Ochotnicza Straż Pożarna w Królowej Woli to jednostka należąca do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG), która wyróżnia się nie tylko wieloletnią działalnością, ale również dbałością o dokumentowanie swojej historii. Obok tradycyjnej kroniki, każdego roku powstaje także fotokronika, które stanowi niezwykłe archiwum minionych wydarzeń. OSP Królowa Wola zlokalizowana jest w Gminie Inowłódz, w powiecie tomaszowskim, w województwie łódzkim, w rejonie dużych skupisk leśnych.
Początki i Rozwój Jednostki
Założenie i wczesne lata
Historia remizy OSP Królowa Wola sięga początków XX wieku, choć do struktur KSRG została włączona w 1997 roku. Pomysł założenia jednostki narodził się wśród lokalnej społeczności dzięki inicjatywie miejscowego nauczyciela Józefa Wilczaka. W realizacji tej idei wsparli go między innymi prapradziadek Tomasza Iskierki - Stanisław Iskierka, a także rolnicy Adam Pluciński i Walenty Kowalski. Ich wspólne wysiłki doprowadziły do oficjalnego powstania remizy wiosną 1918 roku.
Powstanie Ochotniczej Straży Pożarnej w Królowej Woli jest związane z odzyskaniem niepodległości Polski w 1918 roku. Pierwszym sukcesem było wybudowanie remizy strażackiej i zakup sprzętu gaśniczego oraz mundurów, co zwiększyło zaufanie lokalnej społeczności.
Okres międzywojenny i powojenny
W okresie międzywojennym gromadzono sprzęt, wybudowano pierwszą remizę oraz miejsce zbiórek. Do pożarów jeżdżono konnym beczkowozem, a sikawki były ręczne. W tym czasie powstała strażacka orkiestra dęta, którą kierował początkowo Józef Wilczak, a następnie funkcję tę pełnił Stefan Bojdo, aż do roku 1968.
Straż w Królowej Woli szybko się rozwijała, o czym świadczą m.in. osiągnięcia w rozgrywanych zawodach strażackich. Z „Dziennika czynności straży” prowadzonego przez straż w Inowłodzu dowiadujemy się, że 22 maja 1926 roku podczas majówki strażackiej odbyły się zawody strażackie, które zakończyły się zwycięstwem drużyny z Królowej Woli. Dziesięć lat po powstaniu jednostka otrzymała swój pierwszy sztandar, który spłonął podczas wielkiego pożaru.
W latach 20. OSP brała udział w wielu wydarzeniach, zdobywając nagrody, a w 1927 roku uczestniczyła w Krajowym Zjeździe OSP w Warszawie. Według danych z 1928 roku OSP w Królowej Woli liczyła już 30 aktywnych członków. 28 września 1928 roku w Inowłodzu odbyły się gminne zawody Ochotniczych Straży Pożarnych, w których startowało 118 strażaków z 5 jednostek straży z Gminy Inowłódz.
W 1935 roku jednostka nabyła pierwszy samochód pożarniczy, używany podczas I wojny światowej. II wojna światowa przerwała rozwój jednostki, ale po wojnie strażacy zaczęli odbudowywać sprzęt i rekrutować nowych członków. Stopniowo strażacy otrzymywali coraz lepsze wyposażenie. Do lat pięćdziesiątych większość sikawek drużyny strażackie napędzały własnymi rękami. Sprzęt gaśniczy transportowano wozami zaprzężonymi w parę koni. W 1956 roku Tomaszowska Fabryka Sztucznego Jedwabiu przekazała jednostce kolejny samochód pożarniczy.
Modernizacja i Włączenie do KSRG
W 1968 roku mieszkańcy wsi ufundowali strażakom sztandar. W 1970 i 1975 roku do Królowej Woli trafiły z Komendy Powiatowej Straży Pożarnej w Rawie Mazowieckiej następne wozy bojowe. W 1985 roku strażacy otrzymali nowy wóz strażacki. Dzięki temu i wyszkoleniu bojowemu jednostka zaczęła liczyć się na mapie pożarniczej kraju i została włączona do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG) w 1997 roku.
W 1993 roku jednostka została odznaczona Złotym Medalem Za Zasługi Dla Pożarnictwa. W 1998 roku, w 80. rocznicę powstania, strażacy otrzymali nowy sztandar ze św. Florianem i orłem w koronie. W 2003 roku oddano do użytku nową remizę.
17 lipca 2004 roku jednostka OSP w Królowej Woli trwale uhonorowała tablicami pamiątkowymi, wmurowanymi w ścianę strażnicy, swoich poprzedników, założycieli straży w 1918 roku oraz tych, którzy przez minione lata przyczynili się do rozwoju jednostki, a odeszli już na wieczną służbę. Druga tablica upamiętnia brygadiera pożarnictwa Andrzeja Darmosa. Tablicę poświęconą założycielom odsłonili najstarsi druhowie jednostki: Józef Łepek, Józef Maciejczyk i Stefan Iskierka. Do odsłonięcia tablicy Andrzeja Darmosa poproszono komendanta wojewódzkiego oraz jego kolegów, oficerów z Piotrkowa, Tomaszowa i Koluszek. Tablice poświęcił kapelan powiatowy strażaków.
W 2005 roku jednostka nabyła samochód marki DAF. W 2008 roku zmodernizowano wóz bojowy STAR, co poprawiło zdolności operacyjne jednostki. W 2011 roku wzniesiono kapliczkę św. Floriana, a w 2014 roku jednostka zakupiła nowy samochód pożarniczy marki MAN. Nowe wyposażenie pozwoliło strażakom skuteczniej realizować ich misję. Każdy krok w rozwoju OSP był wynikiem ciężkiej pracy i determinacji członków jednostki. Dzięki ich zaangażowaniu, OSP Królowa Wola mogła kontynuować swoją służbę dla społeczności lokalnej.
Muzeum Izba Pamięci OSP Królowa Wola
Przy remizie powstało Muzeum Izba Pamięci, miejsce niezwykle cenne dla lokalnej społeczności i wszystkich pasjonatów historii pożarnictwa. W muzeum zgromadzono liczne pamiątki, dokumenty, zdjęcia oraz sprzęt strażacki z różnych epok.
Inicjatywa utworzenia Izby Pamięci pojawiła się dwa lata przed 100-leciem jednostki, za sprawą prezesa druha Jerzego Iskierki, aby stanowiła trwałą pamiątkę z jubileuszu. Przy aprobacie wójta gminy Inowłódz Bogdana Kąckiego, postanowiono zrealizować pomysł i przekształcić budynek dawnej remizy OSP na budynek gospodarczy z częścią wystawienniczą. Sam budynek przeznaczony na Izbę ma wartość historyczną, gdyż został wybudowany w 1928 roku na jubileusz 10-lecia jednostki i był pierwszą murowaną remizą w Królowej Woli. Remont obiektu został zrealizowany dzięki funduszom pochodzącym z budżetu gminy Inowłódz oraz budżetu sołeckiego. Istotną zaletą budynku po przebudowie stały się duże okna umożliwiające oglądanie ekspozycji z zewnątrz budynku.
Zgromadzone eksponaty
Na cele wystawiennicze przeznaczono dwa z trzech pomieszczeń budynku. Pierwsze pomieszczenie jest związane przede wszystkim z historią pożarnictwa. Najcenniejszym eksponatem jest w pełni wyposażony rękodzielniczy konny wóz rekwizytowy z 1949 roku. Na wyposażenie wozu składają się m.in. ręczna dwucylindrowa sikawka z końca lat 20. (wyprodukowana przez Składnicę Straży Pożarnych w Warszawie), bosaki, tłumice oraz drabina. Warto zaznaczyć, że wóz ten obecnie wykorzystywany jest corocznie do przygotowania jednego z czterech ołtarzy podczas święta Bożego Ciała w parafii w Spale.
Ze sprzętu pożarniczego w pierwszej sali Izby Pamięci można również zobaczyć motopompy, a wśród nich unikat na skalę ogólnopolską, zakupioną w 1928 roku motopompę firmy Konrad Rosenbauer, których próżno szukać w największych muzeach pożarnictwa. W tej części Izby na uwagę zasługują również prądownice, węże strażackie, dzwony i syreny alarmowe.
Uzułnień wystawy dotyczącej wyposażenia jednostki na przestrzeni lat jest prezentacja przykładów umundurowania druhów, zarówno galowego, jak również bojowego (w tym sprzęt podręczny, tj. pasy i toporki). Część umundurowań jest wyjątkową pamiątką, ponieważ należały do wieloletnich, powojennych członków zarządu. W pierwszym pomieszczeniu zaprezentowane są również pamiątki po orkiestrze strażackiej działającej przy OSP Królowa Wola od początku jej istnienia (1918 roku) do lat 60. - część zachowanych instrumentów, bogaty zbiór nut oraz fotografie z okresu międzywojennego i powojennego.
Natomiast w drugim pomieszczeniu można obejrzeć plansze przedstawiające historię jednostki oraz jubileusze jej powstania. Zaprezentowane są również zdjęcia założycieli i dotychczasowych prezesów oraz druhów zmarłych w latach 1918-2018. W drugiej sali Izby zwiedzający mogą zobaczyć również odznaczenia pożarnicze, archiwalne dokumenty, książki szkoleniowe, albumy, publikacje oraz dyplomy za aktywność sportowo-pożarniczą, w tym najstarsze z okresu międzywojennego. Istotnym elementem w Izbie jest także wystawa poświęcona kulturze i tradycji ludowej wsi Królowa Wola.
Wystawy czasowe i edukacja
Choć Izba Pamięci ma ograniczoną powierzchnię użytkową, to od czasu jej otwarcia i utworzenia ekspozycji zorganizowano w niej również kilka wystaw czasowych, m.in. z okazji 90-lecia Domu Ludowego w Królowej Woli (wybudowanego w 1929 roku z inicjatywy Tadeusza Ropelewskiego, współfinansowanego przez Prezydenta RP Ignacego Mościckiego). W roku 2019 wnętrza Izby gościły również wystawę przygotowaną przez Szkołę Podstawową im. Ignacego Mościckiego na 80. rocznicę wybudowania kompleksu oświatowego.
Przygotowano także wystawę pt. "Sztuka ludowa wsi Królowa Wola w zbiorach polskich muzeów", na której zaprezentowano fotografie kilkudziesięciu prac twórczyń ludowych z Królowej Woli, zgromadzonych w placówkach takich jak: Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie, Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne w Łodzi, Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie, Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu, Muzeum Ziemi Rawskiej w Rawie Mazowieckiej, a także wystawa "Straż pożarna w filatelistyce", prezentująca znaczki, kartki i koperty pocztowe ze zbiorów jednego z opiekunów izby.
Strażacy z Królowej Woli chętnie goszczą w Izbie Pamięci młodzież szkolną, Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze (MDP), druhów z innych jednostek, funkcjonariuszy PSP, mieszkańców oraz indywidualne osoby zainteresowane historią pożarnictwa. Każdy ze zwiedzających ma szansę poznać historię nie tylko jednostki i zgromadzonych zbiorów, ale również znajdującego się tuż obok Domu Ludowego i samej Królowej Woli. Dla uwiecznienia wizyt utworzona została Księga Pamiątkowa, w której goście mogą opisać swoje wrażenia, a każdy wpis opatrzony jest dodatkowo okolicznościowym zdjęciem. Do muzeum przybywają goście z powiatów: opoczyńskiego, piotrkowskiego, rawskiego, sieradzkiego, wieluńskiego, a także z dalszych okolic, m.in. z Warszawy. Izbę Pamięci można zwiedzać po wcześniejszym uzgodnieniu z druhami.
OSP Królowa Górna - podsumowanie roku 2018
Działalność i Osiągnięcia
Obecnie OSP Królowa Wola liczy 41 członków (38 mężczyzn i 3 kobiety). W skład zarządu wchodzą: Jerzy Iskierka - prezes, Paweł Bujnowski - naczelnik, Witold Kamiński - wiceprezes, Ireneusz Piątkowski - sekretarz, Bogdan Wójciak - skarbnik, Mirosław Suski - gospodarz, Arkadiusz Piątkowski - kronikarz.
Cele Ochotniczej Straży Pożarnej
Celem ochotniczej straży pożarnej jest:
- Prowadzenie działalności mającej na celu zapobieganie pożarom oraz współdziałanie w tym zakresie z instytucjami i stowarzyszeniami.
- Bieranie udziału w akcjach ratowniczych przeprowadzanych w czasie pożarów, zagrożeń ekologicznych związanych z ochroną środowiska oraz innych zdarzeń.
- Informowanie ludności o istniejących zagrożeniach pożarowych i ekologicznych oraz sposobach ochrony przed nimi.
- Rozwijanie wśród członków ochotniczej straży pożarnej kultury fizycznej i sportu oraz prowadzenie działalności kulturalno-oświatowej i rozrywkowej.
- Uczestniczenie i reprezentowanie OSP w organach przedstawicielskich.
Działalność ratowniczo-gaśnicza i społeczna
OSP Królowa Wola prowadzi działania ratowniczo-gaśnicze na terenie powiatu tomaszowskiego, głównie w Gminie Inowłódz. Strażacy gaszą pożary, usuwają skutki klęsk żywiołowych i innych miejscowych zagrożeń.
Strażacy aktywnie uczestniczą w lokalnych przedsięwzięciach, festynach, uroczystościach patriotycznych i zawodach sportowo-pożarniczych. W latach 2020-2021 druhowie brali udział w akcjach charytatywnych m.in. „#Gaszyn Challenge”, „Kredą dla Zosi”, „Serce dla Zuzi”, „PompujemyDoMiliona dla Michała” oraz „Strażacy gaszą SMA”, której pomysłodawcą oraz współorganizatorem jest druhna z jednostki. Celem akcji „Strażacy gaszą SMA” jest pomoc dzieciom chorym na rdzeniowy zanik mięśni poprzez podejmowanie szeregu inicjatyw np. organizowanie akcji naszywkowej.
Prowadzenie kronik i osiągnięcia
Kronikarze OSP Królowa Wola od kilku już lat należą do grona najlepszych kronikarzy w kraju. Spisywanie i dokumentowanie dziejów swojej jednostki rozpoczęli w 2016 roku, kiedy to rozpoczęły się przygotowania do Jubileuszu 100-lecia jednostki. Od tego czasu ciągle doskonalą swoją pracę, korzystając z warsztatów i doświadczenia kolegów i koleżanek, którzy prowadzą kroniki nawet już kilkadziesiąt lat.
Kroniki z Królowej Woli wyróżnia to, że obok głównej kroniki pisanej przez druha Tomasza Iskierkę, corocznie powstaje fotokronika z minionego roku, której opracowaniem zajmuje się druhna Karolina Iskierka. Poza głównymi autorami kronik, pozostali druhowie jednostki, mając na uwadze istotę dokumentowania działalności, dostarczają materiały m.in. w postaci notatek, zdjęć z akcji, czy wydarzeń.
Ostatnio kronikarze z Królowej Woli wzięli udział w V Wojewódzkim Konkursie Kronik OSP i ZOSP RP województwa łódzkiego. Podsumowanie konkursu odbyło się w dniach 9-10 września w Ośrodku Szkoleniowo-Wypoczynkowym ZHP „Nadwarciański Gród” w Załęczu Wielkim (powiat wieluński).
Pierwszy dzień spotkania miał charakter integracyjny. Druhny i druhowie wspólnie poznawali dziedzictwo i historię Ziemi Wieluńskiej, ze szczególnym uwzględnieniem wydarzeń z pierwszych godzin wybuchu II wojny światowej. Razem ze starostą wieluńskim Panem Markiem Kielerem odwiedzili Muzeum Ziemi Wieluńskiej oraz Muzeum Wnętrz Dworskich w Ożarowie. Goście podziwiali również zmagania miejscowych druhen i druhów podczas Powiatowych Zawodów Sportowo-Pożarniczych w Komornikach. Po powrocie do Załęcza Wielkiego kronikarze wzięli udział w krótkim spotkaniu organizacyjnym Wojewódzkiego Klubu Kronikarza OSP i ZOSP woj. łódzkiego.
W drugim dniu spotkania kronikarzy odbyła się uroczysta gala podsumowująca kolejną edycję Wojewódzkiego Konkursu Kronik. Wśród licznych gości obecni byli m.in.: dh Adam Nowak - Wiceprezes ZG ZOSP RP, dh Artur Sterna - Wiceprezes ZOW ZOSP RP woj. łódzkiego, dh Janusz Małyszka - Członek Prezydium ZOW ZOSP RP woj. łódzkiego, dh Grzegorz Pietrzyński - Członek ZOW ZOSP RP woj. łódzkiego, dha Małgorzata Pawlik - Dyrektor Zarządu Wykonawczego OW ZOSP RP woj. łódzkiego, Pan Marek Kieler - Starosta Wieluński.
Protokół Komisji ds. wyboru najlepszych kronik odczytał jej Przewodniczący dr Andrzej Wróbel. Członkami Komisji byli również Andrzej Pol oraz dr Jarosław Stulczewski. Do oceny przedstawiono 24 kroniki z powiatów: piotrkowskiego, opoczyńskiego, tomaszowskiego, pabianickiego, radomszczańskiego, łódzkiego-wschodniego, sieradzkiego, wieluńskiego, bełchatowskiego, poddębickiego i łowickiego. Ocena odbyła się według kryteriów opisanych w regulaminie konkursu, klasyfikując kroniki na wzorowe, wyróżniające i poprawne. Kronika OSP Królowa Wola znalazła się w gronie najlepszych kronik, czyli wzorowych. Z powiatu tomaszowskiego do grona wzorowych zaliczono również kroniki z OSP Glinnik i OSP Tomaszów Maz.-Białobrzegi.
Podczas spotkania kronikarze pogłębili swoją wiedzę dzięki referatom wygłoszonym przez doświadczonych badaczy historii pożarnictwa. Prof. Tadeusz Olejnik wygłosił wykład pt.: „Powstawanie jednostek OSP na ziemi łódzkiej na tle wydarzeń historycznych epoki”, a dr Jarosław Stulczewski przedstawił „Źródła do dziejów pożarnictwa Polski centralnej w zasobach archiwów państwowych”.
Lokalizacja i Kontekst Historyczny
Królowa Wola to miejscowość o bogatej przeszłości, której pierwsza pisemna wzmianka pochodzi z 1495 roku. Prawdopodobnie powstała kilka wieków wcześniej, gdyż miejscowa legenda głosi, że do powstania wioski przyczyniła się księżna Judyta, żona Władysława Hermana, która zachwyciwszy się pięknem okolicy zapragnęła w tym miejscu założyć osadę. Nazwa wsi może potwierdzać, że ta powstała „z woli królewskiej”. Wieś od początku swego istnienia stała się zapleczem gospodarczym rozwijającego się miasta Inowłódz.
Przez Gminę Inowłódz przebiegają ważne szlaki komunikacyjne: droga krajowa 48 (prowadząca od międzynarodowej trasy E67 (S8) z Tomaszowa Mazowieckiego do Kocka) oraz droga wojewódzka 726 (łącząca Rawę Mazowiecką z Żarnowem). Przez Królową Wolę przebiega kilka szlaków turystycznych - rowerowe: Łódzka Magistrala Rowerowa, Szlak im. Juliana Tuwima, Szlak Cudownych Obrazów; pieszy: Szlak Spalskiego Parku Krajobrazowego oraz Łódzki Szlak Konny.
Wydarzenia Społecznościowe
W latach 2016-2018 jednostka intensywnie przygotowywała się do obchodów 100-lecia działalności. Dzięki współpracy zarządu z Prezesem Jerzym Iskierką i Wójtem Gminy Inowłódz Bogdanem Kąckim przebudowano remizę z 1928 roku na Izbę Pamięci OSP Królowa Wola oraz zrewitalizowano tereny wokół Strażnicy i Domu Ludowego. Podczas obchodów we wrześniu 2018 roku otwarto Izbę Pamięci.
W 2018 roku OSP obchodziło swoje Stulecie, a w tym samym roku uczczono 90. rocznicę wybudowania Domu Ludowego i 80. rocznicę powstania Szkoły Podstawowej. Festyn Rodzinny z historią w tle, który odbył się w Królowej Woli 7 września 2019 roku, był doskonałym sposobem integracji i pobudzenia mieszkańców do aktywności. Poczucie wspólnoty i chęć zrobienia czegoś dla siebie nawzajem zadziałało, a wydarzeniu towarzyszyło hasło: „Kto chce szuka sposobu, kto nie chce szuka powodu”.
Na placu OSP zgromadzili się mieszkańcy, dla których przygotowano ciekawe atrakcje. W programie artystycznym na scenie zaprezentowali się: Gminny Dziecięco-Młodzieżowy Zespół Ludowy „Cekinki”, Zespół Ludowy „Królowianie” oraz Witold Zawistowski. Krótką historię Domu Ludowego zaprezentował Pan Tomasz Iskierka. W trakcie imprezy miał miejsce pokaz ratownictwa przygotowany przez PSP z Tomaszowa Mazowieckiego. Dla dzieci przygotowano specjalne miejsce z animacjami, grami i zabawami. Koło Emerytów przygotowało loterię fantową. Oryginalny pomysł w postaci wystawy maszyn samobieżnych pt. „Wiejska myśl inżynierska” cieszył się dużym zainteresowaniem. Komisja wybrała najciekawsze maszyny i przyznała nagrody: 3. miejsce zdobył Pan Paweł Ulaszewski, 2. miejsce Pan Józef Skołt, a zwycięzcą okazał się pojazd Pana Mariana Sobolewskiego. OSP udostępniło do zwiedzania Izbę Pamięci z wystawą dotyczącą Domu Ludowego i Szkoły Podstawowej. Imprezę prowadziła Pani Karolina Iskierka. Dla wszystkich serwowana była grochówka oraz kiełbaska i kaszanka z grilla. Chętni mogli udać się na wycieczkę Kolejką Spalską. Wieczorem uczestników zaproszono do zabawy karaoke, a zabawę taneczną poprowadził zespół JABand.