Poniższy artykuł przedstawia informacje dotyczące historii Ochotniczych Straży Pożarnych w regionie Czernic i Dzierzgowa, opierając się na dostępnym materiale źródłowym. Choć szczegółowe dane dotyczące bezpośrednio OSP Dzierzgow nie figurują w przedstawionym tekście, odnaleziono obszerne informacje na temat rozwoju Ochotniczej Straży Pożarnej w Czernicach Borowych, miejscowości ściśle związanej geograficznie i historycznie z gminą Dzierzgowo.
Kontekst Historyczny Regionu Czernic i Okolic
Pierwsza wzmianka o Czernicach pochodzi z 1398 roku i związana jest z erekcją kościoła. Wieś rozwijała się, a w 1827 roku wykazano 31 domów z 384 mieszkańcami. W opisie majątku z 1863 roku, należącego do Tomasza i Teodory Tańskich, figurowało m.in. 5 koni cugowych oszacowanych na 500 rubli, 24 konie robocze na 600 rb., 40 wołów na 1000 rb., 26 krów, 26 jałówek, 900 owiec, 270 jagniąt, 6 wozów żelaznych, inne wozy oraz młocarnia, sieczkarnia, 3 młynki, 15 płużyc, 4 brony żelazne itd. Na miejscu był wiatrak, karczma i kuźnia, a dwór stanowiła "piękna rezydencja".
W 1880 roku majątek dziedzica Aleksandra Chrzanowskiego liczył 1654 morgi, natomiast do włościan i probostwa należało 412 morgów. Było 103 włościan uwłaszczonych w 1864 roku. Ze względu na dobre gleby, gęstość zaludnienia na kilometr kwadratowy była wyższa niż gdzie indziej i wynosiła w 1890 roku 56 osób. Dla porównania w sąsiedniej gminie Dzierzgowo - 44 osoby. Emigracja zarobkowa była niewielka, a w latach następnych zupełnie ustała. W 1907 roku majątek, liczący 1700 hektarów, oszacowano na 225 tysięcy rubli. W 1880 roku domów było 46, mieszkańców 526, w tym 7 narodowości żydowskiej i 5 wyznania luterańskiego. We wsi znajdował się jeden 7-morgowy staw i 3 mniejsze, a ludność w większości umiała czytać i pisać, jak odnotował dziejopis.
Wspomniany wyżej dwór - rezydencja został rozebrany w 1927 roku. Z materiałów rozbiórkowych, zwłaszcza z cegły, zbudowano w części kolonię osadników, którzy nabyli ziemię z parcelowanego majątku. Kupowali na ogół większe parcele, liczące po 15 hektarów, a niektóre nawet 40 hektarów. Większość z nich przybyła z Małopolski, w tym w dużej części z powiatu iłżeckiego. Wtedy powstały, liczące 11 zagród Czernice Nowe, ciągnące się w kierunku Zberoża, Węgierki i Chojnówki. Dla odróżnienia od tych powstały jeszcze Czernice Kolonie, składające się z 9 zagród. Osadnicy wnieśli różne nowości, np. 90% rolników poczęło uprawiać len, inni hodowali więcej owiec, a buraki cukrowe już wcześniej były powszechne w uprawie.
Powstanie Ochotniczej Straży Pożarnej w Czernicach Borowych (1926 rok)
Ważnym rokiem w historii społeczności Czernic był 1926, kiedy to, obok utworzenia mleczarni (spółki), powstała straż pożarna. To wydarzenie wpisuje się w ogólny trend rozwoju lokalnych struktur społecznych i bezpieczeństwa w dwudziestoleciu międzywojennym. Jednostka ta, znana dziś jako Ochotnicza Straż Pożarna w Czernicach Borowych, była organizowana przy udziale znanego przasnyskiego aptekarza Kamińskiego, którego płyta pamiątkowa znajduje się w czernickim kościele.
Członkowie i Działalność OSP Czernice Borowe
Dokumenty historyczne zawierają listy członków straży pożarnej w Czernicach Borowych oraz osób popierających jej działalność. Należy zaznaczyć, że spis ten nie zawiera wszystkich nazwisk, czego przykładem jest brak umieszczenia Henryka Brzeźniaka, mimo że był najdłużej działającym strażakiem i wieloletnim Druhem Komendantem OSP Czernice Borowe. Składki umieszczone w wykazach miały charakter orientacyjny, często zalegano z ich płatnością, a niekiedy zaległości sięgały kilku lat i spłacane były jednorazowo.
Gmina Czernice Borowe Współcześnie
Czernice Borowe, z liczbą 432 mieszkańców (dane z 2010 roku), są największą wsią w gminie liczącej ogółem 4217 osób. Gmina składa się z 46 różnej wielkości miejscowości zorganizowanych w 25 sołectw. Radę tworzy 18 radnych. W 1973 roku Urząd Gminy ulokowano w zaadaptowanym młynie Plucińskiego. Obecna siedziba, rozbudowana i dobrze się prezentująca, pochodzi z 1986 roku. Na miejscu jest przychodnia "Medica", lecznica weterynaryjna, poczta, Gminny Ośrodek Kultury, remiza strażacka, piekarnia, dwa sklepy, pijalnia piwa. Miejscowy bank oraz dzierzgowski połączyły się ze swym spółdzielczym odpowiednikiem w Grudusku, tworząc jego filie. Jest też stacja paliw, skład buraczany cukrowni "Krasiniec", a autobusy PKS zapewniają połączenie, z dawna nawet z Warszawą. Kolejka wąskotorowa, jak dawniej, codziennie przemierzała szlak żelazny z Mławy przez Czernice do Przasnysza i Krasnego (obecnie szlak torowy jest nieczynny, w przyszłości, w ramach porozumienia samorządów może stanowić atrakcję turystyczną regionu).
Dane demograficzne z ostatnich lat wskazują na zmiany w strukturze ludności. Na dzień 31 grudnia 2011 roku liczba mieszkańców wynosiła 3951, odnotowano 38 urodzeń, 27 małżeństw i 38 zgonów. Na dzień 31 grudnia 2012 roku liczba mieszkańców spadła do 3946, przy 54 urodzeniach, 33 małżeństwach (w tym 32 konkordatowe) i 53 zgonach. W gminie ubywa mieszkańców. W 2000 roku urodziło się 30 dzieci, zawarto 32 małżeństwa, ale do wieczności odeszły aż 54 osoby. Mniej jest też gospodarstw, a więcej emerytów. Optymistyczne jest to, że wśród rolników są już gospodarujący co najmniej na wysokim poziomie "unijnym".