Pożar jako zdarzenie masowe

Pożar jest jednym z najbardziej niszczycielskich i niebezpiecznych zdarzeń, które mogą mieć charakter masowy, stwarzając zagrożenie dla zdrowia i życia wielu osób, a także dla mienia o wielkich rozmiarach. W niniejszej pracy podjęto próbę przedstawienia pożaru jako zdarzenia masowego, wskazując na jego przyczyny, skutki oraz specyfikę działań ratowniczych, w tym rolę ratownika medycznego. Należy pamiętać, że rola ratownika medycznego jest bardzo ważna w każdym zakresie, gdyż w pierwszej kolejności właśnie od niego zależy życie ludzkie.

Definicje i charakterystyka pożaru

W świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego przez pożar rozumie się ogień o wielkim zasięgu, obejmujący z nagłą i niekontrolowaną siłą mienie ruchome lub nieruchome. Może on też przebiegać w formie bezpłomieniowej (tlenie). Stwarza zagrożenie dla zdrowia lub życia wielu osób albo dla mienia o wielkich rozmiarach. Zagrożenie to nie może być odległe w czasie, lecz musi występować na bieżąco.

W ochronie przeciwpożarowej pożar nazywa się niekontrolowanym procesem palenia w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Zakłady ubezpieczeniowe definiują pożar jako działanie ognia, który przedostał się poza palenisko albo powstał bez paleniska i rozprzestrzenił się o własnej sile, lub też jako niekontrolowany proces palenia przebiegający w miejscu do tego nieprzeznaczonym i samorzutnie się rozprzestrzeniający.

Warunki powstawania pożaru - trójkąt spalania

Warunkiem zapoczątkowania pożaru (procesu spalania) jest istnienie trójkąta spalania. Jeśli zabraknie choćby jednego z jego elementów, wówczas pożar nie powstanie. Elementy te to:

• Źródło ciepła (zapłonu)
• Materiał palny
• Powietrze (tlen)

Nie wszystkie pożary można gasić wodą. Choć woda należy do najpopularniejszych środków gaśniczych, to niekiedy procesowi spalania ulegają materiały zbudowane z pierwiastków i związków chemicznych z nią reagujących. Próba ugaszenia takiego pożaru wodą spowoduje zwiększenie ognia i skutek odwrotny do zamierzonego.

Przyczyny powstawania pożarów

Powstanie pożaru może być następstwem zdarzeń naturalnych lub antropogenicznych (związanych z działalnością człowieka). Przyczyną pożaru jest zjawisko fizyczne, chemiczne lub biologiczne prowadzące do wyzwolenia niekontrolowanego ciepła, iskry lub płomienia, powodujące zapalenie i powstanie ognia. W załączniku nr 6 do rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji z 3 lipca 2017 r. wskazano 37 grup przypuszczalnych przyczyn powstawania pożarów.

Przyczyny antropogeniczne

Z danych statystycznych Światowego Centrum Statystyki Pożarowej wynika, że za około 65% pożarów odpowiedzialny jest bezpośrednio człowiek. Koreluje to z danymi statystycznymi PSP, które mówią, że w Polsce za 64% pożarów odpowiedzialny jest człowiek (dane za rok 2016). Do najczęstszych przyczyn antropogenicznych należą:

• Umyślne podpalenia: Świadome wywołanie ognia.
• Wypalanie traw: Nieodpowiedzialne praktyki rolnicze i porządkowe.
• Wady urządzeń elektrycznych: Na przykład zwarcia wynikające z niewłaściwej eksploatacji lub uszkodzenia sprzętu (kuchenka gazowa, piekarnik, płyta grzewcza, kuchenka mikrofalowa, czajnik elektryczny).
• Niewłaściwe składowanie materiałów: Materiały mające tendencję do samozapłonu, np. węgiel, torf, nawozy sztuczne.
• Zaniedbanie: Brak konserwacji instalacji elektrycznych w budynkach o dużej powierzchni, takich jak szkoły i sklepy.
• Niefrasobliwość i bezmyślność: Używanie otwartego ognia (np. grilla, ognisk) w miejscach do tego nieprzeznaczonych, zwłaszcza w lasach, łąkach i parkach.

Przyczyny naturalne

Średnio 5% pożarów ma naturalną przyczynę, m.in.:

• Wyładowania atmosferyczne (pioruny).
• Samozapłon.
• Susza: Znacznie sprzyja występowaniu pożarów, co często prowadzi do wydawania zakazów wstępu do lasów.

Rodzaje pożarów i środki gaśnicze

W Polsce, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, wyróżnia się następujące grupy pożarów:

• Grupa A: Pożary materiałów stałych, zwykle pochodzenia organicznego (np. drewno, papier, tkaniny).
• Grupa B: Pożary cieczy i materiałów stałych topiących się (np. benzyna, oleje, parafina, smoła).
• Grupa C: Pożary gazów palnych (np. metan, propan, butan).
• Grupa D: Pożary metali (np. magnez, sód, potas).
• Grupa F: Pożary tłuszczów i olejów w urządzeniach kuchennych (np. w patelniach, frytkownicach).

W celu ugaszenia pożaru stosuje się kilka rodzajów środków gaśniczych. Ich wybór zależy od rodzaju spalanego materiału, a zatem należy w pierwszej kolejności rozpoznać, co się pali, czyli zidentyfikować grupę pożaru.

Najpopularniejsze środki gaśnicze to:

• Woda: Obniża temperaturę, zamienia się w parę wodną. Nie wolno gasić nią cieczy palnych, tłuszczów i urządzeń elektrycznych.
• Piana gaśnicza: Obniża temperaturę, izoluje dostęp tlenu do powierzchni palącego się materiału. Nie wolno gasić nią gazów, metali i urządzeń elektrycznych.
• Proszki gaśnicze: Drobno zmielone związki chemiczne, izolują dostęp tlenu i hamują reakcje chemiczne. Nie zaleca się do gaszenia wrażliwych urządzeń mechanicznych.
• Piasek: Zapobiega rozbryzgom i odcina dostęp powietrza. Nie wolno gasić nim urządzeń elektrycznych pod napięciem i metali.
• Dwutlenek węgla: Obniża temperaturę, nie przejawia właściwości niszczących. Nie wolno stosować w pomieszczeniach zamkniętych z ludźmi ani do gaszenia metali.

Ciekawostka: Ściana ogniowa (zwana inaczej ogniomurem) jest to ściana o wzmocnionej, niepalnej konstrukcji, którą stawia się między budynkami w zabudowie zwartej. Wystaje ona ponad dach i ma na celu zapobieganie szybkiemu rozprzestrzenianiu się ognia na inne budynki.

Pożar jako przestępstwo - Kodeks Karny

Dane statystyczne policji wskazują, że w 2016 r. wszczęto 1770 postępowań związanych z przestępstwem sprowadzenia zdarzenia z art. 163 kodeksu karnego oraz 425 postępowań związanych z przestępstwem sprowadzania bezpośredniego niebezpieczeństwa zdarzenia z art. 164 kodeksu karnego.

Art. 163 Kodeksu Karnego

Czynność sprawcza polega na „sprowadzeniu” jednego ze zdarzeń wymienionych w przepisie. „Sprowadzenie” oznacza wywołanie, spowodowanie, pociągnięcie za sobą skutku. Może to być świadome uszkodzenie kluczowych elementów konstrukcyjnych mostu, niewłaściwe składowanie dużych ilości materiałów mających tendencję do samozapłonu, wprowadzenie na rynek partii urządzeń gospodarstwa domowego stwarzających ryzyko zwarcia, czy zaniedbanie przez osobę odpowiedzialną za sieć gazową. Szczególny przypadek wskazany w orzecznictwie (Sąd Apelacyjny w Katowicach, sygn. II AKa 281/05) mówi, że „sprowadzeniem” zdarzenia może być także doprowadzenie osób lub mienia do miejsca, gdzie niebezpieczeństwo już obiektywnie istnieje, a osoby te lub mienie wcześniej nie były narażone na to konkretne zagrożenie (np. zorganizowanie nielegalnej wycieczki na terenie skażonym chemicznie).

Art. 163§1 KK wymienia zamknięty katalog zdarzeń:

• Pożar: Ogień o dużych rozmiarach, rozprzestrzeniający się z siłą żywiołową, dynamiczny. Nie każde zaprószenie ognia jest pożarem w rozumieniu tego przepisu.
• Zawalenie się budowli: Pojęcie „budowli” jest tu rozumiane szeroko i obejmuje także budynki oraz ich części.
• Inne gwałtowne wyzwolenie energii, rozprzestrzenianie się substancji trujących, duszących lub parzących: Może dotyczyć np. wybuchu gazu.

Przestępstwo z Art. 163 KK ma charakter materialny, co oznacza, że dla jego zaistnienia konieczne jest wystąpienie skutku. Skutek ten ma dwojaki charakter: musi dojść do sprowadzenia jednego z wymienionych zdarzeń (np. pożaru) oraz powstania realnego zagrożenia dla życia lub zdrowia wielu osób albo dla mienia w wielkich rozmiarach. Podpalenie kosza na śmieci, które szybko ugaszono i które nie stworzyło szerszego zagrożenia, nie będzie czynem z Art. 163 KK.

Zagrożenie dla „wielu osób”

W doktrynie i orzecznictwie często pojawia się pogląd, że „wiele osób” to co najmniej 10 osób. Słowo „wiele” sugeruje zdarzenie o charakterze masowym. Sąd Najwyższy w postanowieniu z 11.01.2017 r. (sygn. III KK 196/16) opowiedział się przeciwko sztywnej granicy 10 osób, wskazując, że jest to pojęcie ocenne, zależne od okoliczności, oznaczające więcej niż pojedynczą osobę i mające charakter „powszechny”. Należy podkreślić, że zagrożenie musi być realne, a nie jedynie hipotetyczne. Nie liczy się osób, które mogłyby znaleźć się w strefie niebezpieczeństwa, lecz te, które faktycznie były zagrożone.

Zagrożenie dla mienia w „wielkich rozmiarach”

To kolejne znamię ocenne. Co istotne, Art. 163 KK mówi o „wielkich rozmiarach”, a nie „wielkiej wartości”. Oznacza to, że przy ocenie należy brać pod uwagę przede wszystkim kryterium przestrzenne, fizyczne gabaryty mienia, a nie wyłącznie jego wartość rynkową. Przykładem może być pożar dużej, pustej hali magazynowej, który może być uznany za zagrożenie dla mienia w wielkich rozmiarach ze względu na jej kubaturę.

Rodzaje umyślności

• Art. 163§1 KK (typ podstawowy): Wymaga umyślności (zamiar bezpośredni lub ewentualny).
• Art. 163§2 KK: Penalizuje nieumyślne sprowadzenie takiego zdarzenia. Sprawca nie chce skutku, ani się na niego nie godzi, lecz powoduje go na skutek niezachowania ostrożności.

Oględziny miejsca pożaru w kryminalistyce

Oględziny w kryminalistyce definiuje się jako czynności procesowo-kryminalistyczne, które polegają na zbadaniu stanu obiektu oględzin. Zasadniczym ich celem jest obiektywna re­konstrukcja przebiegu zdarzenia, a także zebranie i zabezpieczenie oraz utrwalenie w niezbędnym zakresie dowodów na potrzeby postępowania karnego. Oględziny miejsca zdarzenia dostarczają pierwszych informacji o przestępstwie i dlatego też czynność ta w pierwszym rzędzie służy wykryciu sprawcy.

Ponadto dają one możliwość uzyskania odpowiedzi na tzw. siedem złotych pytań kryminalistyki: co się wydarzyło? gdzie miało miejsce zdarzenie? kiedy do niego doszło? dlaczego, czyli jaki motyw kierował sprawcą? w jaki sposób, za pomocą jakich środków dokonano czynu? kto dokonał czynu? i gdzie jest sprawca?

Oględziny miejsca pożaru to podstawowe źródło informacji niezbędnych do przeprowadzenia dochodzenia popożarowego. Są czynnością wymagającą specjalistycznej wiedzy i dużego doświadczenia, dlatego powinny być przeprowadzone z udziałem biegłego z zakresu pożarnictwa. Dokładne zbadanie miejsca pożaru powinno obejmować szkice, zdjęcia i filmy wykonane nie tylko w płaszczyźnie, lecz także z góry - np. z dachu innego budynku, kosza drabiny mechanicznej lub podnośnika hydraulicznego.

Przebieg oględzin

Oględziny rozpoczyna się po zakończeniu akcji gaśniczej, wygaszeniu pogorzeliska oraz zebraniu informacji o spalonym lub zniszczonym obiekcie. Należy także ustalić: osobę lub osoby, które pierwsze zauważyły pożar; czas zauważenia pożaru; miejsce zauważenia płomieni lub dymu; warunki, w których powstał lub rozprzestrzeniał się ogień, np. obecność wiatru.

Po wykonaniu czynności ogólnoorientacyjnych przeprowadza się oględziny w pobliżu miejsca pożaru, w celu ujawnienia i zabezpieczenia porzuconych przez sprawcę przedmiotów, które mogły służyć do celowego wzniecenia pożaru i innych, np. zgubionych przedmiotów, a także śladów obuwia lub opon samochodowych nadających się do identyfikacji.

Podstawowym celem oględzin miejsca pożaru jest ujawnienie i zabezpieczenie śladów kryminalistycznych lub ich nośników, znajdujących się na miejscu zdarzenia, osobie lub przedmiocie, albo rzeczy mogących mieć związek z wznieceniem ognia, które mogą służyć jako środki dowodowe w toku postępowania. Ważne jest także ustalenie innych okoliczności bezpośrednio poprzedzających pożar, a mogących mieć z nim związek, np. obecność świadków.

Wykrycie ogniska pożaru

W ustalaniu przyczyny pożaru najważniejszym zadaniem jest wykrycie ogniska pożaru, czyli miejsca, w którym się rozpoczął. Będzie to możliwe, jeśli ujawnimy i zbadamy ślady zniszczeń termicznych oraz kierunek rozprzestrzeniania się ognia. Na podstawie analizy charakteru uszkodzeń termicznych można ustalić miejsce lub obszar, gdzie pożar został zainicjowany. Mogą to być następujące ślady lub zmiany:

• Całkowicie zwęglone, przepalone i wypalone przedmioty palne (głównie elementy drewniane i drewnopochodne, tworzywa sztuczne).
• Uszkodzenia i stopienia instalacji elektrycznej, farb itp. (zwarcia, destrukcje termiczne, zwęglenia, wypalenia, przepalenia).
• Stan przeszkleń (okopcone, popękane, stopione, brak).
• Okopcenia przy otworach, framugach okiennych, kratkach wentylacyjnych.
• Kierunek dymienia (przeciwny w stosunku do ogniska pożaru, ponieważ ciepło jest przekazywane przez ognisko pożaru drogą prądów konwekcyjnych i promieniowania w kierunku materiałów mniej nagrzanych).
• Miejsca występowania smug dymu, ze zmianami koloru materiałów z otoczenia (ślady na ścianach, sufitach i stropach oraz okopcenia tynku).
• Miejsca odpadnięcia tynku, pęknięcia ścian budynków lub tzw. „kolumna dymu”.

Pożar zazwyczaj rozprzestrzenia się ku górze, dlatego poszukując ogniska pożaru, zawsze należy obejrzeć najniżej położone miejsca ze śladami jego oddziaływania. Najczęściej ślad taki charakteryzuje się lokalnym wypaleniem materiału albo silnym termicznym zniszczeniem niepalnych lub trudno zapalnych materiałów i elementów konstrukcyjnych. Należy porównać dane z sytuacji przed powstaniem pożaru i ocenić możliwości pierwotnego zapalenia się materiałów i substancji znajdujących się w obszarze pożaru. Ogniskiem pożaru bywa często miejsce, w którym nastąpiło termiczne i destrukcyjne działanie prądu elektrycznego, np. zwarcie przewodów elektrycznych lub przeciążenia linii elektrycznej.

Metody badania pogorzeliska

Pogorzelisko budynku ma najczęściej układ warstwowy zgliszczy. Najbliżej podłoża leżą warstwy, które opadły w początkowej fazie rozwoju pożaru. Na wierzchu zalegają zazwyczaj elementy konstrukcyjne obiektu charakteryzujące się największą odpornością na oddziaływanie ognia. Aby dotrzeć do podłoża pogorzeliska, można zastosować tzw. archeologiczną metodę badania. Polega ona na usuwaniu kolejnych warstw pogorzeliska, zaczynając od warstwy wierzchniej, a następnie poddawaniu ich szczegółowym oględzinom, w tym przesiewaniu przez specjalnie przygotowane sito pogorzeliskowe. Badania warstwowe pozwalają nie tylko na zorientowanie się w kolejności następowania pobieżnych zniszczeń, lecz także na odtworzenie rozwoju pożaru, a w szczególności kierunków jego rozprzestrzeniania się.

Zabezpieczenie materiału do badań laboratoryjnych

Końcową czynnością oględzin miejsca pożaru jest zabezpieczenie materiału do badań laboratoryjnych (kryminalistycznych). Wstępne typowanie i selekcję ujawnionych zmian termicznych powstałych w wyniku działania ogniska pożaru oraz śladów zjawisk termicznych wtórnych przeprowadza się już w trakcie oględzin. Zabezpiecza się ślady zjawisk termicznych, co do których istnieje przypuszczenie, że mogły być przyczyną powstania pożaru oraz materiały łatwopalne znajdujące się w centrum lub w pobliżu ogniska pożaru. Odrzuca się natomiast ślady zmian termicznych powstałych w wyniku oddziaływania wtórnego pożaru. Miejsce ujawnienia śladów opisuje się szczegółowo w protokole oględzin, fotografuje z użyciem skalówki i numerka oraz zaznacza na szkicu. Dopiero po wykonaniu tych czynności zakwalifikowany do badań materiał pobiera się z miejsca jego ujawnienia.

Na przykład próbki pogorzeliska przeznaczone do badania obecności cieczy palnych pobiera się z miejsc, gdzie ciecz mogła wpłynąć i nie mogła się spalać, a jej parowanie było utrudnione (np. próg drzwi, listwa przyścienna, wykładzina dywanowa). Jeżeli przedmioty znajdujące się w ognisku pożaru uległy całkowitemu spopieleniu, to po wystudzeniu popiołu należy umieścić w czystych, zamykanych szklanych słojach lub workach z tworzyw sztucznych.

Przed podjęciem decyzji o zakończeniu oględzin należy ponownie przejrzeć obiekt lub teren, by sprawdzić, czy nie zostały pominięte jakiekolwiek czynności istotne dla wyjaśnienia sprawy. Przebieg oględzin zależy od rodzaju, przeznaczenia i charakteru obiektu. Bardzo ważne jest, by w pracy z ujawnionymi i zabezpieczonymi dowodami rzeczowymi nie zostały zniszczone lub zmienione właściwości ujawnionych śladów. Dlatego przy poszukiwaniu śladów oraz innych dowodów rzeczowych należy stosować takie metody i sposoby, które zapobiegną możliwości uszkodzenia lub zmiany badanego miejsca. Profesjonalne poszukiwanie i zabezpieczenie śladów pożarowych ma wartość tylko wtedy, jeśli uzupełnione zostanie naukową ekspertyzą.

Rola ratownika medycznego w zdarzeniach masowych (pożarach)

W pracy przedstawiono usystematyzowane informacje dotyczące stałych elementów postępowania zespołów ratownictwa medycznego na miejscu zdarzenia masowego. Państwowa Straż Pożarna zarejestrowała w 2016 r. 126 228 pożarów, w których wyniku zginęło 488 osób, a 4205 zostało rannych. Te dane podkreślają skalę problemu i znaczenie efektywnych działań ratowniczych.

Definicja zdarzenia masowego

Organizacja współpracy wszystkich służb na miejscu zdarzenia z dużą liczbą poszkodowanych wymaga jak najszybszego uznania, czy zdarzenie istotnie ma charakter masowy. Wbrew pierwszemu skojarzeniu, na ocenę zdarzenia nie wpływa jego spektakularny charakter, spora rozległość obszaru dotkniętego jego skutkami czy znaczna liczba osób znajdujących się w strefie działań ratowniczych. Podstawowe kryterium, powtarzające się w wielu definicjach, stanowi jednoczesne wystąpienie dwóch elementów:

1. Udział osób poszkodowanych w - różnie rozumianym - stanie ciężkim.
2. Dysproporcja między potrzebami terapeutycznymi a środkami, z powodu której służby przybyłe na miejsce nie mogą udzielić wszystkim potrzebującym pełnej pomocy.

Przykładowo, jeżeli w dachowaniu samochodu zostaną ciężko ranne cztery osoby i na miejsce tego wypadku przyjadą jednocześnie cztery zespoły ratownictwa medycznego, nie będzie przesłanek do uznania zdarzenia za masowe.

Segregacja medyczna (triage)

Najbardziej znany i charakterystyczny etap postępowania w zdarzeniach masowych to nadanie priorytetów terapeutyczno-transportowych - triage. Samo wdrożenie procedury segregacji medycznej nie przesądza o statusie zdarzenia. Można uznać, że zdarzenie jest masowe, jeżeli po segregacji, lub w jej trakcie, stwierdzi się wystąpienie wspomnianych uprzednio kryteriów. Każdy pracownik zespołów ratownictwa medycznego powinien znać system segregacji - powszechnie używany i włączony do programu edukacji jest START (Simple Triage and Rapid Treatment) wraz z odmianą pediatryczną, znaną jako Jump-START. Prawidłowo wdrożony system START pozwala się oprzeć na ewidentnych, dających się jednoznacznie zmierzyć parametrach, co zdejmuje z prowadzącego segregację konieczność samodzielnego decydowania o priorytecie, jaki będzie nadany pacjentowi. Algorytm jasno definiuje, kto jest w warunkach zdarzenia masowego osobą nie do uratowania.

Istnieje wiele systemów segregacji medycznej; nie wszystkie z nich są oparte na tak jednoznacznych kryteriach. Mniej znany w Polsce system SALT (Sort, Assess, Livesaving interventions, Treatment/Transport) przewiduje subiektywną ocenę prowadzącego triage. System START opiera się na założeniu, że poszkodowani doznali urazów mechanicznych, zwłaszcza powodujących narastającą hipowolemię - jest to więc system oceniający stopień zaawansowania wstrząsu. Może się jednak zdarzyć wypadek masowy, w którym zadziała inny mechanizm - na przykład rozpylenie substancji gazowej w budynku, ukąszenie kilku osób przez owady czy wybuch lub pożar powodujący izolowane oparzenia. W takich niełatwych przypadkach decyzje muszą się w głównej mierze opierać na wiedzy i intuicji przybyłych zespołów.

Funkcje ratowników na miejscu zdarzenia masowego

Ratownicy na miejscu zdarzenia masowego obejmują kilka charakterystycznych funkcji:

1. Kierujący akcją medyczną: Zazwyczaj kierownik pierwszego zespołu ratownictwa medycznego, który przybył na miejsce zdarzenia. Pełni tę funkcję, dopóki miejsca zdarzenia nie opuści ostatni poszkodowany, i nie zajmuje się bezpośrednio żadnym pacjentem. Jego zadanie polega na koordynacji działań, ocenie stanu faktycznego, określeniu potrzebnych sił i środków, organizacji punktów medycznych i korespondencji radiowej z dyspozytorem. Musi zachować łączność z wyznaczonymi przez siebie prowadzącymi triage, koordynatorami punktów medycznych i kierującym transportem.
2. Kierujący działaniami ratowniczymi (Państwowa Straż Pożarna): Dowodzi działaniami PSP, w pewnym zakresie konsultuje się z kierującym akcją medyczną w sprawach dotyczących wykorzystania podległych mu sił i środków.
3. Lekarz koordynator: Jego rola koncentruje się głównie na zapewnieniu efektywnej pomocy ofiarom zdarzenia na poziomie szpitalnym. Przekazuje kierującemu akcją medyczną i zarządzającemu transportem informacje, gdzie i ilu pacjentów można kierować.

Organizacja miejsca zdarzenia i transportu

Kierowcy karetek powinni zwrócić uwagę - zwłaszcza na początku, kiedy transport nie jest skoordynowany - na takie parkowanie karetek, które uniemożliwia wjazd do strefy niebezpiecznej i zablokowanie drogi dojazdu i wyjazdu. Nie można zapominać o pozostawieniu karetce, która stoi z przodu, miejsca na wyjęcie noszy. Czasem przydatne może okazać się zostawienie otwartej szyby i kluczyków w stacyjce, żeby w razie potrzeby ktoś inny mógł przestawić karetkę.

Punkty medyczne

Punkty medyczne należy zorganizować w miejscu, które pozwala na doprowadzenie poszkodowanych z miejsca wypadku, jak również umożliwia ich późniejsze przeniesienie do karetek. W przygotowanych punktach powinno być ciepło i jasno. Kolor punktu wskazuje, kto do niego trafi - zgodnie z zasadami segregacji medycznej:

• Punkt czerwony: Sprzęt do udrażniania dróg oddechowych i przeciwwstrząsowy.
• Punkt żółty: Szyny i opatrunki dla poszkodowanych z urazami, ale bez objawów centralizacji krążenia.

Osoby najciężej ranne warto transportować do szpitala z pominięciem punktów medycznych. Nie trzeba, a nawet nie ma sensu, zabierać na bezpośrednie miejsce zdarzenia monitorów, szyn czy aparatów do EKG. Nie ma konieczności ewakuacji poszkodowanych na deskach ortopedycznych - ważne, by rannych wynosić szybko, używając dowolnego dostępnego sprzętu, jak koce, płachty, podbieraki, krzesełka lub po prostu na rękach. Obecnie odchodzi się od domyślnego używania desek, zwłaszcza u osób bez wyraźnych, a tym bardziej bez żadnych cech urazu kręgosłupa. Nie ma pewności, czy przeniesienie na desce poprawi rokowanie pacjenta, natomiast nie ma wątpliwości, że opóźnienie ewakuacji lub transportu znacząco je pogorszy.

tags: #pozar #jako #zdarzenie #masowe