Ochotnicze Straże Pożarne w województwie małopolskim zyskały znaczące wsparcie finansowe, które pozwoli na doposażenie jednostek w nowoczesny sprzęt ratowniczy. Inwestycje w bezpieczeństwo mieszkańców Małopolski są priorytetem, a OSP odgrywają w nim kluczową rolę.
10 milionów złotych z Funduszu Sprawiedliwości na nowoczesny sprzęt
Na początku miesiąca ogłoszono kolejną szansę dla Ochotniczych Straży Pożarnych województwa małopolskiego na doposażenie swoich jednostek w sprzęt medyczny i ratowniczy. Strażacy mogli składać wnioski o dofinansowanie z Ministerstwa Sprawiedliwości. Do zdobycia było aż 10 milionów złotych, które trafią do strażaków ochotniczo niosących pomoc ofiarom wypadków, w postaci nowoczesnego sprzętu do ratowania zdrowia i życia ludzi.
Minister podkreślił, że strażacy z OSP często są pierwsi na miejscu wypadków drogowych, a od ich natychmiastowej pomocy zależy życie ofiar. Wszyscy strażacy ochotnicy doskonale wiedzą, jak mocno na ich pomoc liczą mieszkańcy, co jest wyczuwalne zwłaszcza w małych miejscowościach.
Źródło i przeznaczenie funduszy
Środki te pochodzą z Funduszu Sprawiedliwości, do którego wpływają pieniądze od osób, które dopuściły się przestępstwa, złamały prawo i uczyniły krzywdę innym. Fundusz ten realnie i namacalnie służy mieszkańcom Małopolski, a jego niemała część została przekazana dla strażaków z Ochotniczych Straży Pożarnych. To ludzie, którzy z wielkim poświęceniem, oddaniem, a często z narażeniem własnego życia, niosą pomoc innym, za co zawsze należy im się szacunek. Za pośrednictwem małopolskich samorządów strażacy z OSP otrzymają najlepszy sprzęt ratowniczy o wartości 10 milionów złotych.
Reforma Funduszu Sprawiedliwości
Zreformowany Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej - Fundusz Sprawiedliwości, którego dysponentem jest Minister Sprawiedliwości, działa od września 2017 roku. Fundusz rozporządza pieniędzmi zasądzanymi od sprawców przestępstw. Zmiany ustawowe pozwoliły na poszerzenie katalogu organizacji, które dzięki wsparciu Funduszu Sprawiedliwości będą mogły pomagać poszkodowanym. Jednym z priorytetów dla Ministerstwa Sprawiedliwości jest realizowany w ramach Funduszu program zakupu urządzeń niezbędnych do udzielania pomocy poszkodowanym w wypadkach bezpośrednio na miejscu zdarzenia.
Kompleksowe podejście Małopolski do bezpieczeństwa
Małopolska stawia na bezpieczeństwo mieszkańców, planując przeznaczyć na ten cel aż miliard złotych. W budowaniu odporności regionu pomóc mają również środki unijne.
Inwestycje w gotowość cywilną i infrastrukturę
Dzięki zmianom w programie Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021-2027, 254 miliony euro zostaną przeznaczone na zwiększenie bezpieczeństwa i gotowości cywilnej. W planach jest również modernizacja wojewódzkich obiektów mostowych oraz budowa Centrum Szkoleniowo-Treningowego dla Małopolskiego Garnizonu Policji. Będzie to nowoczesny kompleks wyposażony w infrastrukturę do strzelnic, symulacji taktycznych, plac manewrowy i sale wykładowe.
Wsparcie w ramach projektu „Bezpieczna Małopolska”
Gdy liczy się każda sekunda, niezawodny sprzęt ratowniczy jest kluczowy, gdyż pozwala działać szybciej, precyzyjniej i w każdych warunkach: od pożarów i powodzi, po akcje w trudnym, górskim terenie. W ramach trzech edycji projektu „Bezpieczna Małopolska”, już ponad 220 małopolskich jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych otrzymało nowoczesne samochody ratowniczo-gaśnicze. Tylko w 2025 roku przekazano 63 wozy strażackie za kwotę ponad 65 milionów złotych, a w 2026 roku trafią one do kolejnych 23 gmin.
Co więcej, trzy tysiące strażaków-ochotników skorzystało z kursów pierwszej pomocy. Dodatkowo, z budżetu województwa w 2025 roku doposażono 827 jednostek OSP, co stanowi 64% wszystkich Ochotniczych Straży Pożarnych działających w regionie. Na ten cel przeznaczono ponad 11 milionów złotych.
Ratownictwo górskie i wodne
Małopolskie wsparcie obejmuje także ratownictwo górskie i wodne, podkreślając wszechstronne zaangażowanie regionu w zapewnienie bezpieczeństwa w różnych środowiskach.
Edukacja i świadomość społeczna
Silne państwo to silne społeczeństwo - i odwrotnie. Nawet najlepszy sprzęt nie zadziała bez wyszkolonych, odważnych ludzi. Celem jest, aby jak najwięcej Małopolan miało wiedzę, jak zachować się w sytuacji kryzysowej, i aby każdy potrafił udzielić pierwszej pomocy. OSP mają największy potencjał szkolenia ludności, co czyni je kluczowym elementem w budowaniu świadomego społeczeństwa. Małopolska pokazuje, że bezpieczeństwo to nie tylko sprzęt i budynki, ale także świadomość mieszkańców. Dlatego jednym z najważniejszych elementów budowania bezpiecznej Małopolski jest edukacja najmłodszych.
Dzieci uczyły się pierwszej pomocy 14.02.2018
Program „Mały Ratownik”, realizowany w szkołach i przedszkolach w całym regionie, uczy dzieci podstaw pierwszej pomocy, reagowania na zagrożenia oraz zasad kontaktu ze służbami ratunkowymi. Z warsztatów w 2025 roku skorzystały 233 podmioty. To nie tylko zajęcia - to inwestycja w przyszłe pokolenie, które uczy się, jak prawidłowo wezwać pomoc, jak uzyskać wodę pitną, co zrobić, gdy zawiedzie GPS.
Wzmocnienie infrastruktury krytycznej
Małopolska wzmacnia również infrastrukturę krytyczną. Jednym z przykładów jest nowa siedziba Filharmonii Krakowskiej, która choć na co dzień będzie miejscem koncertów, w sytuacji kryzysowej może odgrywać zupełnie inną rolę: zapewnić schronienie, stanowić zaplecze ewakuacyjne czy miejsce koordynacji działań ratowniczych. Podobnie zaplanowano rozbudowę Szpitala Dziecięcego im. św. Ludwika - inwestycja kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa najmłodszym pacjentom. Placówka zostanie wyposażona tak, by funkcjonować w ekstremalnych warunkach - podczas przerw w dostawach prądu, zakłóceń systemów komunikacji czy zagrożeń militarnych.
Bezpieczeństwo energetyczne i wodne
Bezpieczeństwo energetyczne jest wspierane poprzez inwestowanie w efektywność energetyczną i zachęcanie mieszkańców oraz przedsiębiorców do takich rozwiązań. Dofinansowuje się m.in. modernizację budynków, wdrażanie nowoczesnych systemów monitorowania i zarządzania energią oraz budowę magazynów energii. Planowane jest także zainwestowanie europejskich środków w budowę i modernizację sieci wodociągowych wraz z uzdatnianiem wody.
Transport o podwójnym zastosowaniu
Małopolska inwestuje również w transport o podwójnym zastosowaniu. Modernizacja linii kolejowych i infrastruktury dworców ma umożliwić szybkie przemieszczanie się ludności lub ewakuację z terenów zagrożonych. Inwestowanie w infrastrukturę krytyczną to nie tylko odpowiedź na obecne wyzwania, ale także budowanie odporności regionu na kolejne dekady.
Historyczne wsparcie dla służb ratunkowych
W transport, infrastrukturę i bezpieczeństwo Małopolan zainwestowano dotąd ogromne środki. Tylko na projekty z zakresu ochrony środowiska, przeciwdziałania klęskom żywiołowym czy wsparcia służb ratunkowych w ramach poprzedniej perspektywy finansowej przeznaczono ponad 640 milionów złotych.
Regionalne programy wsparcia i inwestycje dla OSP w Małopolsce
Samorząd Województwa Małopolskiego aktywnie wspiera jednostki Ochotniczych Straży Pożarnych, przeznaczając na ten cel znaczne środki finansowe w ramach różnorodnych programów.
Wsparcie z budżetu Województwa Małopolskiego w 2020 roku
Województwo Małopolskie przeznaczyło 2 015 000 zł na dofinansowanie samochodów pożarniczych i ratowniczo-gaśniczych dla 53 jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych. Wykaz gmin, którym została przyznana pomoc finansowa, stanowi załącznik do Uchwały Nr XXIV/362/20 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 2 września 2020 r.
Było to kolejne wsparcie dla małopolskich OSP w 2020 roku. W lutym bieżącego roku Województwo Małopolskie skierowało ponad 898 tys. zł środków dla 57 gmin na zapewnienie gotowości bojowej jednostkom OSP dotkniętym skutkami ubiegłorocznej powodzi. Ponadto, w lipcu bieżącego roku Województwo Małopolskie udzieliło pomocy finansowej dla 111 gmin na realizację prac budowlano-remontowych w remizach strażackich na łączną kwotę 2 380 967 zł. Wykaz gmin, którym została przyznana pomoc finansowa, stanowi załącznik do Uchwały Nr XXIII/326/20 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 1 lipca 2020 r. Każde wsparcie udzielane przez Województwo Małopolskie na rzecz OSP ma strategiczne znaczenie, gdyż znacząco pozwala podnieść stopień przygotowania operacyjnego tych jednostek oraz poprawia efektywność działań ratowniczych, a tym samym zwiększa bezpieczeństwo mieszkańców Małopolski.
Wsparcie w latach 2018-2019
W latach 2018-2019 Samorząd Województwa Małopolskiego udzielił pomocy finansowej 54 gminom z przeznaczeniem dla jednostek OSP na zakup samochodów pożarniczych i ratowniczo-gaśniczych na łączną kwotę 2 967 450 zł.
Program „Ogólnopolski program finansowania służb ratowniczych”
Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie (WFOŚiGW) aktywnie uczestniczy w realizacji „Ogólnopolskiego programu finansowania służb ratowniczych”, przeznaczając środki finansowe udostępnione przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW). Program ten obejmuje nabory wniosków na dofinansowanie zakupu sprzętu oraz wyposażenia, a także specjalistycznego sprzętu wykorzystywanego w akcjach ratowniczych. Przykłady naborów to m.in. II i III nabór wniosków, z których publikowano wyniki, informując o wsparciu dla jednostek OSP.
Przeznaczone przez Województwo Małopolskie środki finansowe wpływają na polepszenie warunków pracy strażaków działających na rzecz bezpieczeństwa publicznego i ochrony środowiska, pełniących istotną rolę w zakresie ratowania życia i zdrowia oraz środowiska i mienia społeczności lokalnej.
Szczegółowe zasady naboru wniosków na prace budowlano-remontowe w remizach i zakup samochodów strażackich w 2020 r.
Zarząd Województwa Małopolskiego ogłosił nabór wniosków na wsparcie finansowe gmin z przeznaczeniem dla jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych z terenu województwa małopolskiego na prace budowlano-remontowe w remizach i zakup samochodów strażackich w 2020 roku. Podmiotem uprawnionym do składania wniosków była gmina, która mogła złożyć wniosek zarówno na prace budowlano-remontowe, jak i na zakup samochodu.
Kryteria i zakres dofinansowania
Dofinansowanie mogło być przeznaczone na:
- zakup materiałów budowlanych niezbędnych do wykonywania prac budowlano-remontowych, które zostaną wykorzystane w bieżącym roku kalendarzowym;
- wykonanie prac budowlano-remontowych, w szczególności dotyczących części operacyjno-technicznej remizy, zagospodarowania terenu wokół tej remizy, budowy przydomowej oczyszczalni ścieków oraz budowy systemu zbierania i zagospodarowania wód opadowych;
- wykonanie i umieszczenie tabliczki informacyjnej o udzieleniu dotacji z budżetu Województwa Małopolskiego.
Pomoc finansowa (dotacja) nie mogła być przeznaczona na:
- finansowanie kosztów stałych działalności podmiotu ubiegającego się o dotację;
- finansowanie kosztów dokumentacji budowlanej;
- zakupy i zadania inwestycyjne oraz prace budowlano-remontowe nieobjęte zgłoszeniem i zawartą umową o udzieleniu dotacji.
W przypadku zakupu samochodów, dotacja mogła obejmować:
- samochód pożarniczy lekki do 3 t;
- samochód ratowniczo-gaśniczy: lekki od 3 t do 7,5 t, średni, albo ciężki.
Samochody mogły być nowe lub używane, wyprodukowane nie wcześniej niż w 2008 roku i obowiązkowo musiały posiadać świadectwo CNBOP.
Zasady finansowania
Minimalna całkowita wartość zadania nie mogła być mniejsza niż 20 000 zł. Maksymalna wysokość dotacji mogła wynieść do 60 000 zł, natomiast minimalna wysokość dotacji to 10 000 zł. Kwota przyznanej dotacji na prace budowlano-remontowe oraz zakup samochodu mogła wynieść maksymalnie 50% całkowitych kosztów kwalifikowalnych.
Kwalifikowane były jedynie wydatki poniesione najwcześniej po podpisaniu umowy dotacji, a najpóźniej do dnia 31 grudnia 2020 roku. Zadanie musiało być wykonane, odebrane i w całości zapłacone do dnia 31 grudnia 2020 roku. Gmina mogła przekazać dotację jednostce OSP korzystającej z remizy, na którą zostanie przyznana pomoc finansowa, na realizację wnioskowanych zadań na mocy art. 32 ust. 3b ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej. Przekazanie dotacji jednostce OSP przez gminę było obligatoryjne w przypadku, gdy jednostka OSP posiadała tytuł prawny do władania obiektem.
Ze środków dotacji pokrywane mogły być koszty udokumentowane dowodami księgowymi wystawionymi na gminę lub, jeśli zadanie zostało powierzone do realizacji jednostce OSP, na jednostkę OSP, poniesione najwcześniej po podpisaniu umowy o udzielenie dotacji, a najpóźniej do dnia 31 grudnia 2020 roku.
Procedura aplikacyjna i odpowiedzialność
Warunkiem przystąpienia do naboru było złożenie wniosku o przyznanie pomocy finansowej w nieprzekraczalnym terminie do 15 czerwca 2020 roku. Złożenie formularza nie było jednoznaczne z przyznaniem pomocy finansowej, ani nie gwarantowało przyznania dotacji w wysokości wnioskowanej kwoty. Ostateczna decyzja o przyznaniu pomocy finansowej z budżetu Województwa Małopolskiego została określona w stosownej uchwale Sejmiku Województwa Małopolskiego, po rekomendacji Zarządu Województwa Małopolskiego listy gmin do udzielenia pomocy finansowej. Szczegółowe zasady, tryb, warunki i wysokość udzielanej pomocy określały umowy zawierane pomiędzy Województwem Małopolskim a gminą. Niezależnie od przekazania przez gminę dotacji jednostce OSP, za realizację zadania oraz przedłożenie stosownych dokumentów i wyjaśnień odpowiadała gmina.
Dokumenty należało składać w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Małopolskiego, Departamencie Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich w Krakowie.
Przykłady jednostek beneficjentów
Dzięki programom wsparcia, konkretne jednostki OSP w Małopolsce mogły znacząco poprawić swoje wyposażenie i możliwości działania:
- Ochotnicza Straż Pożarna w Nowym Brzesku zyskała nowy samochód rozpoznawczo-ratowniczy: Ford Ranger RAPTOR z napędem 4×4 (o oznaczeniu SLRr). Uroczyste wręczenie promes dla jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych odbyło się 30 maja.
- Ochotnicza Straż Pożarna w Białce Tatrzańskiej zyskała środki finansowe na nowy sprzęt wspierający działania ratowniczo-gaśnicze oraz patrolowe.