World Trade Center (WTC), czyli Światowe Centrum Handlu, to kompleks siedmiu budynków w dzielnicy Lower Manhattan w Nowym Jorku, który na zawsze zapisał się w historii architektury i światowej pamięci. Jego najbardziej rozpoznawalną częścią były Bliźniacze Wieże (Twin Towers), zaprojektowane przez amerykańskiego architekta japońskiego pochodzenia, Minoru Yamasakiego, przy współpracy z Antonio Brittiochim.
Budowa i konstrukcja
Inicjatywa budowy kompleksu wyszła od Davida Rockefellera oraz gubernatora stanu Nowy Jork, Nelsona Rockefellera. Prace budowlane rozpoczęły się 5 sierpnia 1966 roku, a oficjalne otwarcie miało miejsce 4 kwietnia 1973 roku. Przez dwa lata po ukończeniu wieże te były najwyższymi budynkami na świecie.
- Wieża Północna (WTC 1): 417 metrów wysokości (z masztem 527 m).
- Wieża Południowa (WTC 2): 415 metrów wysokości.
Każda z wież liczyła 110 pięter. Konstrukcja była innowacyjna i masywna - do budowy zużyto 181 400 ton stali oraz 43 600 okien. Rdzeń każdej z wież stanowił prostokąt o wymiarach 26 × 40 metrów, składający się z 47 połączonych kolumn, które zwężały się wraz z wysokością w zależności od nacisku.
Funkcjonalność i infrastruktura
Kompleks stanowił samowystarczalne miasto w mieście. Na 106. i 107. piętrze wieży północnej mieściła się słynna restauracja Windows on the World, uznawana za najbardziej dochodową w Stanach Zjednoczonych. Z kolei w wieży południowej znajdował się taras widokowy Top of the World, z którego przy dobrej pogodzie można było dostrzec wszystko w promieniu 45 mil.
Wewnątrz wież zainstalowano 98 wind (ekspresowe, strefowe i serwisowe), a system przesiadkowy opierał się na tzw. Sky Lobby (piętra 44 i 78), które dzieliły wieżowce na trzy strefy komunikacyjne. W podziemiach kompleksu znajdowało się centrum handlowe, parking na 2000 pojazdów oraz skarbce z cennymi kruszcami.
Pożar w 1975 roku i zamach w 1993 roku
Bliźniacze Wieże kilkakrotnie ulegały niszczycielskim zdarzeniom:
- 13 lutego 1975 roku: w północnej wieży wybuchł pożar, który objął piętra od 9 do 14. Przyczyną był zapłon izolacji kabli telefonicznych. Ogień udało się ugasić po trzech godzinach; mimo znacznych szkód, nikt nie zginął.
- 26 lutego 1993 roku: pod północną wieżą eksplodowała zaparkowana w garażu furgonetka wypełniona ok. 700 kg materiałów wybuchowych. W zamachu zginęło 6 osób, a ponad 1000 zostało rannych.
Zamach z 11 września 2001 roku
11 września 2001 roku miał miejsce największy zamach terrorystyczny w historii. O godzinie 8:46 porwany samolot American Airlines 11 uderzył w Północną Wieżę, a o 9:03 United Airlines 175 wbił się w Wieżę Południową. Pożary wywołane paliwem lotniczym osłabiły konstrukcję budynków, prowadząc do ich zawalenia odpowiednio o 9:59 i 10:28.
W tragicznych wydarzeniach zginęły 2973 osoby, w tym 343 strażaków i 60 policjantów. Zniszczone zostały także inne obiekty kompleksu, w tym hotel Marriott oraz WTC 7. Wydarzenie to zapoczątkowało globalną wojnę z terroryzmem.
Odbudowa i współczesność
Władze podjęły decyzję o nieodbudowywaniu wież w ich pierwotnym kształcie. Nowy kompleks powstał jako symbol odrodzenia Nowego Jorku. Centralnym punktem jest One World Trade Center, oddany do użytku w 2014 roku, którego wysokość (z iglicą) wynosi 541 metrów (1776 stóp, co nawiązuje do daty podpisania Deklaracji Niepodległości). Na miejscu dawnych wież utworzono National September 11 Memorial & Museum z dwoma basenami-wodospadami, upamiętniającymi wszystkie ofiary tragedii.