Ratownictwo ogniowe na ziemiach polskich ma swoje korzenie już w średniowieczu, jednak pierwsze zorganizowane jednostki pożarnicze, będące prekursorami obecnych Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP), powstały w drugiej połowie XIX wieku. Rozwijały się one równolegle we wszystkich trzech zaborach, co po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku stworzyło potrzebę zjednoczenia tego ruchu społecznego.
Historia OSP w Polsce: Ramy Prawne i Rozwojowe
Początki Ratownictwa Ogniowego i Zjednoczenie Straży
Z chwilą odzyskania niepodległości, na fali ogromnego entuzjazmu społeczeństwa, nastąpił żywy rozwój ruchu strażackiego. Pojawił się jednak problem zjednoczenia organizacji strażackich, które ze względu na odrębne powstawanie w trzech zaborach cechowały się rozbiciem organizacyjnym. Na ziemiach byłego zaboru rosyjskiego funkcjonował Związek Floriański, powstały jeszcze w 1915 roku. Na terenie zaboru austriackiego działały Cieszyński Związek Straży Pożarnych i Pomorski Związek Straży Pożarnych. Straże zrzeszone w tych związkach różniły się między sobą pod względem organizacyjnym, szkoleniowym, wyposażeniem i umundurowaniem, a także działały na podstawie różnego ustawodawstwa wydanego przez władze zaborcze.
Ostatecznie we wrześniu 1921 roku udało się doprowadzić do pierwszego ogólnopaństwowego zjazdu delegatów straży pożarnych. Na tym zjeździe uchwalono statut Głównego Związku Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej. Ochotnicze straże pożarne, jako jedne z pierwszych organizacji w niepodległej Polsce, zdołały skutecznie zlikwidować różnice dzielnicowe oraz stworzyć jednolity związek straży dla całego kraju.
OSP w Okresie PRL i Współczesne Funkcjonowanie
W 1949 roku związek ten został przez ówczesne władze rozwiązany. Zmiany nastąpiły dopiero po ożywieniu publicznym w roku 1956, kiedy to zmalały represje aparatu państwowego. Zamknięciem tego procesu było powołanie 28 grudnia 1956 roku Związku Ochotniczych Straży Pożarnych, który został uznany za stowarzyszenie wyższej użyteczności publicznej. Powołanie Związku Ochotniczych Straży Pożarnych zostało przyjęte pozytywnie przez ochotnicze straże pożarne oraz aktyw strażacki, co skłoniło wiele straży do natychmiastowego organizowania walnych zebrań i wyboru nowych zarządów.
Wraz z rokiem 1989 rozpoczął się proces transformacji systemowej w Polsce. W tym czasie nastąpiło także wyraźne ożywienie w szeregach ochotniczych straży pożarnych, które znowu stały się wielkim ruchem społecznym. Na IX Krajowym Zjeździe Związku Ochotniczych Straży Pożarnych, który obradował w dniach 4-5 kwietnia 1992 roku, podjęto decyzję o zmianie nazwy na Związek Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Obecnie Ochotnicze Straże Pożarne funkcjonują w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 178, poz. 1380 z późn. zm.).
Finansowanie i Patron OSP
Możliwe źródła finansowania ochotniczych straży pożarnych wynikają z zapisu w Prawie o stowarzyszeniach. Zgodnie z ustawą, majątek i fundusze ochotniczej straży pożarnej powstają ze składek członkowskich, dotacji, darowizn, spadków i zapisów, dochodów z majątku i innych imprez, ofiarności publicznej oraz z wpływów z działalności gospodarczej.
Święty Florian - Patron Strażaków
Patronem Ochotniczej Straży Pożarnej jest święty Florian. Był on żołnierzem i męczennikiem, który poniósł śmierć za wiarę w Chrystusa prawdopodobnie 4 maja 304 roku. Kult św. Floriana jako obrońcy od ognia w Polsce rozprzestrzenił się na większą skalę dopiero w XVI wieku. W 1184 roku Kraków otrzymał relikwię świętego Floriana, którą umieszczono w świątyni na Kleparzu. W 1528 roku pożar strawił całą dzielnicę, ocalał jedynie kościół, co przypisywano opiece świętego Floriana. Święty Florian jest patronem ludzi, którzy w trosce o życie bliźniego, ludzkie mienie i środowisko walczą z kataklizmem, żywiołem, zagrożeniem i nieszczęściami. Strażaków często nazywa się rycerzami Świętego Floriana lub Florianami. Swoje święto obchodzą 4 maja, w dzień męczeńskiej śmierci patrona. W tym dniu odprawiane są msze intencyjne, poświęcane strażnice, wręczane sztandary i odznaczenia. Figurki świętego Floriana można spotkać przed remizami strażackimi i na placach przy świątyniach, często jako wotum wdzięczności.
Charakterystyka Gminy Strzelce Wielkie
Ogólne Informacje o Strzelcach Wielkich
W okresie międzywojennym właścicielami wsi Strzelce Wielkie była rodzina Belinów. Ich gośćmi bywały tak słynne postacie jak Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy) i generał Kazimierz Sosnkowski. Historię wsi w książce pt. „Niczego nie żałuję” wspaniale opisała Aniela z Belinów Tokarska, której rodzice zarządzali majątkiem Strzelce Wielkie. W skład zespołu podworskiego w miejscowości Strzelce Wielkie wchodzi budynek dworski, spichlerz oraz brama wiodąca na teren drewnianego kościółka, wg źródeł z 1640 roku. Kościół ten został ufundowany przez Stefana Zamojskiego, ówczesnego dziedzica Strzelec i legendarnego obrońcy Jasnej Góry w 1655 roku przed Szwedami. W 1920 roku drewniany kościół spłonął, pozostawiając po sobie jedynie wymurowaną kryptę z metalowymi trumnami.
W Strzelcach Wielkich działa Młodzieżowa Orkiestra Dęta, która rozpoczęła działalność w 2010 roku. W swoim repertuarze muzycy mają marsze, muzykę kościelną, rozrywkową, filmową i utwory wokalne.
Specyfika Gminy i Okolic
Gmina Strzelce Wielkie ma charakter nizinny. Około 10% jej powierzchni zajmują lasy. Miejscowość Górki leży właśnie w pobliżu lasów, a drogi z Wiewca do Zamościa strzegą dwa pomniki przyrody - wiekowe wiązy.
Ochotnicza Straż Pożarna w Strzelcach Wielkich
Powstanie i Działalność Przedwojenna
Straż Ogniowa Ochotnicza w Strzelcach powstała 8 maja 1919 roku jako straż subsydiowana przez miejscową cukrownię. Pierwszym prezesem tej straży był Paweł Heyder, administrator dóbr strzeleckich, a wiceprezesem Feliks Daszkiewicz, dyrektor cukrowni „Strzelce”. Strażacy strzeleccy prowadzili również działalność kulturalno-oświatową, m.in. wystawianie przedstawień amatorskich w magazynie fabrycznym lub w miejscowej ochronce oraz organizowanie zabaw.
28 lipca 1929 roku odbył się gminny zjazd ćwiczebny ochotniczych straży pożarnych z terenu gminy Sójki, w którym wzięły udział następujące jednostki OSP: Długołęka, Kozia Góra, Przyzórz, Strzelce i Wierzbie. Na zjazd ten przybyli także prezes zarządu okręgowego związku straży pożarnych RP w Kutnie - starosta powiatowy Witold Żbikowski, st. instr. poż. Kazimierz Łabno oraz wójt gminy Sójki Władysław Koniarek. Komendantem zjazdu był ówczesny naczelnik OSP w Strzelcach - Marian Żandarowski. Po nabożeństwie odprawionym w intencji strażaków w kościele parafialnym w Strzelcach, uczestnicy zjazdu udali się do Koziej Góry, gdzie odbyły się zawody. W połowie lutego 1933 roku w Strzelcach przeprowadzono kurs w zakresie przygotowania ludności cywilnej do obrony przeciwgazowej, w którym wzięło udział 6 OSP z terenu gminy Sójki, w tym również OSP w Strzelcach. Organizatorem kursu był st. instr. poż.
Pod koniec lat 20. XX wieku, w wyniku zamknięcia cukrowni „Strzelce” i związanych z tym zwolnień z pracy jej pracowników, spośród których wielu było strażakami, działalność OSP w Strzelcach uległa zahamowaniu. Dokonano zmian w składzie zarządu OSP. Po wyprowadzeniu się ze Strzelec dotychczasowego naczelnika OSP - Mariana Żandarowskiego, nowym naczelnikiem został jego zastępca Stefan Feliniak.
Działalność w Czasie Okupacji i Po Wojnie
W okresie okupacji hitlerowskiej straż strzelecka nie zaprzestała swej działalności, kontynuowała ją pod nadzorem niemieckim. Tuż po ucieczce Niemców ze Strzelec w lutym 1945 roku, strażacy strzeleccy uczestniczyli czynnie przy opróżnianiu kościoła parafialnego z makówek, a następnie obmyli ściany tego kościoła. W 1945 roku dotychczasowy naczelnik OSP - Stefan Feliniak został komendantem gminnym straży pożarnych w Sójkach, a na jego miejsce wybrano Adama Zembrzyckiego. Według stanu na dzień 1 stycznia 1949 roku, OSP w Strzelcach zrzeszała 14 członków, w tym 2 oficerów, 2 podoficerów i 10 strażaków. W Strzelcach mieszkały wtedy 153 rodziny.
W 1956 roku zakład zakupił dla potrzeb straży 3/4 tonowy samochód marki „Dodge”, którego kierowcami byli Roman Kraśkiewicz i Jan Reszke. Mechanikiem motopomp był Stanisław Gałas. 22 marca 1958 roku OSP w Strzelcach liczyła 22 członków czynnych. Jej zarząd wtedy stanowili: Tadeusz Zaborski - prezes, Tadeusz Królik - naczelnik, Stefan Rojkowski - sekretarz, Józef Zwierzyński - skarbnik, Stanisław Gałas - gospodarz oraz Roman Kraśkiewicz i Marian Zwierzyński - członkowie zarządu.
Rozwój i Zmiany w Zarządzie
W 1983 roku, ze względu na stan zdrowia, z funkcji naczelnika OSP zrezygnował Tadeusz Królik. W 1991 roku o wysokiej sprawności bojowej OSP w Strzelcach świadczyły czołowe lokaty zajmowane przez strażaków w zawodach sportowo-pożarniczych oraz liczne wyjazdy do akcji gaśniczych na terenie gminy Strzelce. W 1995 roku jednostka startowała w wojewódzkich zawodach sportowo-pożarniczych w Gostyninie, zajmując IV miejsce.
9 lutego 1996 roku na walnym zebraniu sprawozdawczo-wyborczym wybrano nowy skład osobowy zarządu: prezesem został mgr inż. Wojciech Błaszczak (dyrektor ZDHiR w Strzelcach), naczelnikiem - Grzegorz Jędrzejczyk, z-cą naczelnika - Józef Ulężałka, sekretarzem - Tadeusz Brzeziński, gospodarzem - Jan Koronowski (pełniący również obowiązki kierowcy). Skład komisji rewizyjnej: przewodniczący - Witold Morawski, członkowie - Władysław Joachim, Mirosław Szmeja.
W 1997 roku na zlecenie prezesa jednostki została oddana do remontu kapitalnego motopompa PO5 M - 800. W tym samym roku jednostka brała udział w zawodach sportowo-pożarniczych na szczeblu rejonowym w Żychlinie, zajmując III miejsce na 15 startujących jednostek. W 1999 roku jednostka OSP liczyła 25 członków czynnych i 5 honorowych. Ze względu na nasilone prace w zakładzie nie brała udziału w zawodach sportowo-pożarniczych, lecz uczestniczyła w obchodach 75-lecia powstania straży w Długołęce. W 2000 roku jednostka uczestniczyła w obchodach 75-lecia powstania straży pożarnej w Klonowcu.
2 lutego 2001 roku na walnym zebraniu sprawozdawczo-wyborczym wybrano nowy skład osobowy zarządu: prezesem został Józef Ulężałka, naczelnikiem - Grzegorz Jędrzejczyk, z-cą naczelnika - Mirosław Szmeja, sekretarzem - Witold Morawski, gospodarzem - Jan Koronowski (pełniący również obowiązki kierowcy). Skład komisji rewizyjnej: przewodniczący - Roman Mogielski, członkowie - Zbigniew Kacerka, Jerzy Wolski.
"OSP" (1972) /CAŁY FILM/
Zakup Samochodu i Udział w Akcjach
W 2002 roku OSP Strzelce Wielkie nie brała udziału w zawodach sportowo-pożarniczych i nie wyjeżdżała do żadnego pożaru, co świadczyło o znacznej poprawie sytuacji pożarowej w regionie. W 2003 roku jednostka zajęła I miejsce w gminnych zawodach sportowo-pożarniczych, co potwierdziło dobre wyszkolenie. Brała również udział w akcji gaśniczej w swojej miejscowości, gdzie podpalono stertę ze słomą. W okresie sprawozdawczym jednostka została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem 0000174286.
Po kilkunastu latach starań o zmianę samochodu, dzięki sponsorom OSP przy Hodowli Roślin otrzymała nowy samochód ratowniczo-gaśniczy marki „Ford”. Samochód w 50% sfinansowany został przez PZU oraz Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. Prezes H-R Strzelce wystąpił także z wnioskiem do rady nadzorczej działającej przy spółce o dofinansowanie, a przekazana kwota wyniosła 50 tys. zł. Dzięki tym sponsorom zakupiono niezbędne wyposażenie, w tym piłę marki „STIHL”, pompę pływającą marki „Niagara”, węże W-75, węże W-52 i prądownicę.
Odbiór samochodu odbył się w Częstochowie na placu przy Jasnej Górze, gdzie odprawiono mszę świętą i poświęcono pojazd. Uroczystego przecięcia wstęgi dokonał Prezes Zarządu Głównego ZOSP RP - Waldemar Pawlak, który wręczył również kluczyki od nowego samochodu bojowego prezesowi OSP Józefowi Ulężałce. W przecinaniu wstęgi brali także udział Prezes HR Strzelce mgr inż. Wojciech Błaszczak, dyrektor PZU w Kutnie Zofia Kłodnicka oraz wójt gminy Strzelce Stanisław Kucharski. Uroczystość odbyła się w siedzibie spółki HR Strzelce.
W 2004 roku jednostka brała udział w powiatowych zawodach sportowo-pożarniczych, które odbyły się 20 czerwca w Krośniewicach, zajmując 8. miejsce. Na zawodach gminnych, które corocznie odbywają się w Strzelcach, zajęto I miejsce. Delegacja z jednostki asystowała również przy wizytacji biskupa w parafii oraz wzięła udział w pogrzebie proboszcza Bolesława Ziebury. W 2004 roku odnotowano 3 wyjazdy do pożarów: płonąca stodoła we wsi Kozia Góra, palące się rżysko w miejscowości Wieszczyce oraz płonący magazyn zbożowy w lokalnej firmie.
W 2005 roku OSP liczyła 19 członków czynnych, 4 honorowych i 1 wspierającego. Jednostka uczestniczyła w gminnych zawodach sportowo-pożarniczych, gdzie ukończyła konkurencję na III miejscu. Delegacja z OSP Strzelce Wielkie uczestniczyła w uroczystości wręczenia sztandaru OSP w oddziale Borowo (województwo wielkopolskie), której przekazano samochód marki Żuk A-15, będący własnością HR Strzelce, gdyż ta jednostka nie posiadała własnego pojazdu bojowego. W 2005 roku odnotowano 3 wyjazdy do pożarów.
24 lutego 2006 roku na walnym zebraniu sprawozdawczo-wyborczym wybrano nowy skład zarządu: prezesem został Józef Ulężałka, naczelnikiem - Grzegorz Jędrzejczyk, z-cą naczelnika - Mirosław Szmeja, sekretarzem - Witold Morawski, gospodarzem i skarbnikiem - Jan Koronowski (pełniący również obowiązki kierowcy). Skład komisji rewizyjnej: przewodniczący - Roman Mogielski, członkowie - Zbigniew Kacerka, Dariusz Mogielski. OSP w 2006 roku liczyła 24 członków (w tym 4 honorowych i 1 wspierającego) i uczestniczyła 4 razy w akcjach ratowniczych.
W 2007 roku jednostka brała udział w blokadzie drogi krajowej 60, która przebiega przez miejscowość, mającej na celu zwiększenie bezpieczeństwa dzieci i mieszkańców. Efektem było zamontowanie fotoradaru przy szkole w Strzelcach. W tym okresie została również rozebrana stara remiza. Od 2005 do 2008 roku liczba członków OSP była taka sama. W 2008 roku OSP uczestniczyła jeden raz w akcjach ratowniczych, w których brali udział: Jędrzejczyk Grzegorz, Morawski Witold, Koronowski Jan, Kacerka Zbigniew i Szczygielski Krzysztof.
W 2009 roku OSP liczyła 21 członków (w tym 3 honorowych i 1 wspierającego). Jednostka w tym roku nie uczestniczyła w akcjach ratowniczych. Na gminnych zawodach sportowo-pożarniczych zajęła 5. miejsce.
Jubileusz 40-lecia OSP Strzelce Wielkie
2 grudnia 2008 roku minęło 40 lat od momentu powstania w Strzelcach Wielkich Ochotniczej Straży Pożarnej. Inicjatorem powstania jednostki był sołtys wsi, druh Józef Kuźniak. W zebraniu organizacyjnym wzięło udział 47 osób. Komendę Powiatową Straży Pożarnej reprezentowali por. poż. Zdzisław Zimny oraz st. ogn. poż. Władysław Burdajewicz. Spośród obecnych 47 osób, członkami OSP zostało 19 osób. Po ukonstytuowaniu się zarządu, pierwszym prezesem został druh Wojciech Dolata, funkcję naczelnika objął druh Stefan Ratajczyk, a skarbnika - druh Henryk Szymoniak, który swoje obowiązki pełni nieprzerwanie przez 40 lat. Od chwili powstania aż do obecnego dnia, jednostka jest jednostką miejscowego działania typu M i jej głównym zadaniem jest prowadzenie działalności na terenie własnej miejscowości.
W ciągu tych lat prezesami byli druhowie Wojciech Dolata i Marcin Mikajewski, a naczelnikami - Stefan Ratajczyk, Marcin Mikajewski, Czesław Jezierski, Tomasz Frąckowiak.
Współpraca i Obecny Skład Zarządu
Zgodnie ze statutem jednostka prowadziła i nadal prowadzi działalność doradczą, operacyjno-szkoleniową oraz kulturalno-oświatową. Bardzo ważnym, a może w tej chwili najważniejszym zadaniem w działalności, jest prowadzenie działań mających na celu ożywienie życia kulturalnego i sportowego. We współpracy z Radą Sołecką od kilku lat członkowie organizują festyny rekreacyjne dla dzieci i młodzieży z okazji Dnia Dziecka, turnieje tenisa stołowego oraz turnieje gry w kopa sportowego. Z inicjatywy i częściowo ze środków OSP została pobudowana płyta taneczna wraz z podestem dla zespołu. Istotnym czynnikiem integrującym miejscową społeczność jest współdziałanie z duchowieństwem. Członkowie współpracują przy organizowaniu uroczystości religijnych, szczególnie w okresie Świąt Wielkanocnych - asysta przy Grobie Pańskim, udział w procesji rezurekcyjnej. Od kilku lat cykliczną imprezą jest święto strażackie w maju - uroczysta msza święta, a potem piknik rekreacyjny z sąsiednimi jednostkami OSP.
Hieronim Nowacki, sekretarz OSP w Strzelcach Wielkich, podkreślił podczas obchodów jubileuszu 40-lecia, że bardzo trudno byłoby prowadzić statutową działalność bez wsparcia materialnego i pomocy ze strony władz pożarniczych i samorządowych gminy. Dziękował za to wsparcie w imieniu zarządu jednostki.
Obecny skład zarządu OSP Strzelce Wielkie przedstawia się następująco: Prezes - dh Marian Wesoły, Naczelnik - dh Rafał Banaszkiewicz, Sekretarz - dh Hieronim Nowacki, Skarbnik - dh Henryk Szymoniak, Członek - dh Henryk Konopka. Komisja rewizyjna działa w składzie: Przewodniczący - dh Marian Kaźmierczak, Z-ca przewodniczącego - dh Sławomir Grzemski, Członek - dh Marcin Gorwa.
Ochotnicza Straż Pożarna w Zamościu (Wieś)
Wkład w Społeczność Lokalną
OSP Zamoście, działająca w obrębie gminy Strzelce Wielkie, aktywnie wspiera lokalną społeczność. Beata Kula, skarbnik OSP Zamoście, z dumą informuje o pozyskaniu dofinansowania na wyposażenie kuchni w sali, która stanowi ważne miejsce spotkań dla całej wiejskiej społeczności.