Historia Ochotniczej Straży Pożarnej w Chojnie to opowieść o ponad stuleciu poświęcenia, odwagi i nieustannej służby na rzecz lokalnej społeczności. Jednostka, której korzenie sięgają początku XX wieku, przez lata rozwijała się, dostosowując do zmieniających się wyzwań i potrzeb. Jej działalność nie ograniczała się jedynie do gaszenia pożarów, ale obejmowała także aktywny udział w życiu społecznym, kulturalnym i obywatelskim wsi.
Uroczystości Jubileuszowe 115-lecia (13 sierpnia 2017)
Dnia 13 sierpnia 2017 roku w Chojnie odbyły się uroczyste obchody 115-lecia powstania OSP Chojno. Wydarzenia rozpoczęły się od zbiórki jednostek przed strażnicą OSP Chojno, skąd nastąpił przemarsz na boisko sportowe. Tam uroczystości zainaugurowano jubileuszową mszą świętą, którą odprawił ksiądz kanonik Paweł Pawlicki, kapelan strażaków MiG Wronki.
Po mszy odbył się uroczysty apel. Zaproszonych gości powitał druh Zdzisław Jankowski, Prezes OSP Chojno. Wśród przybyłych byli m.in.:
- Pan Marek Zieliński - Wiceprezes Zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i GW w Poznaniu
- Pan Józef Kwaśniewicz - Starosta Szamotulski
- Druh Stefan Kaszkowiak - Członek Prezydium Oddziału Województwa Wielkopolskiego im. gen. Stanisława Taczaka ZOSP RP
- Starszy kapitan Arkadiusz Rakowski - Zastępca Komendanta Powiatowego PSP w Szamotułach
- Pan Mirosław Wieczór - Burmistrz MiG Wronki
- Druh Andrzej Loszkowski - Prezes Zarządu MG Oddziału Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP we Wronkach
- Druh Antoni Odrobny - Wiceprezes Zarządu MG Oddziału Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP we Wronkach
- Pan Jerzy Wojciechowski - Zastępca Nadleśniczego Nadleśnictwa Wronki
- Ksiądz Kanonik Paweł Pawlicki - Kapelan Strażaków MiG Wronki
- Pani Lida Lorek - Dyrektor Szkoły Podstawowej w Chojnie
- Pani Maria Dembina - Prezes KGW w Chojnie
- Pani Aleksandra Jankowska - Kierownik zespołu Chojanki
- Pan Jarosław Mikołajczak - radny MiG Wronki i Sołtys Wsi Chojno
Obecne były również delegacje Jednostek OSP MiG Wronki: OSP Amica, Jasionna, Rzecin, Wronki, Wartosław, Kłodzisko, Wróblewo, Ćmachowo, Marianowo, Samołęż. Dowódcą uroczystości był druh Paweł Kahl, Naczelnik OSP Chojno, który złożył meldunek druhowi Stefanowi Kaszkowiakowi.
Pożar Puszczy Solskiej - działania strażaków - 6.05.2026 r. - Biłgoraj
Historię OSP Chojno przedstawił druh Jarosław Mikołajczak, przybliżając zebranym długą i bogatą drogę jednostki.
Odznaczenia i Wyróżnienia
Podczas jubileuszu jednostka oraz zasłużeni druhowie otrzymali szereg prestiżowych odznaczeń:
Złoty Znak Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej
Uchwałą Prezydium Zarządu Głównego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej nr 283/41/2017 z dnia 6 kwietnia 2017 roku, Ochotnicza Straż Pożarna w Chojnie została odznaczona Złotym Znakiem Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej. Wyróżnienie to przyznano za wieloletnią, ofiarną działalność w ochronie przeciwpożarowej, dla dobra społeczeństwa i Rzeczypospolitej Polskiej. Aktu dekoracji dokonał Członek Prezydium Zarządu Oddziału Województwa Wielkopolskiego im. gen. Stanisława Taczaka Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP, Druh Stefan Kaszkowiak, w asyście Prezesa OSP Chojno, druha Zdzisława Jankowskiego.
Medale za Zasługi dla Pożarnictwa
Prezydium Zarządu Oddziału Wojewódzkiego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej Województwa Wielkopolskiego nadało:
Złoty Medal za Zasługi dla Pożarnictwa:
- Druh Jan Jankowski
- Druh Piotr Jankowski
- Druh Marian Mikołajczak
- Druh ks. Kan. Paweł Pawlicki
- Druh Wincenty Śmiłowski
- Druh Eugeniusz Woszczak
Srebrny Medal za Zasługi dla Pożarnictwa:
- Druh Kazimierz Dokrzewski
- Druh Jarosław Mikołajczak
- Druh Piotr Szwak
- Druh Jerzy Woszczak
Brązowy Medal za Zasługi dla Pożarnictwa:
- Zbigniew Brzeziński
- Andrzej Gawroński
- Karol Kahl
- Jakub Kokot
- Jacek Kowalski
- Piotr Mądrawski
- Sebastian Nowak
- Patrycja Wilińska
Odznaki "Strażak Wzorowy"
Prezydium Zarządu Oddziału Powiatowego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej w Szamotułach nadało odznakę STRAŻAK WZOROWY następującym druhom:
- Wojciech Haufa
- Natalia Mądrawska
- Marcin Świderski
- Dominik Waroś
Odznaki za Wysługę Lat
Prezydium Zarządu Oddziału Miejsko-Gminnego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej we Wronkach nadało odznaki za wysługę lat:
- Za wysługę 70 lat w OSP - druh Mieczysław Jankowski
- Za wysługę 65 lat w OSP - druh Wiktor Błoch i Bolesław Mikołajcz
Odznaki Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych
Prezydium Zarządu Oddziału Miejsko-Gminnego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej we Wronkach nadało odznaki MDP druhom z MDP OSP Chojno:
Złote odznaki MDP:
- Julia Chwarścianek
- Paweł Dziudziel
- Wiktoria Jankowska
- Maria Kujawa
- Daria Markiewicz
- Judyta Musiał
- Paweł Pawlak
- Jakub Spychała
- Patryk Szymczak
- Kamil Woszczak
Srebrne odznaki MDP:
- Maria Dopierała
- Jacek Helwich
- Zofia Kujawa
- Wojciech Mikołajczak
Brązowe odznaki MDP:
- Jakub Ciesielski
- Kacper Jankowski
- Julia Olek
- Filip Piechura
Następnie głos zabrali zaproszeni goście, którzy złożyli gratulacje i wyrazy uznania druhom z OSP Chojno z okazji jubileuszu.
Zarys Historii OSP Chojno
Początki Zorganizowanego Ruchu Strażackiego (1902-1926)
Rok 1902 to data powstania zorganizowanego ruchu strażackiego w Chojnie. Już wówczas zakupiono 300-litrową dwukołową beczkę do dowożenia wody. W tym samym czasie wybudowano murowany garaż z cegły, stanowiący zalążek przyszłej strażnicy, usytuowany między figurą a obecną remizą.
Ówczesny sołtys, Stanisław Bak, po zakupie sikawki został zobowiązany przez władze pruskie do zorganizowania obowiązkowej straży ogniowej. Jako pierwszy komendant wyznaczał kolejno gospodarzy z końmi do przewozu sprzętu w razie pożaru. Na ówczesne warunki był to niemały wysiłek. Dzięki usilnym staraniom druha Stanisława Baka, praca organizacyjna straży ruszyła z miejsca. Do obowiązkowego wyposażenia przeciwpożarowego wszystkich mieszkańców wsi należały ręczne drewniane sikawki o długości 1 metra i pojemności 2-3 litrów wody.
Oficjalna Rejestracja i Pierwsze Lata (1926-1939)
Po 24 latach istnienia starych struktur, 14 grudnia 1926 roku, przez Andrzeja Skrzypczaka została zarejestrowana Ochotnicza Straż Pożarna w Chojnie. Pierwsze zebranie odbyło się dwa tygodnie później, na którym wybrano zarząd. W jego skład weszli: prezes Andrzej Skrzypczak, sekretarz Leon Skrzypczak oraz skarbnik Władysław Radziej. Naczelnikiem Straży został Andrzej Skrzypczak, który powołał do rady sztabowej druha Jana Sernickiego na podnaczelnika i Walentego Szychowiaka na gospodarza. Jeszcze przed oficjalnym założeniem OSP, w maju 1926 roku, zakupiono w Poznaniu 10 czapek dla oficerów i 28 dla szeregowych, a także wąż ssawny i wąż tłoczny. Zgodnie z dokumentami, w ciągu roku odbywało się średnio 10 zebrań, w których uczestniczyło około 25 osób.
W 1928 roku nastąpiły zmiany w zarządzie, a funkcje objęli m.in. podnaczelnik Leon Ratajczak, sekretarz Leon Skrzypczak, zastępca sekretarza Stefan Bak, skarbnik Władysław Radziej i gospodarz Leon Jankowski.
14 czerwca 1930 roku w Chojnie doszło do poważnego pożaru. Około godziny 15.00 piorun uderzył w stodołę młynarza pana J. Kukli. Silny wiatr sprzyjał rozprzestrzenianiu się ognia, który z płonącej stodoły zajął sąsiadujący budynek, mieszczący oborę, stajnię i chlewy. Udało się uratować jedynie żywy inwentarz, reszta, w tym wozy, maszyny i spichrz, spłonęła doszczętnie. Odnotowano również, że grom poraził śpiącego w sadzie, w odległości 150 metrów, 23-letniego Feliksa Mikułę.
W grudniu 1930 roku, w wieku 48 lat zmarł naczelnik Andrzej Skrzypczak, którego śmierć była wynikiem gangreny ręki, następstwem wypadku podczas budowy kościoła w Chojnie, której był głównym budowniczym. Po jego śmierci nowym prezesem został Józef Ratajczak (miejscowy kowal), Leon Skrzypczak wiceprezesem, Stefan Bak sekretarzem, Władysław Radziej skarbnikiem, a Leon Jankowski gospodarzem.
W 1931 roku zakupiono dwa wiadra parciane. W 1932 roku Towarzystwo Ochotniczej Straży Pożarnej w Chojnie liczyło 28 członków czynnych i 12 wspierających. Zakupiono wtedy 4 pasy zwykłe skórzane, 15 metrów węża tłocznego, 9 pasów i bluz dla oddziału sanitarnego oraz drabinę Szczerkowskiego. Członkowie OSP bardzo często brali udział w zawodach pożarniczych, co świadczyło o ich zaangażowaniu i dobrym przygotowaniu. Zmiany w zarządzie dotknęły również funkcji sekretarza, którą w 1933 roku powierzono Janowi Lechmanowi, miejscowemu kołodziejowi. Strażacy suszyli węże na płotach. W czerwcu 1938 roku odbyła się uroczystość poświęcenia nowej strażnicy, połączona z zawodami rejonowymi w Chojnie, gdzie chojeńska straż zdobyła I nagrodę.
W 1938 roku, przy czynnym udziale wszystkich mieszkańców wioski, wybudowano Remizę Strażacką z wieżą oraz małą świetlicą, przeznaczoną na zebrania ludności wsi. Sołtys Chojna, Antoni Jankowski, został odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi za dbałość o stan sanitarno-porządkowy wioski. Do momentu wybuchu II wojny światowej jednostka z Chojna była jedną z wiodących w powiecie szamotulskim.
Okres Wojny i Odrodzenie Powojenne (1939-1951)
W czasie okupacji niemieckiej, w 1940 roku, jednostka nie została rozwiązana, choć naczelnikiem został Niemiec z Chojna, druh Teper. Okupant nie zawiesił działalności straży, wprowadzając nawet obowiązek uczestnictwa w niedzielnych ćwiczeniach, jednak wszelkie komendy i polecenia wydawane były w języku niemieckim. Była to organizacja, w której mieszkańcy wsi stosunkowo chętnie uczestniczyli, mając na uwadze ochronę mienia swych rodzin i wsi przed pożarami.
Po zakończeniu wojny, 9 sierpnia 1945 roku, pierwsze zebranie zwołał ówczesny sołtys gromady Chojno, Antoni Jankowski, z nakazu Starostwa Powiatowego w Szamotułach, w celu odrodzenia działalności OSP. Zgłosiło się tylko 8 członków, którzy dokonali wyboru pierwszego tymczasowego powojennego zarządu OSP, w skład którego weszli m.in. Jan Lehman (skarbnik Franciszek Rembarz, gospodarz Józef Jankowski). Przewodniczącym komisji rewizyjnej obrano Antoniego Jankowskiego, a członkami Chryzostoma Modrzewskiego i Władysława Dokrzewskiego.
W okresie powojennym, gdy jednostka nie dysponowała pojazdem mechanicznym, dojazd do miejsca pożaru odbywał się konno. Do zaprzęgu wyznaczani byli rolnicy, którzy na sygnał trąbki alarmowej (syreny wówczas jeszcze nie było) stawiali się z zaprzęgami do sikawki i konwi.
Ciekawą rolę pełnił stróż wiejski - pomocnik sołtysa. Jako posłaniec roznosił pisma urzędowe i obwieszczenia, a także dokonywał obchodów wsi, zwracając uwagę na drewniane i słomiane dachy oraz ostrzegając przed pożarem. W razie potrzeby wszczynał alarm. Miał swoje pomieszczenie w strażnicy pod wieżą. W okresie międzywojennym obowiązki stróża pełnił miejscowy szewc, Czesław Mataj, patrolujący wieś z piką i gwizdkiem. Około 1937 roku stróżem został Piotr Cichosz, który pełnił tę funkcję do połowy lat sześćdziesiątych i był pamiętany przez mieszkańców, jak chodził z dzwonkiem i wygłaszał obwieszczenia władz. Za swoją pracę miał darmowe mieszkanie w Gminnej Chacie.
Działalność straży pożarnej z roku na rok stawała się prężniejsza. Strażacy nie zawężali swej działalności do zadań związanych z pożarnictwem, lecz czynnie włączali się w nurt życia społecznego wsi. Wystawiali sztuki teatralne o treści postępowo-patriotycznej, zdobywając m.in. II miejsce w eliminacjach powiatowych amatorskich zespołów artystycznych. Corocznie w Wielką Sobotę OSP pełniła straż w kościele przy Grobie Pańskim. Organizowała wieczorki i zabawy, a regularne zbiórki doskonaliły umiejętności strażackie. W owych latach strażacy brali udział w gaszeniu mostu na rzece Warcie w Sierakowie oraz niezliczoną ilość razy gaszono pożary lasów w najbliższej okolicy.
Wiosną 1946 roku strażacy postarali się o hełmy, przemalowując hełmy niemieckiej obrony przeciwlotniczej. W lutym 1948 roku na walnym zebraniu dokonano zmian w zarządzie: prezesem pozostał Antoni Jankowski, naczelnikiem obrano Leona Jankowskiego, podnaczelnikiem Stefana Baka, sekretarzem Franciszka Dokrzewskiego, zastępcą sekretarza Zygmunta Radzieja, skarbnikiem Stanisława Rembarza, gospodarzem Józefa Jankowskiego. Przewodniczącym komisji rewizyjnej został Leon Radziej, a członkami Bernard Teska i Stanisław Jarysz. W tym samym roku ponownie powołano żeńską drużynę OSP, której komendantką została Marta Drab.
Wiosną 1948 roku strażacy wzięli czynny udział przy budowie ogrodzenia wokół Księżego Pola. W ramach przygotowań do akcji zwalczania pożarów leśnych, Nadleśnictwo Wronki, wspólnie z OSP Chojno, przeprowadziło 11 kwietnia 1948 roku próbny alarm pożaru leśnego. W ciągu 15 minut po alarmie na placu stawiło się 205 osób, bez różnicy płci i wieku, jeden beczkowóz i 11 wozów zwykłych. Na miejscu domniemanego pożaru pan nadleśniczy Nowak przedstawił sposoby zapobiegania i gaszenia pożarów leśnych, a wspólnie z naczelnikiem OSP, panem Leonem Jankowskim, przeprowadzono pokazy i ćwiczenia. Zwrócono uwagę na zdyscyplinowanie i sprawność miejscowej ludności. W sierpniu 1948 roku strażacy wzięli udział w poświęceniu strażnicy i zawodach rejonowych w Samołężu. W 1949 roku zakupiono dwukołową ogumioną przyczepę. W grudniu 1949 roku, z odgórnego polecenia, powołano Koło Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej. W 1950 roku, na walnym zebraniu w marcu, jednogłośnie wybrano Irenę Boberównę na komendantkę oddziału żeńskiego.
Dynamiczny Rozwój i Pierwszy Samochód (1952-1954)
W 1952 roku zarząd OSP Chojno przedstawiał się następująco: komendant Zygmunt Radziej, komendant kulturalno-oświatowy Jan Lechman, komendant fizyczny Franciszek Dokrzewski, sekretarz Maria Szychowiak, komendantka oddziału żeńskiego Maria Szychowiak, I skarbnik Stanisław Jarysz, gospodarz Stanisław Rembarz, przewodniczący Komisji Rewizyjnej Michał Mądrawski, członkowie Komisji Zofia Jankowiak i Chryzostom Modrzewski. W kwietniu 1952 roku przyjęto nowych członków: Feliks Szawak, Bolesław Mikołajczak, Florian Śmiłowski, Mieczysław Wachowicz i Henryk Pastuszek. W tymże roku OSP Chojno dwukrotnie zdobyła I miejsce w gminie Wróblewo w zawodach.
Wiosną 1952 roku, z inicjatywy Leona Jankowskiego, w rocznicę 50-lecia OSP Chojno, z własnych funduszy zakupiono pierwszy samochód strażacki - Forda V-8. Samochód ten służył nie tylko do akcji bojowych, ale w razie konieczności był używany jako karetka pogotowia. Wcześniej, do OSP Chojno trafiły za pośrednictwem Komendy Powiatowej Straży Pożarnej w Szamotułach z jednostki wojskowej z Wrocławia dwa samochody. Zostały wycofane z eksploatacji w 1973 roku z powodu braku części. Jeden z nich znajduje się obecnie w rękach kolekcjonerów w pobliskim Otorowie u pana Wiesława Kiony.
Protokół z uroczystości 50-lecia istnienia Straży Pożarnej w Chojnie z dnia 7 czerwca 1953 roku, informuje o akademii zagajonej przez komendanta obywatela Jankowskiego Leona. Powitano przedstawicieli komendy powiatowej straży pożarnych, gminy, miejscowych władz, partii politycznych oraz przybyłe Straże Pożarne. Obywatel Hoffmann został jednogłośnie przewodniczącym Akademii, a druh Bak Stefan sekretarzem. Druh Dokrzewski Franciszek odczytał obszerne sprawozdanie z 50-lecia pracy. Założycielem straży był sołtys obywatel Stanisław Bak, który za 50-letnią służbę i pracę otrzymał dyplom uznania. Dyplomy otrzymali również Leon Jankowski, Chryzostom Modrzewski, Stefan Bak, Jan Lechman, Stanisław Rembarz i Władysław Dokrzewski. Na zakończenie tutejsza straż odśpiewała piosenkę. Punktem kulminacyjnym obchodów jubileuszowych były zawody rejonowe zorganizowane na „szerokiej drodze” koło cmentarza, które rozpoczęły się defiladą wszystkich jednostek. Uroczystości zakończyła zabawa w „Brzózkach na Plyndzu”.
Sukcesy Ochotniczej Straży Pożarnej w Chojnie zostały odnotowane w „Głosie Wielkopolskim” z dnia 11 lipca 1953 roku. Miejscowa OSP wykazywała ożywioną działalność w zdobywaniu sprawności w akcji przeciwpożarowej i w wyniku częstych ćwiczeń praktycznych wysunęła się na czołowe miejsce w powiecie w kategorii niezmotoryzowanych wiejskich OSP. Powiat szamotulski był dumny ze swoich ponad 2000 strażaków i strażaczek. Z okazji 75-lecia OSP miasta Szamotuł, 5 lipca 1953 roku odbył się w Szamotułach zjazd powiatowy Straży Pożarnych. Z żeńskich Ochotniczych Straży Pożarnych I miejsce zdobyły w zawodach dzielne dziewczęta z Chojna, a z męskich OSP I miejsce zajęła Ochotnicza Straż Pożarna ze Słopanowa pow. Szamotuły.
W 1954 roku, 17 marca, na komendantkę oddziału żeńskiego wybrano Zofię Szwak. 28 listopada 1954 roku wybrano nowego gospodarza straży, którym został Bronisław Jankowski, ponieważ dotychczasowy gospodarz Władysław Dymek odbywał służbę wojskową.