Historia powstania i działalności Ochotniczej Straży Pożarnej w Jasionówce obejmuje okres od jej założenia w 1911 roku, aż po współczesne wydarzenia, odzwierciedlając rozwój społeczności lokalnej i ewolucję służb ratowniczych.
Początki Straży Ogniowej w Jasionówce (1911-1925)
W maju 1911 roku, z inicjatywy byłego burmistrza, Ob. Bolesława Chmielnika, oraz Wójta Gminy Żydowskiej, w Jasionówce powołano Straż Ogniową. Była to grupa ludzi zorganizowanych do walki z ogniem, w której czołowe i przewodnie miejsce odgrywali miejscowi bednarze, bracia Jakub i Franciszek Narewscy.
Potrzeba powołania Straży Ogniowej wynikała z częstych pożarów, nierzadko będących wynikiem zemsty, które dotkliwie rujnowały dorobek mieszkańców. Drewniana, zwarta i gęsta zabudowa, pokryta materiałami łatwopalnymi, była przyczyną wielu tragedii. Mieszkańcy dwutysięcznej Jasionówki, w większości pochodzenia żydowskiego, w dowód poparcia dobrowolnie opodatkowali się na rzecz straży. Szczególnego wsparcia udzielili właściciele małych i większych warsztatów tkackich, garbarze skór oraz rzemieślnicy.
Pierwszym sprzętem, jaki zakupiła Jednostka Straży Pożarnej, były dwie pompy ręczne, tzw. hydronetki, trzy drabiny i kilkanaście wiader. Miejscowi kowale i bednarze wykonali cztery konne drewniane beczki. Pierwszą pompę mechaniczną, opłaconą ze składek mieszkańców, sprowadzono w 1915 roku. W okresie formowania się pierwszego Polskiego Rządu usiłowano ją skonfiskować, jako że wszystko, co pozostało po niemieckim okupancie, stanowiło własność państwa. Mieszkańcy udokumentowali własność, a ich postawa wpłynęła na jej pozostawienie.
Do roku 1925 Straż Ogniowa nie przejawiała jednak większej działalności.
Okres międzywojenny i rozwój (1925-1941)
Po dużym pożarze we wsi Jasionóweczka w 1925 roku, patronat nad strażą przejęło prężnie działające Koło Młodzieży Wiejskiej. Wybrano nowy zarząd w skład którego weszli:
- Prezes: Golberg (aptekarz)
- Zastępca: Jan Kamiński (komendant policji)
- Skarbnik: Józef Łojewski (rolnik)
- Członek: Jan Radiukiewicz (nauczyciel, później kierownik szkoły)
Na działalność i utrzymanie straży wypłacano rocznie 120 złotych. Na środku rynku postawiono drewnianą remizę na sprzęt. Zakupiono drugą sikawkę, 14 bosaków, 6 drabin, trąbkę i syrenę na nogę. Zarząd za własne pieniądze zakupił tkaninę na mundury wyjściowe dla swoich członków. Straż Powiatowa w Białymstoku przekazała pierwsze uzbrojenie osobiste w postaci toporków. Dozorcy za pilnowanie sprzętu wypłacano 10 złotych rocznie. Wprowadzono po raz pierwszy intensywne szkolenie.
W dniu 3 maja 1926 roku zorganizowano pierwsze pokazy, na które zaproszono Straż z Suchowoli wraz z orkiestrą. Wspólnie przeprowadzono ćwiczenia, odbył się przemarsz ulicami i zabawa. W wydzierżawionym u żyda Icroka Kani spichlerzu zbożowym, za który rocznie płacono 120 złotych, ułożono podłogę i wybudowano scenę. Urządzano zabawy, komedyjki i przedstawienia, a dochód przeznaczano na Koło Młodzieży i Straż Ogniową.
W lipcu 1928 roku, na skutek dużego pożaru, spłonęły czterdzieści budynków w południowej stronie rynku Jasionówki. Przybyła furmankami Straż Ogniowa z Knyszyna. Wodę dowożono z rzeki w drewnianych beczkach. Aby zapobiec dalszemu rozprzestrzenianiu się ognia, dwa budynki rozebrano, tworząc pas ochronny. Dzięki wspólnie przeprowadzonej akcji udało się ogień zlokalizować.
W 1930 roku jednostka brała udział w Zjeździe w Knyszynie, na którym uczestniczyły straże z Góry i Tykocina. W dowód ofiarnej służby, najbardziej gorliwi mieszkańcy Jasionówki w roku 1931 ufundowali sztandar, który został wręczony przez Starostę Białostockiego - Stanisława Michałowskiego. Na uroczystość przybył Wojewódzki Komendant Straży z Białegostoku, płk. Wydra.
W 1932 roku jednostka OSP Jasionówka dysponowała, jako jedna z nielicznych w regionie, samochodem wypożyczanym przez miejscowego fabrykanta - żyda Mojżesza Owsieja Mińskiego. Wzięła udział w gaszeniu dużego pożaru Białegostoku przy ul. Bema. Za wzorowy udział strażacy otrzymali 250 złotych nagrody, które przeznaczono na remont remizy. Straż już w tym czasie prowadziła przeglądy kominów i strychów, liczyła 32 ludzi.
Tragiczne lata wojny (1941)
Działalność Ochotniczej Straży Pożarnej w Jasionówce została w dniu 29 czerwca 1941 roku przerwana. Wojska niemieckie, wkraczając do Jasionówki, spaliły 98 domów żydowskich i 28 polskich. Spalono remizę i wiele cennego sprzętu. Obrona płonących budynków groziła śmiercią. Strażacy rozproszyli się po wszystkich frontach II wojny światowej, wielu walczyło o wolność innych narodów.
Wśród poległych strażaków byli:
- Czajkowski Marian - kierownik szkoły, prezes zarządu
- Kuc Czesław - kierownik fabryki, mechanik w straży
- Kłubowicz Czesław - strażak
- Adamczewski Józef - strażak
- Klimowicz Antoni - strażak
- Magalif Borys - lekarz, były prezes zarządu
- Kania Icrok - strażak
Odbudowa i rozwój w PRL (1945-1989)
Po wyzwoleniu, z chwilą stabilizacji życia, zaczęto gromadzić sprzęt i pełnić zaszczytną służbę. Wybrano nowy zarząd. Wyremontowano przechowywane przez wojnę sikawki. Zrobiono trzy beczkowozy konne, węże tłoczone i ssawne. Otrzymano po kilka odcinków węży z Białegostoku z Komendy Powiatowej.
W 1951 roku jednostka otrzymała pierwszą motopompę produkcji angielskiej od Posterunku Milicji Obywatelskiej w Mońkach, która została zarekwirowana przez milicjantów Wilkosielca i Komendanta kpr. Folwarskiego. W roku 1959 przekazano dla straży starą drewnianą bojlernię na remizę i otrzymano z Komendy Powiatowej w Białymstoku drugą motopompę i węże.
Po kilku latach budynek zaczął się walić, strażacy zaczęli myśleć o budowie remizy. Brakowało funduszy, materiałów i wykonawców. Zaczęto zbierać pieniądze i gromadzić materiały. Dużo pracy i osobistych wyrzeczeń włożył prezes dh Michał Adamczewski. Budowę rozpoczęto w czynie społecznym w 1964 roku. W budynku tym miała mieć pomieszczenie biblioteka, świetlica i remiza. Wskutek reorganizacji Rady Gromadzkiej w Jasionówce dobudowano piętro i przeznaczono budynek na siedzibę Urzędu Gromadzkiego. Dla straży wydzielono jeden pokój o powierzchni około 10 m² i pomieszczenie na sprzęt w piwnicy.
W 1969 roku, 23 czerwca, jednostka otrzymała pierwszy samochód „Star 20” z motopompą M8/800, a drugi 15 września 1970 roku.
Rozkwit społeczny i sportowy (lata 70. i 80.)
W roku 1971 przy OSP Jasionówka zorganizowano drużynę młodzieżową, która wśród dziatwy szkolnej prowadziła dobrą robotę propagandową, rozwieszała plakaty i robiła fotogazetki. W roku 1972 zorganizowano drużynę żeńską, która w czasie pożarów opiekowała się dziećmi, starcami, mieniem, udzielała pierwszej pomocy w nagłych wypadkach. Prowadziła pracę kulturalno-oświatową, brała udział w pokazach sportowo-pożarowych w Jasionówce i w Mońkach. W 1973 roku zorganizowano również zespół muzyczny, który propagował działalność OSP i przygrywał na zabawach nie tylko strażackich.
Po raz pierwszy jednostka brała udział w zawodach powiatowych w Mońkach w dniu 20 maja 1974 roku, zajmując I miejsce w kategorii dorosłych i I miejsce w kategorii drużyny młodzieżowej. Za dobre wyniki w szkoleniu i zajęcie wysokiej oceny otrzymano w nagrodę nowy samochód GSaRm z radiotelefonem, który służył jednostce przez wiele lat. 16 czerwca 1974 roku w Zawodach Wojewódzkich w Białymstoku sekcja bojowa zajęła VII miejsce, a młodzieżowa IV (dyplomowane).
W roku 1975 w czynie społecznym rozpoczęto budowę „Domu Strażaka”, w którym znajdują się obecnie dwa garaże na wozy bojowe, dyżurka, sala szkoleniowa i Izba Pamięci. Znaczną rolę przy tej budowie odegrał ówczesny Komendant Gminny Straży Pożarnych dh Józef Kownacki oraz Naczelnik Gminy dh Stanisław Guziejko.
W roku 1976 ludność okoliczna ufundowała sztandar, który następnie został odznaczony „Złotym Medalem za Zasługi dla Pożarnictwa”. Podczas prac związanych z fundacją sztandaru dużo pracy poświęcił Skarbnik Zarządu dh Jan Kuc. W dniu 18 stycznia 1976 roku odbyło się w Jasionówce posiedzenie Centralnego Komitetu Przeciwpożarowego z Warszawy z zastępcą Komendanta Głównego Straży Pożarnych płk. Ostrowskim i Komendantem Wojewódzkim płk. Ciesielskim na czele.
W tym samym 1976 roku zorganizowano Orkiestrę Dętą, która liczyła 16 członków. Pierwszym dyrygentem był Pan Przytomski - nauczyciel z Knyszyna, a następnie Pan Bolesław Bielak z Białegostoku. Orkiestra ta z powodzeniem uczestniczyła w kilku Wojewódzkich Przeglądach Orkiestr Dętych, m.in. w Mońkach i Bielsku Podlaskim. W „Dniu Strażaka” w 1976 roku w Mońkach nasi strażacy trzymali wartę honorową przy tablicy pamięci poległych w walce o utrwalenie władzy ludowej. Jednostka OSP wchodziła w skład trzeciego plutonu kompanii w Dolistowie, wcześniej w Goniądzu.
Od 1977 roku szkolna drużyna harcersko-pożarnicza uczestniczyła w konkurencji pożarniczej szkół podstawowych, manewrach techniczno-obronnych chorągwi Białostockiej i systematycznie zajmowała czołowe miejsca w województwie i w kraju. W wyszkolenie drużyn harcerskich dużo pracy poświęcili druhowie: Sawicki Mikołaj, Mejsak Mieczysław (były Naczelnik OSP) oraz Harcmistrz dh Jerzy Nitkiewicz i dh Henryk Zubowicz.
W 1978 roku, czcząc tradycję - czas wojny, przelaną krew przez naszych strażaków „Za Naszą i Waszą Wolność” - wykonana została tablica z marmuru pamiątkowa ku czci poległych druhów na frontach II wojny światowej. Druga marmurowa tablica o treści „Dom Strażaka” został wybudowany z inicjatywy Ochotniczej Straży Pożarnej w Jasionówce w czynie społecznym przez mieszkańców okolicznych wsi i przy pomocy finansowej Państwa w latach 1974-1977.
Kryzys gospodarczy i polityczny w naszym kraju w latach 1979-1982 spowodował również w jednostce pewne trudności. Działalność statutowa Związku została przywrócona kilka miesięcy po ogłoszeniu stanu wojennego, jednak towarzyszyły jej trudności organizacyjne, w tym utrata orkiestry. Dużej pomocy w ożywieniu działalności udzielili nowy Komendant Straży Pożarnych w Mońkach por. poż. Mieczysław Kirejczyk, ppor. poż. Tadeusz Gutowski oraz chor. poż. Zdzisław Chojnowski.
Już w 1983 roku drużyna młodzieżowa (grupa wiekowa 16-18 lat) uczestniczyła w IV Wojewódzkich Zawodach Sportowo-Pożarowych w Białymstoku. Wskutek błędnego zinterpretowania regulaminu przez sędziów na linii startu, drużyna zrezygnowała ze sztafety i nie zajęła lokaty, choć była dobrze przygotowana, uzyskując na ćwiczeniach czas 42-45 sekund. W eliminacjach do tych mistrzostw wojewódzkich sekcja bojowa OSP Jasionówka zajęła IV miejsce w zawodach rejonowych w Mońkach, sekcja typu M Milewskie III miejsce i puchar, a wspomniana drużyna młodzieżowa I miejsce. Zawody te odbyły się w 1981 roku.
W latach osiemdziesiątych, pomimo kryzysu gospodarczego i politycznego w kraju, jednostka przeżywała swój największy rozkwit i była zaliczana do najlepszych w województwie. W latach 1985-86 wzbogaciła się o dwa nowe samochody gaśnicze: Jelcz z 6 tysiącami litrów wody i Star 244 z 2,5 tysiącami litrów.
W dowód uznania działalności, Ojciec Święty Jan Paweł II przyznał w 1988 roku Straży Jasionowskiej, jako jednej z niewielu w kraju, honorowe odznaczenie „Za Kościół i Papieża”. Uroczystej dekoracji sztandaru dokonał dnia 4 maja 1989 roku Ordynariusz Białostocki Biskup Edward Kisiel.
Współczesność i wyzwania (od lat 90. XX wieku)
Początek lat 90. to zmiana ustrojowa w naszym kraju. Ochotnicze Straże Pożarne przeszły pod samorząd gminy, co początkowo powodowało pewne trudności w jednostce. Powoli jednak OSP Jasionówka znajdowała swoje miejsce w środowisku.
23 grudnia 1991 roku na walnym zebraniu sprawozdawczo-wyborczym powołano nowy Zarząd OSP w składzie:
- Prezes: Stanisław Cieszyński
- Naczelnik: Longin Piskor
- Sekretarz: Jarosław Klimowicz
- Skarbnik: Adam Kłubowicz
- Gospodarz: Cyprian Bartnik
W roku 1995 jednostka została włączona do Krajowego Systemu Ratowniczego. Rozpoczęły się szkolenia strażaków do nowych zadań, prowadzone przez Państwową Straż Pożarną. W 2000 roku zakupiono samochód do ratownictwa drogowego Lublin 3, wyposażony w sprzęt ratowniczy, i przeszkolono 5 strażaków w zakresie ratownictwa przedmedycznego.
29 stycznia 2001 roku na walnym zebraniu sprawozdawczo-wyborczym wybrano Zarząd OSP w składzie:
- Prezes: Ryszard Bartnik
- Naczelnik: Longin Piskor
- Zastępca Naczelnika: Grzegorz Kłubowicz
- Sekretarz: Adam Rostek
- Skarbnik: Marian Łojewski
- Gospodarz: Krzysztof Guziejko
W uznaniu zasług i w poczuciu więzi z miejscowymi strażakami Polacy zamieszkali na stałe w Chicago, a pochodzący z terenu Jasionówki, ufundowali w 2001 roku nowy sztandar, który poświęcił ks. Arcybiskup Wojciech Ziemba, Metropolita Białostocki. W 2003 roku rozpoczęto rozbudowę strażnicy o dwa stanowiska garażowe, prowadząc jednocześnie własną robocizną remont pozostałych pomieszczeń.
W styczniu 2005 roku 25 Druhów OSP zostało przeszkolonych z zakresu podstawowego ratownictwa, niezbędnego do utrzymania właściwej gotowości bojowej. Szkolenie przeprowadzili funkcjonariusze PSP w Mońkach. W 2005 roku dokonano karosacji samochodu Star 244, dostosowując go do obecnych wymogów i potrzeb.
30 stycznia 2006 roku walne zebranie sprawozdawczo-wyborcze wybrało nowy Zarząd OSP w składzie:
- Prezes: Ryszard Bartnik
- Naczelnik: Longin Piskor
- Wiceprezes: Grzegorz Kłubowicz
- Zastępca Naczelnika: Piotr Cybulski
- Sekretarz: Rafał Kamiński
- Skarbnik: Marian Łojewski
- Gospodarz: Krzysztof Guziejko
- Kronikarz: Mariola Łojewska
W Turnieju „Młodzież Zapobiega Pożarom”, który odbył się w maju 2006 roku, młodzi druhowie: Piotr Łojewski i Krzysztof Kalinowski zajęli czołowe lokaty, wygrywając szczebel powiatowy i wojewódzki. Druh Kalinowski zajął VII miejsce w kraju na Centralnym Turnieju w grupie wiekowej szkół średnich, co jest najlepszym wynikiem województwa Podlaskiego w historii.
W roku 2006 - 2 lipca - jednostka obchodziła uroczyste 95-lecie powstania. Uroczystej mszy świętej przewodniczył i homilię wygłosił Arcybiskup Leszek Sławoj Głódź - ordynariusz Warszawsko-Praski, w obecności wielu znamienitych gości, takich jak Generał Pożarnictwa Komendant Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Białymstoku Bogdan Kołakowski, Senator Rzeczypospolitej Jan Szafraniec, Starosta Powiatu Mirosław Paniczko, burmistrzowie, wójtowie oraz weterani pożarnictwa.
Dalsze lata i przyszłość (2024-2025)
W ostatnich latach Ochotnicza Straż Pożarna w Jasionówce nadal aktywnie uczestniczy w życiu lokalnej społeczności i działaniach ratowniczych.
- W dniu 25 sierpnia 2024 r. druhowie OSP Jasionówka oddali hołd poległym na służbie strażakom z Poznania: śp. ogn. Patrykowi Michalskiemu oraz śp. ogn. Łukaszowi Włodarczykowi.
- W dniach 19-20 września 2024 r. przeprowadzono zbiórkę darów na rzecz osób dotkniętych powodzią w kraju, przekazując zebrane artykuły jednostce OSP Mońki.
- 6 października 2024 r. druhny i druhowie z jednostki wzięli udział w IV Powiatowych Manewrach Medycznych Ochotniczych Straży Pożarnych z powiatu Monieckiego w Długołęce.
- 29 października 2024 r. podpisano umowę z wykonawcą na budowę nowej remizy strażackiej Jednostki OSP w Jasionówce. Budynek powstanie na gminnej działce, pomiędzy bankiem spółdzielczym a parafialnym kościołem.
- 10 grudnia 2024 r. odnotowano rekordową dotację dla Jednostek OSP Gminy Jasionówka.
- W styczniu 2025 r. jednostka została zadysponowana m.in. do przysypanej osoby w silosie zbożowym (15.01.2025 r.) oraz do dostarczenia agregatu prądotwórczego w celu zabezpieczenia zasilania dla koncentratora tlenu w związku z brakiem prądu w miejscowości Kąty (01.01.2025 r.).
- 14 marca 2025 r. odbyło się walne zebranie Jednostki OSP w Jasionówce, w którym udział wziął Komendant PSP w Mońkach bryg.
- 7 kwietnia 2025 r. odbyło się podsumowanie eliminacji gminnych Otwartego Turnieju Wiedzy Pożarniczej „Młodzież Zapobiega Pożarom”, którego zwycięzcami zostali: Adam Guziejko (kl. VII) i Mikołaj Smoliński (kl. VIII).
- 4 maja 2025 roku druhny i druhowie OSP Gminy Jasionówka uczestniczyli w obchodach Międzynarodowego Dnia Strażaka.
- W czerwcu 2025 r. jednostka z głębokim smutkiem i żalem przyjęła wiadomość o śmierci zasłużonego Druha Józefa Młodzianowskiego (12.06.2025 r.).
Wartości, które stały u podstaw powołania straży ogniowej 105 lat temu - służba i ratowanie życia - pozostają ponadczasowe i wciąż inspirują mieszkańców Jasionówki.
tags: #105 #lat #osp #jasionowka