichlerz oraz ogrodzenie z bramą i furtą.

Wykaz Jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych Powiatu Głubczyckiego

Na terenie powiatu głubczyckiego działa obecnie 43 jednostki OSP. Poniżej przedstawiono wykaz jednostek straży pożarnej powiatu głubczyckiego według dat założenia autorstwa Roberta Hofrichtera z 1914 roku, uzupełniony o wybrane jednostki współczesne:

Jednostki OSP Powiatu Głubczyckiego (stan na 1914 r.)

Wybrane współczesne jednostki OSP Powiatu Głubczyckiego

tags: #0000124431 #osp #nowa #wies #glubczycka