Strażacy ochotnicy od zawsze znajdują się tam, gdzie są potrzebni, ratując to, co inni często spisują na straty. Są często pierwszymi, którzy pojawiają się na miejscu wypadków drogowych, walczą z żywiołami i usuwają ich skutki. Właśnie takie zaangażowanie i poświęcenie druhów z Ochotniczej Straży Pożarnej w Szczawinie Kościelnym zostało uhonorowane podczas uroczystych obchodów Jubileuszu 100-lecia istnienia jednostki, które odbyły się 9 września 2022 roku.
Początki i rozwój jednostki
Początki Ochotniczej Straży Pożarnej w Szczawinie Kościelnym sięgają 1922 roku. W tamtych czasach zabudowa wsi w większości była drewniana, co stanowiło znaczące zagrożenie pożarowe. Bywało, że od małej iskry zaczynał się ogromny ogień, siejący zniszczenie. W odpowiedzi na te zagrożenia, w wielu miejscowościach zaczęły formować się jednostki skupiające strażaków ochotników - ludzi gotowych nieść pomoc w przypadku pożaru. Założycielami OSP Szczawin Kościelny byli druhowie Sylwester Cybulski, Marcin Galus i Szczepan Bombrych. Od tamtych czasów w jednostce służyli kolejni strażacy, którzy z oddaniem działali dla dobra społeczności lokalnej, nie bacząc na niebezpieczeństwo.
Współcześnie OSP Szczawin Kościelny zrzesza 87 członków zwyczajnych, w tym 45 uprawnionych do udziału w działaniach ratowniczo-gaśniczych. Jednostka jest włączona do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (od 1995 roku), co zobowiązuje do utrzymania pełnej gotowości operacyjnej przez cały rok.
Uroczyste obchody Jubileuszu 100-lecia
Święto Strażaków rozpoczęło się uroczystą mszą świętą w kościele parafialnym pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Szczawinie Kościelnym, sprawowaną w intencji druhów i ich rodzin. Po nabożeństwie, w asyście Strażackiej Orkiestry Dętej z Gąbina, odbył się uroczysty korowód w kierunku kościoła.
Kolejna część wydarzenia to uroczysty apel z udziałem mieszkańców oraz licznie zgromadzonych pocztów sztandarowych zaproszonych jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych, co nadało podniosłą atmosferę i odświętny charakter uroczystości. Po przemarszu na teren strażnicy, gospodarze powitali obecnych. Następnie odbyło się złożenie meldunku Komendantowi Powiatowemu Państwowej Straży Pożarnej w Gostyninie, st. bryg. Mariuszowi Ostrowskiemu, który reprezentował Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej nadbryg. Jarosława Nowosielskiego. Po dokonaniu przeglądu pododdziałów, podniesiono flagę państwową na maszt i odegrano hymn narodowy.
Prezes OSP Szczawin Kościelny, dh Grzegorz Borkowski, powitał przybyłych gości. Następnie przedstawiony został rys historyczny jednostki przez dh Martę Józwik. Komendant Powiatowy PSP w Gostyninie, st. bryg. Mariusz Ostrowski, odczytał i wręczył na ręce prezesa OSP w Szczawinie Kościelnym adres okolicznościowy oraz pamiątkowy obraz przedstawiający Katedrę św. Michała Archanioła i św. Floriana w Warszawie, przekazany od Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego PSP nadbryg. Jarosława Nowosielskiego.
Podczas uroczystości wręczono odznaczenia wyróżniającym się strażakom i osobom zasłużonym dla ochrony przeciwpożarowej. Uchwałą Prezydium Zarządu Głównego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej, druhowie z OSP Szczawin Kościelny zostali odznaczeni Medalami Za Zasługi Dla Pożarnictwa.
W obchodach jubileuszowych uczestniczyli liczni goście, w tym przedstawiciele parlamentarzystów, urzędu marszałkowskiego, władz samorządowych, przedstawiciele Zarządu Oddziału Powiatowego Związku OSP w Gostyninie, kierownicy współpracujących służb i instytucji, prezesi, naczelnicy i druhowie jednostek OSP z terenu powiatu oraz lokalna społeczność. W imieniu Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego PSP Jarosława Nowosielskiego przemówił Komendant Powiatowy PSP Mariusz Ostrowski. Wystąpili również Łukasz Ziębiński (w imieniu Ministra Macieja Małeckiego), Katarzyna Osowicz-Szewczyk (w imieniu Marszałka Adama Struzika), starosta powiatu gostynińskiego Arkadiusz Boruszewski, wójt gminy Szczawin Kościelny Barbara Stępniak oraz przewodniczący Rady Gminy Szczawin Kościelny Roman Wojciechowski.
Wszyscy gratulowali druhom wspaniałego jubileuszu, życząc dużo siły, wytrwałości i szczęśliwych powrotów z akcji, a także satysfakcji i społecznego uznania z pełnienia służby drugiemu człowiekowi.
Działalność i wsparcie jednostki
W gminie Szczawin Kościelny funkcjonuje 8 jednostek Ochotniczej Straży Pożarnej, które czuwają nad bezpieczeństwem mieszkańców. Jedną z nich, wpisaną do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego, jest OSP Szczawin Kościelny.
OSP Szczawin Kościelny posiada zestaw fantomów do nauki pierwszej pomocy, a strażacy prowadzą zajęcia, które cieszą się dużą popularnością wśród osób prywatnych, placówek edukacyjnych oraz harcerzy. W ciągu ostatnich lat jednostka nieustannie się rozwija dzięki pozyskiwanym dofinansowaniom.
W 2023 roku druhowie działali na rzecz pozyskania środków zewnętrznych na zakup specjalistycznego sprzętu i ciężkiego samochodu ratowniczo-gaśniczego. Udało się uzyskać środki unijne w wysokości 1 242 535 zł na zakup samochodu ratowniczo-gaśniczego z pełnym wyposażeniem, a także na przeprowadzenie akcji promocyjnej w formie spotkań edukacyjnych. Wcześniej OSP Szczawin Kościelny uzyskała dofinansowanie w ramach programu „Mazowieckie strażnice OSP 2023” w kwocie 100 tys. zł.
W kwietniu 2023 roku miało miejsce uroczyste przekazanie fabrycznie nowego ciężkiego samochodu ratowniczo-gaśniczego marki Scania. Ciężkie samochody ratowniczo-gaśnicze są niezbędne do skutecznego reagowania na poważne zdarzenia wymagające zaawansowanych działań ratowniczo-gaśniczych.
Obecnie OSP Szczawin Kościelny należy do najaktywniejszych jednostek na terenie powiatu gostynińskiego. W 2021 roku strażacy wyjeżdżali do 151 zdarzeń, w 2022 roku do 133 zdarzeń, a w 2023 roku ich aktywność również była wysoka.
Rola społeczna i kulturotwórcza OSP
Działalność OSP w Szczawinie Kościelnym nie ogranicza się jedynie do interwencji w sytuacjach kryzysowych. Strażacy ochotnicy aktywnie uczestniczą w życiu społeczności, organizując wydarzenia, szkolenia i kampanie edukacyjne mające na celu podnoszenie świadomości na temat bezpieczeństwa pożarowego. Druhowie biorą udział w akcjach charytatywnych, uroczystościach gminnych i kościelnych, piknikach, turniejach sportowych, a także spotykają się z najmłodszymi w przedszkolach i szkołach.
W kronice Szkoły Powszechnej w Szczawinie odnotowano, że już w 1918 roku powołano Ochotniczą Straż Pożarną. Ochotnicze straże pożarne na wsiach pełniły wielorakie funkcje społeczne: ochronę mienia mieszkańców, uświadamianie zagrożeń związanych z ogniem, a także rolę wychowawczą i kulturotwórczą. Już w latach 30. XX wieku strażacy dokonywali spisów w okolicznych wsiach, sprawdzali stan bezpieczeństwa w zagrodach chłopskich oraz współorganizowali lokalne zabawy i wieczorki.
Mocną stroną działalności OSP w Szczawinie było kultywowanie strażackich tradycji, dbanie o stan, wygląd i wyposażenie strażnic. Z okazji pięćdziesięciolecia straży zorganizowano wielki festyn i przegląd strażacki. Wszystkie większe uroczystości lokalne - dożynki, święta parafialne czy festyny - miały swój finał przy strażnicy.
W Szczawinie, już na początku lat 70., powstaje jedna z trzech w powiecie łódzkim Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza. Warto podkreślić, że cechą charakterystyczną wspólnoty szczawińskiej była zawsze duża aktywność mieszkańców - strażaków, członkiń Koła Gospodyń Wiejskich, nauczycieli, młodzieży oraz wielu niezrzeszonych, ale gotowych do współpracy osób. Dzięki tej aktywności możliwe było organizowanie wielkich festynów, pikników i widowisk.
W ostatnich latach można wyróżnić kolejne rocznice istnienia OSP w Szczawinie, wielkie widowiska w ramach obchodów VII wieków Szczawina, zjazd absolwentów Szkoły Podstawowej w Szczawinie, ROL-SHOW - pokaz maszyn i urządzeń rolniczych i inne. W każdej z tych uroczystości środowiskowych oraz parafialnych brała udział szczawińska straż.
Strażacka Orkiestra Dęta
Aktywność środowiska szczawińskiego przejawiała się również w powstaniu przy OSP w Szczawinie orkiestry dętej. Dyrygentem był Tadeusz Domżal, który również w Szkole Podstawowej w Szczawinie prowadził młodzieżowy zespół muzyczny. Pomoc ówczesnych władz Gminy Zgierz przyczyniła się do wykreowania postaci strażaka jako społecznika z duszą artysty. Dziś w tej jedynej w gminie orkiestrze dętej gra już drugie pokolenie. Rodziny Królikowskich, Jędrzejczaków, Ślawskich znane są z tego, że w orkiestrze grali ojcowie i ich dzieci. Orkiestra dęta odgrywa ważną rolę w życiu środowiska, uczestnicząc w uroczystościach dożynkowych w gminie oraz obchodach świąt kościelnych w parafii szczawińskiej. Obecnie, kierowana przez Józefa Królikowskiego, orkiestra uczestniczy również w wielu uroczystościach i przeglądach poza granicami gminy. Za artystyczny repertuar i jakość wykonania utworów odpowiada Andrzej Jędrzejczak.
Strażnica jako centrum życia społecznego
Obecnie Ochotnicza Straż Pożarna w Szczawinie posiada własną, nową i nowoczesną strażnicę, w której odbywają się uroczystości środowiskowe, rodzinne i kościelne. Strażnica stanowi miejsce, w którym może toczyć się życie kulturalne Szczawina. Występował tu dawno temu zespół „Wesołego Autobusu”, a całkiem niedawno gościli artyści scen telewizyjnych.
Patrząc z perspektywy blisko 90 lat, można zauważyć, że OSP w Szczawinie to jednostka o bogatej historii i ciekawych ludziach, którzy ją tworzyli i wspierali. Jednoznaczne jest stwierdzenie, że jej dorobek materialny i potencjał społeczny jest niepodważalny.