Historia Ochotniczej Straży Pożarnej w Hecznarowicach – 130 lat służby

We współczesnym świecie trudno sobie wyobrazić funkcjonowanie miast i wsi bez takiej służby publicznej, jaką jest Ochotnicza Straż Pożarna. Stanowi ona nieodłączny ich element, ciesząc się najwyższym zaufaniem społecznym i prestiżem. Działalność Ochotniczych Straży Pożarnych nie ogranicza się tylko do akcji ratowniczo-gaśniczych. Od swoich początków pełnią one ważną rolę kulturotwórczą w środowiskach lokalnych.

Kroniki dokumentują historię i działalność jednostek oraz wiele wydarzeń z życia lokalnych społeczności. Kronikarze, poświęcając swój czas na spisywanie historii pożarnictwa, wykonują rzetelną pracę. Dowodem na to, jak ważną rolę pełni kronikarstwo w dokumentowaniu historii pożarnictwa i życia lokalnych społeczności, było promowanie publikacji pt. 130 lat Ochotniczej Straży Pożarnej w Hecznarowicach autorstwa Beaty Nycz, co miało miejsce w kontekście V Powiatowego Przeglądu Kronik OSP w Wilamowicach. Książka ta stanowi cenne źródło wiedzy o dziejach jednostki, która od ponad wieku aktywnie służy mieszkańcom Hecznarowic i okolic.

Początki i Założenie Jednostki (1889)

OSP Hecznarowice powstała - jak podaje kronika - jako pierwsza straż w powiecie pośród chat wiejskich, na przełomie maja i czerwca 1889 roku. Jednoznacznie nie można ustalić dokładnej daty jej powstania, gdyż w kronice, której pisanie zapoczątkował Jan Kowalski, tutejszy nauczyciel, w dniu 12 lipca 1890 roku, bezpośrednia wzmianka o założeniu brzmi następująco:

„W miesiącu maju 1889r. a było to w niedzielę byłem na majówce Straży pożarnej wilanowskiej. Tam to spotkałem się z dwoma osobami, które obecnie także do naszej straży należą t. j. z Maciejem Sztafińskim i Maciejem Niklem. Idąc razem do domu rozmawialiśmy wspólnie o celu straży ogniowej a pierwszy z nich t. j. Maciej Sztafiński zagadną mię w ten sposób: Ej proszę Pana, żeby to u nas można zaprowadzić taką straż ogniową! Na to dałem mu następującą odpowiedź dobrze, ale niech się każdy z was postara o zwerbowanie po kilku członków; jakoś rzeczywiście udało się, bo w krótkim czasie liczba członków wzrosła do 32. Zebrania nasze odbywały się dość często, bo w niedzielę.”

W dniu 29 czerwca w niedzielę straż przeszła chrzest bojowy, jak podaje kronikarz: „udaliśmy się na miejsce pożaru. W prawdzie nie byliśmy umundurowani ani zaopatrzeni w przyrządy do gaszenia ognia, lecz za to miło było patrzeć jak młoda nasza straż niewyćwiczona dzielnie się sprawowała przy ratowaniu palącego się domu, wszyscy, więc zasłużyli na ogólną pochwałę.” Za założycieli, zgodnie z powyższym, należy uznać Jana Kowalskiego, Macieja Sztafińskiego oraz Macieja Nikla.

Pierwszym prezesem został naczelnik Gminy Józef Warmuz, natomiast komendantem Wojciech Pająk. W kronice pojawiają się nazwy: "straż pożarna", "straż ogniowa" czy też ogólnie "towarzystwo". Drugim źródłem informacji o powstaniu straży jest zawarta w kronice książka kasy. Pierwsza data wpisu, 7 lipca 1889 roku, mówi o tym, że Gmina ofiarowała 300 złr., a Towarzystwo Asekuracyjne Krakowskie 60 złr. Gmina liczyła wtedy 950 mieszkańców i 127 domostw. Od początku komenda była wydawana w języku polskim, a w zapisach pochodzących z lat zaborów kronikarze przekazują informacje potwierdzające polskość i patriotyzm mieszkańców Hecznarowic, poza wyrazami szacunku dla monarchy (cesarza austrowęgierskiego).

Rozwój i Działalność w Okresie Przedwojennym i Wojennym (1889-1945)

W roku 1889 zakupiono pierwszą sikawkę konną dwuosiową. W 1903 roku wybudowano pierwszą remizę. W 1909 roku straż przystąpiła również do realizacji celów oświatowych. Przy pomocy kierownika szkoły Jana Kosmana oraz nauczyciela Józefa Szymańskiego przygotowano i wystawiono (po raz pierwszy we wsi) trzy przedstawienia teatralne, które cieszyły się dużą popularnością. Osiągnięty dochód przeznaczono na zakup sztandaru.

W 1910 roku przedstawiono inscenizację związaną z obchodami rocznicy bitwy pod Grunwaldem. W 1909 roku ze składek społeczeństwa zakupiono sztandar, który w 1940 roku został zniszczony przez Niemców. W okresie tym straż brała czynny udział w gaszeniu kilkudziesięciu (często dużych) pożarów w miejscowościach Wilamowice, Bielany, Dankowice, Stara Wieś, Bestwina, Janowice, Pisarzowice, Kozy, Kęty, Nowa Wieś, Łęki, Malec i Hecznarowice. Pożary te są dokładnie opisane w kronice, a do akcji gaśniczych z Hecznarowic dołączono odręczne szkice sytuacyjne.

Lata Powojenne i Okres PRL (1945-1989)

W 1945 roku na stanowisko Prezesa zostaje wybrany druh Józef Pająk, natomiast naczelnikiem Franciszek Formas. 15 września 1945 roku zostaje poświęcony nowo zakupiony sztandar jednostki. Pierwszym samochodem był poniemiecki samochód marki "BMW".

W styczniu 1946 roku zmarł Prezes jednostki. Jego następcą został Józef Grabowski, lecz po paru miesiącach zrezygnował z tej funkcji i jego miejsce zajął Józef Rak. W roku 1949 postanowiono wybudować nową remizę. Po nowym podziale administracyjnym w roku 1951 wioska Hecznarowice została przydzielona do powiatu Oświęcim.

W 1954 roku odbyły się wybory nowych władz OSP. Prezesem został Antoni Nikiel, naczelnikiem Eugeniusz Wójcik, którego w 1956 roku zastąpił druh Marian Marzec. W 1958 roku Komenda Rejonowa Straży Pożarnej w Bielsku-Białej przydzieliła jednostce motopompę. Przy okazji uroczystego przekazania wmurowano kamień węgielny pod nową remizę, którą oddano do użytku w 1962 roku.

W 1964 roku zakupiono nowy samochód marki "Lublin". W 1969 roku zmieniono naczelnika jednostki, którym został Józef Walczyk. Funkcję tę pełnił przez 6 lat. Jego miejsce zajął Stefan Nycz. W 1978 roku powstaje Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza, której opiekunem zostaje były naczelnik Franciszek Formas.

Na walnym zebraniu sprawozdawczo-wyborczym w roku 1981 wybrano nowy zarząd, w którego skład weszli: prezes - Antoni Tatoń, naczelnik - Henryk Brzeźniak, zastępca naczelnika - Antoni Hanusz, skarbnik - Kazimierz Pająk, sekretarz - Jan Brzeźniak, gospodarz - Stanisław Sztafiński, członek zarządu - Jacek Formas. Nowy Zarząd podjął decyzję o budowie nowego Domu Strażaka. W 1983 roku została ukończona dokumentacja, zaczęto gromadzić materiały, wykonano drogi dojazdowe, doprowadzono energię elektryczną. W 1984 roku rozpoczęto wieloletnią budowę Domu Strażaka. 16 września 1984 jednostka uroczyście obchodzi 95 lat powstania oraz wmurowanie Aktu elekcyjnego pod nowo budowany Dom Strażaka.

8 maja 1988 roku został poświęcony nowy sztandar ufundowany przez strażaków jednostki. Jednostka musiała oddać stary samochód "Lublin", gdyż jego wiek nie pozwalał na dalszy udział w akcjach ratowniczych. Zarząd czynił starania o zakup nowego samochodu. W 1989 roku Komenda Rejonowa w Bielsku-Białej przekazała jednostce samochód bojowy "Żuk". 24 września 1989 roku OSP Hecznarowice obchodziła stulecie swego istnienia. Przy tej okazji Złotym Znakiem Związku został odznaczony sztandar jednostki.

Kluczowe Wydarzenia i Rozwój w Nowym Tysiącleciu (1990-2007)

W 1991 roku poświęcono i oddano do użytku Dom Strażaka. Kilka dni po tej uroczystości odszedł długoletni naczelnik jednostki Franciszek Formas. 19 września 1992 roku dotychczasowa Remiza została przekazana w całości dla Przedszkola.

W 1996 roku zostaje wybrany nowy Zarząd OSP. Prezesem pozostaje nadal Antoni Tatoń, Wiceprezesami Czesław Jura oraz Stefan Nycz, Naczelnikiem Paweł Sztafiński, jego zastępcą Edward Wójcik, Sekretarzem Jan Brzeźniak, Skarbnikiem Maciej Formas, Gospodarzem Karol Sztafiński oraz Kronikarzem Elżbieta Nycz. Po wielu latach starań OSP, wraz z Urzędem Gminy w Wilamowicach, kupuje pierwszy w jednostce ciężki samochód bojowy marki "Jelcz". Samochód ten, który wymagał remontu, został wyremontowany przez druhów jednostki. W dniu 15 września 1996 roku nastąpiło poświęcenie i oddanie samochodu do podziału bojowego.

W lipcu 1997 roku na Polskę spadły strugi deszczu. W miejscowości Hecznarowice z koryt wystąpiły rzeki Soła i Pisarzówka. Druhowie jednostki brali udział w ewakuacji mieszkańców wsi. Rada Miejska w Wilamowicach wystosowała podziękowanie dla jednostki za udział w ratowaniu życia i mienia mieszkańców Gminy.

W listopadzie 1997 roku z funkcji Kronikarza rezygnuje Elżbieta Nycz oraz z zastępcy Naczelnika rezygnuje Edward Wójcik, jego miejsce zajmuje druh Wojciech Brzeźniak. 19 marca 1998 roku przybywa do Parafii Hecznarowice Obraz Matki Bożej Częstochowskiej, w tej wielkiej uroczystości biorą udział wszyscy członkowie OSP. We wrześniu 1998 roku z funkcji naczelnika rezygnuje druh Paweł Sztafiński. Na jego miejsce zostaje wybrany Jacek Wójcik. Zmiana następuje także na stanowisku gospodarza. Po rezygnacji Karola Sztafińskiego Gospodarzem zostaje Bronisław Pyrda.

W 1999 roku powstaje Orkiestra Dęta przy OSP Hecznarowice, dla której instrumenty zakupili mieszkańcy wioski, zaś OSP wyremontowała świetlicę do nauki gry. Prezesem Orkiestry zostaje wybrany Edward Kryska, który po dwóch miesiącach zrezygnował, a jego miejsce zajął Józef Rak. We wrześniu 1999 roku jednostka obchodzi 110 lat założenia. Z tej okazji mieszkańcy Hecznarowic w dowód wdzięczności ufundowali figurę Św. Floriana, która stanęła przed Remizą OSP.

29 stycznia 2000 roku w jednostce odbyło się Nadzwyczajne Walne Zebranie Sprawozdawczo-Wyborcze, które zostało zwołane po zmianach w Zarządzie przekraczających dopuszczalną liczbę, tj. 3/4 składu Zarządu. Walne Zebranie wybrało Zarząd, który na swym pierwszym posiedzeniu ukonstytuował się w następującym składzie: Prezes - Michał Sztafiński, Wiceprezes - Stefan Nycz, Wiceprezes - Zdzisław Wala, Naczelnik - Jacek Wójcik, Zastępca Naczelnika - Wojciech Brzeźniak, Skarbnik - Maciej Formas, Sekretarz - Grzegorz Pająk, Gospodarz - Błażej Brzeźniak, Członek Zarządu - Marian Juras. Komisja Rewizyjna to: Józef Rak, Jan Adam Kardasz, Grzegorz Radwan. Na przełomie roku wyremontowano silnik samochodu bojowego "Jelcz", oraz przeprowadzono kapitalny remont motopompy "PO 5". We wrześniu jednostka, jak co roku, wzięła udział w Gminnych Zawodach Sportowo-Pożarniczych.

27 stycznia 2001 roku odbyło się Walne Zebranie Sprawozdawcze, na którym podsumowano rok 2000. W sierpniu 2001 jednostka była organizatorem Gminnego Przeglądu Orkiestr Dętych. W przeglądzie gościnnie brała też udział Orkiestra Dęta "Mala Dechovka" ze Słowacji. W styczniu 2002 roku odbyło się Walne Zebranie Sprawozdawcze za rok 2001. W zebraniu uczestniczył Burmistrz Gminy Wilamowice - Marian Trela, Przewodniczący Rady Miejskiej, Radni, oraz inni zaproszeni goście. Wielkim zaskoczeniem był przyjazd na zebranie Prezesa Zarządu Wojewódzkiego Śląskiego ZOSP RP w Katowicach dh Alojzego Gąsiorczyka. Z Jego rąk jednostka otrzymała zakupioną przez Zarząd Wojewódzki ze środków powodziowych radiostację samochodową "Motorola GM 360".

W marcu 2002 roku jednostka zwróciła się do Zarządu Wojewódzkiego Zw. OSP RP w Katowicach z prośbą o pomoc przy pozyskaniu środków na zakup przez OSP lekkiego samochodu bojowego marki Ford. Jednostka otrzymała odpowiedź pozytywną i czyni starania o zakup samochodu. W czerwcu OSP brała udział w gminnych zawodach sportowo-pożarniczych zajmując w grupie seniorów 2 miejsce.

Nowy Samochód i Inne Zakupy (2003-2007)

31 styczeń 2003 roku przejdzie do historii jednostki, jako dzień, w którym OSP otrzymała pierwszy nowy samochód w 114-letnim istnieniu jednostki. W tym dniu druhowie udali się do Częstochowy, gdzie w autoryzowanym salonie Forda "Frank-Cars" odebrali nowy lekki samochód pożarniczy "Ford - Transit". W tym miejscu składane są wielkie podziękowania Wojewódzkiemu Funduszowi Ochrony Środowiska za przekazaną dotację, oraz Zarządowi Wojewódzkiemu Zw. OSP RP w Katowicach za okazaną pomoc w zakupie tego samochodu.

1 lutego 2003 roku odbyło się Walne zebranie członków OSP, na którym podsumowano rok 2002 i udzielono absolutorium Zarządowi. Na przełomie lutego i marca jednostka zakupiła wyposażenie do samochodu "Ford": agregat wysokiego ciśnienia produkcji "Szczęśniak"; pompa szlamowa; pompa pływająca "Niagara"; pilarka spalinowa do drewna "Husqvarna", pachołki, taśma odgradzająca, sorbent, latarki, lampa ostrzegawcza, kamizelki odblaskowe; gaśnice proszkowe i śniegowe, łopaty i miotły. W kwietniu jednostka przekazała nieodpłatnie samochód bojowy GLM 8/8 "Żuk" dla jednostki OSP Dąbrowa w Gminie Przystajń, powiat Kłobuck.

W 2004 roku jednostka obchodzi 115 rocznicę powstania. Uroczystości zaczęły się od uczestnictwa członków OSP we mszy św. w Kościele Parafialnym, po czym druhowie udali się na wspólny obiad. Z tej okazji zorganizowano również biesiadę wiejską z różnymi atrakcjami. W listopadzie 2004 roku odbyło się nadzwyczajne Walne zebranie członków OSP, na którym podjęto uchwałę, by wstrzymać realizację wszystkich wniosków podjętych na Walnym Zebraniu Sprawozdawczym w 2004 roku i wszystkie środki przeznaczyć na zakup nowego średniego samochodu bojowego. Jednostka wystąpiła z wnioskiem do Zarządu Wojewódzkiego Zw. OSP RP w Katowicach o dotację do w/w zakupu.

W styczniu 2005 roku odbyło się Walne Zebranie Sprawozdawczo-Wyborcze, na którym wybrano Zarząd i Komisję Rewizyjną w składzie: Zarząd: Prezes - Michał Sztafiński, I w-ce Prezes: Grzegorz Pająk, II w-ce Prezes: Zdzisław Wala, Naczelnik: Jacek Wójcik, z-ca Naczelnika: Wojciech Hanusz, Sekretarz: Kazimierz Cebrat, Skarbnik: Maciej Formas, Gospodarz: Józef Rak, Członek Zarządu: Marian Juras. Komisja Rewizyjna: Przewodniczący: Grzegorz Radwan, Członek Komisji: Łukasz Brzeźniak, Członek Komisji: Wojciech Brzeźniak.

2 kwietnia 2005 roku o godz. 21:37 Polska pogrążyła się w żałobie - zmarł Papież Jan Paweł II. W całym kraju zawyły syreny oznajmiając ludziom tę przykrą wiadomość. Jednostka uczestniczyła we mszy św. żałobnej za duszę śp. Jana Pawła II w kościele parafialnym. W kwietniu odszedł także druh honorowy Marian Foks. W maju jednostka brała udział w gaszeniu pożaru hali magazynowej w Bielsku-Białej. We wrześniu Podbeskidzie nawiedziły ogromne ulewy. Akcja powodziowa prowadzona była na Śląsku Cieszyńskim oraz w rejonie powiatu bielskiego w miejscowościach: Wielka Puszcza, Porąbka, Czaniec, Andrychów. Również w Hecznarowicach woda zalała piwnice wielu gospodarstw. Druhowie uczestniczyli w akcji na terenie swojej wioski. W 2005 roku jednostka brała udział w 11 akcjach ratowniczo-gaśniczych.

28 stycznia 2006 roku odbyło się Walne Zebranie Sprawozdawcze, na którym podsumowano rok 2005 i udzielono absolutorium Zarządowi. Na zebraniu wybrano dwóch kandydatów na członków Zarządu Gminnego, którymi zostali druhowie Jacek Wójcik i Kazimierz Cebrat. Józef Rak został wybrany kandydatem na członka Gminnej Komisji Rewizyjnej. 19 maja 2006 roku był dniem żałoby w jednostce - odszedł na zawsze druh Artur Kanik. Miał zaledwie 20 lat - zginął tragicznie w wypadku samochodowym. W pogrzebie Artura uczestniczyli druhowie z OSP z całej Gminy Wilamowice.

20 maja 2006 roku w OSP Stara Wieś odbył się Zjazd Gminny, na którym wybrano nowy Zarząd Gminny. Prezesem został wybrany druh Stanisław Nycz z OSP Stara Wieś, natomiast Komendantem Gminnym został Roman Jędrzejko z OSP Pisarzowice. Sekretarzem Zarządu został druh OSP Hecznarowice Jacek Wójcik, Kazimierz Cebrat został wybrany członkiem Zarządu. 29 czerwca 2006 nad Podbeskidziem przeszła ogromna wichura. W powiecie bielskim najbardziej ucierpiała Gmina Wilamowice, w tym miejscowości Hecznarowice i Pisarzowice. W Hecznarowicach wichura zerwała dachy z 3 budynków, ulice były niedrożne z powodu powalonych drzew. Druhowie usuwali skutki wichury przez 2 dni. We wrześniu odbyły się Gminne Zawody Sportowo-Pożarnicze. Sekcja seniorów z OSP Hecznarowice zajęła w zawodach 1 miejsce, kwalifikując się do zawodów powiatowych. W 2006 roku jednostka brała udział w 12 akcjach ratowniczo-gaśniczych.

27 stycznia 2007 roku odbyło się Walne Zebranie Sprawozdawcze OSP, gdzie podsumowano mijający okres sprawozdawczy, za który udzielono absolutorium Zarządowi OSP. 17 marca 2007 wybrano nowe władze Orkiestry Dętej. Prezesem Orkiestry został Adam Wala. 12 maja zmarł członek honorowy Stanisław Zejma. 26 lipca 2007 roku zastęp GCBA z jednostki gasił duży pożar cegielni w Bestwinie.

tags: #130 #lecie #osp #hecznarowice