Historia zorganizowanej obrony przeciwpożarowej w Polsce, a tym samym we Wronkach, jest ściśle związana z działalnością dla dobra publicznego i walką z żywiołem. Od początku XIX wieku w Wronkach istniały tzw. "straże ogniowe", których zadaniem było dostarczanie sprzętu na miejsce zagrożenia pożarem. Burmistrz Piątkowski wspominał o sześciu ludziach, kolejno powoływanych do pełnienia straży i gaszenia pożarów, co było nadzorowane przez dwóch stróżów nocnych. W tym okresie używano sikawek tłoczących, zarówno większych, jak i mniejszych, które w razie niebezpieczeństwa ręcznie ciągnięto na miejsce pożaru, a akcją ratowniczą kierowali rajcowie miejscy lub ławnicy gminni.
Brak sprecyzowanych zasad prowadził do nieobowiązkowości, czego przykładem jest sytuacja z 23 stycznia 1846 roku, kiedy trzy osoby odpowiedzialne za pełnienie straży, w tym Ejasz Salomon, zostały ukarane. Salomon musiał zapłacić 20 srebrników, pozostali odbyli karę sześciogodzinnego aresztu.
Wczesne Interwencje i Bohaterowie
W początkach XIX wieku sikawki miejskie z Wronek brały udział w gaszeniu pożarów w okolicznych miejscowościach, takich jak Biezdrowo, Nowa Wieś, Chojno, Obrzycko czy Ostroróg. W takich przypadkach do Wronek przesyłano konie, aby dotarły na miejsce pożaru. Magistrat ustalił taryfę opłat za dostarczenie zaprzęgów jedno- i dwukonnych, która obowiązywała do 1901 roku.
Jednym z wyróżniających się bohaterów tamtych czasów był Wobschall, którego postawa charakteryzowała się pełnym poświęceniem i ofiarnością. Szczególnie zapamiętano jego rolę w pożarze zabudowań gospodarskich w Dobrojewie w 1852 roku, który trwał całą noc i dzień. W obliczu trudności z powrotem sikawki do Wronek, Wobschall sprowadził własne konie, co umożliwiło transport sprzętu. Otrzymał za to podziękowanie za swoją ofiarną i bezinteresowną służbę.
Powstanie Zorganizowanej Straży Pożarnej we Wronkach
Konieczność zorganizowanej straży pożarnej stawała się coraz bardziej widoczna. Wśród osób, które przyczyniły się do jej powstania, wymienić należy Wincentego Ziemniewicza, kupca Motteka oraz mistrza kowalskiego Karola Stróżyńskiego. Pod koniec 1857 roku powstał projekt regulaminu ochrony przeciwpożarowej dla miasta. W dniu 30 grudnia 1857 roku przypada data powstania pierwszej zorganizowanej Ochotniczej Straży Pożarnej we Wronkach.
Oficjalne powołanie i wybór pierwszej zorganizowanej straży pożarnej nastąpiło w 1858 roku. Funkcję naczelnika powierzono Wincentemu Ziemniewiczowi, a jego zastępcą został Adolf Głowiecki. W październiku 1863 roku do kierownictwa dołączył Teodor Rusinowski. W tamtym czasie straż pełniła swoje funkcje honorowo.
Regulamin i Obowiązki (1858)
Regulamin z 1858 roku składał się z czterech rozdziałów, a jego podstawą prawną był § 5 ustawy z dnia 11 marca 1850 roku. Określał on podstawy organizacyjne straży i jej oddziały. Po usłyszeniu odgłosu alarmu pożarowego lub w czasie burzy członkowie oddziałów toporników, dostawy wody i porządkowych zbierali się w wyznaczonym miejscu, oczekując dalszych rozkazów. Oddział dostawy wody odpowiadał za doprowadzenie jej ze studni publicznych, prywatnych lub z Warty, obsługiwał także kufy. Regulamin zawierał również wskazówki dla ludności dotyczące jej obowiązków w czasie pożaru, w tym natychmiastowe alarmowanie straży oraz udostępnianie prywatnych studni i zaprzęgów do sikawek i kuf.
Okres Zaborów i Reorganizacje
Od 1863 do 1890 roku w organizacji i pracy straży we Wronkach przyniosły częste zmiany. Dużo kontrowersji związanych było z osobą naczelnika, co odbijało się na sprężystości i wynikach pracy straży podczas ćwiczeń i pożarów. Magistrat wielokrotnie przeprowadzał reorganizacje, tworząc i rozwiązując oddziały przymusowe, z latami 1887, 1888, 1889, a nawet 1899 jako datami tych zmian. Niestety, często reorganizacje te były przeprowadzane bardziej dla celów politycznych niż dla walki z pożarami. Zebrania strażackie często kończyły się na cześć cesarza i odśpiewaniem hymnu: "Deutschland, Deutschland über alles", a strażacy uczestniczyli w niemieckich uroczystościach patriotycznych, np. z okazji urodzin cesarskich.
W 1890 roku OSP Wronki uzyskała nowy statut. Roczna składka członkowska wynosiła 3 marki, a zebrania odbywały się w restauracji Szrankiewicza przy dzisiejszym Placu Wolności. Naczelnikiem w tym okresie był Kober, a w 1891 roku straż przeniosła się do Krzyżankiewicza przy ul. Sierakowskiej. W 1896 roku straż wzbogaciła się o nową motorową sikawkę. Od 9 lipca 1890 roku do 1916 roku funkcję naczelnika pełnił Aronheim, a następnie, do 1921 roku, B. Wasilewski. Był to okres zaniedbywania OSP przez władze miejskie, o czym świadczy protokół z 1 sierpnia 1898 roku, w którym wykazywano braki w taborze i umundurowaniu, w tym brak wózka do transportu węży.
Początek 1900 roku przyniósł zmianę statusu OSP na straż obowiązkową, dzielącą się na sekcje umundurowanych i nieumundurowanych. W skład kierownictwa wchodzili m.in. Aronheim (naczelnik), B. Wasilewski (zastępca), J. Rzaniecki, Vitz, W. M. Sroczyński, Bździel, Strużyński oraz J. Lewin (sekretarz). Pierwsze ćwiczenia w nowej formule odbyły się 15 lipca 1900 roku. W 1902 i 1907 roku wprowadzono kolejne statuty, a rozwój Wronek i pojawienie się budynków kilkupiętrowych, przyczyniły się do zakupu w 1904 roku drabiny mechanicznej o długości 14m za 960 marek. W 1909 roku zakupiono nowy beczkowóz o pojemności 1200 litrów za 3214 marek.
Okres I Wojny Światowej i Odrodzenie
I wojna światowa (1914-1918) znacząco wpłynęła na działalność OSP Wronki, gdyż wielu strażaków zostało powołanych do armii niemieckiej. W tym czasie pożary gasili młodzi mieszkańcy Wronek. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w 1918 roku, decydująco zmienił się skład narodowościowy straży.
Okres Międzywojenny i Spolszczenie Straży
W 1921 roku na czele OSP Wronki stanął Józef Badyna, który pełnił funkcję prezesa straży i był z nią związany przez całe życie. Pod jego kierownictwem jednostka bardzo szybko zyskała opinię jednej z najlepszych w okolicy. Dzień 13 lipca 1923 roku to data zebrania reorganizacyjnego OSP, na którym przyjęto polski statut, oparty na wzorcowym statucie dla OSP województwa poznańskiego. Naczelnikiem został ponownie Józef Badyna, a jego zastępcą Andrzej Miężał.
Lata po 1926 roku to okres świetnego rozwoju jednostki, która odznaczała się umiejętnościami i gotowością niesienia pomocy współobywatelom. Opiekunem jednostki był Cyryl Sroczyński. W 1926 roku Sroczyński planował budowę odpowiednio urządzonej strażnicy, ponieważ jednostka nie posiadała wspinalni, a ówczesna siedziba mieściła się na rogu ulic Jadwigi i Obrzyckiej. Całe miasto Wronki pomagało w budowie strażnicy. Jubileusz 75-lecia OSP Wronki obchodzono uroczyście w dniach 4 i 5 czerwca 1932 roku, a działalność straży cieszyła się uznaniem.
W 1935 roku OSP Wronki zainicjowała budowę własnej świetlicy przy ul. Powstańców Wielkopolskich, wyposażonej w radioodbiornik, bilard i inne gry, która służyła do zebrań, szkoleń i życia kulturalnego. Uporządkowano również plac wokół budynku.
Józef Badyna, prezes straży od 1921 roku, był naczelnikiem honorowym jednostki aż do swojej śmierci 8 lutego 1963 roku. Jego pośmiertnie odznaczono Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym, a jego zaangażowanie w działalność strażacką stanowiło wzór do naśladowania.
Druga Wojna Światowa i Okupacja
Druga wojna światowa przerwała działalność polskiej OSP we Wronkach. Już we wrześniu 1939 roku do miasta wkroczyły wojska hitlerowskie. Rozkazem władz okupacyjnych zakazano Polakom noszenia mundurów i posiadania wszelkiego rodzaju militariów. W tym trudnym czasie sztandar OSP został ukryty, najpierw w mieszkaniu Stanisława Bajerskiego, a następnie, dzięki druhowi Bronisławowi Kaczkowskiemu, trafił on między bieliznę w szafie, owinięty w papier na strychu. Było to bardzo ryzykowne, gdyż druh narażał swoje życie.
W 1942 roku Niemcy utworzyli straż obowiązkową, tzw. "Fenerwehr", dzieląc Polaków na 6 grup, na czele każdej stał grupowy, m.in. Adamski, Jacek Kaszkowiak, Zygmunt Kurowski. Mimo to, hitlerowcy nie uzupełniali sprzętu przeciwpożarowego. W 1945 roku, przed wyzwoleniem Wronek, członkowie Przymusowej Straży Pożarnej brali udział w obronie miasta, gasząc pożary i chroniąc most kolejowy.
W nocy 24 stycznia 1945 roku oddziały Wojsk Radzieckich wkroczyły do Wronek, a miasto zostało wyzwolone.
Lata Powojenne i Odbudowa (1945-1958)
Natychmiast po wyzwoleniu strażacy aktywnie pomagali w uporządkowaniu miasta, naprawie mostów oraz rozpoczęli budowę strażnicy i remont sprzętu. Dnia 3 kwietnia 1945 roku odbyło się pierwsze zebranie organizacyjne w sali Kaczorowskiego (później kino „Orzeł”), na którym obecnych było 53 członków. W skład pierwszego powojennego Zarządu wchodzili m.in. Ostrowski, Bolesław Miężał, Stanisław Bajerski i Władysław Bierka. W sierpniu 1945 roku skompletowano zarząd, a prezesem ponownie wybrano powracającego z wygnania Józefa Badynę. W 1946 roku zorganizowano żeńską sekcję OSP, której druhny udzielały pierwszej pomocy poszkodowanym strażakom i ludności cywilnej.
W 1947 roku zakupiono nowy sprzęt, w tym maski tlenowe, wiadra i bosaki. System alarmowy opierał się na trąbkach umieszczonych w strategicznych punktach miasta, a do dyspozycji strażaków pozostawały hydranty. W 1951 roku OSP Wronki liczyła 36 członków czynnych i 66 wspierających. W tym samym roku, 21 maja, wprowadzono nowy statut. W 1956 roku powstał Związek Ochotniczych Straży Pożarnych, a we Wronkach jego reaktywowanie nastąpiło w 1958 roku, kiedy to jednostka przyjęła nowy statut i wybrała Zarząd.
90-lecie OSP Wronki (1947)
Rok 1947 był szczególny dla OSP Wronki, gdyż obchodzono 90-lecie jej założenia. Obchody rocznicy połączono z zawodami powiatowymi. 9 sierpnia odbył się capstrzyk, a w niedzielę 10 sierpnia po pobudce o godzinie 7:00 strażacy udali się na strzelnicę. To wydarzenie było ważnym momentem, podkreślającym ciągłość i znaczenie straży pożarnej w życiu miasta po trudnym okresie wojny.
Działalność i Rozwój w Okresie PRL (1958-1991)
Od 1958 do 1991 roku OSP Wronki działała w odbudowanym budynku przy ul. Kościuszki, który wcześniej pełnił funkcje niemieckiej szkoły, poczekalni Ośrodka Zdrowia, a nawet Fabryki Ziemniaczanej czy Szkoły Podstawowej nr 1. Strażnica była wszechstronnie wykorzystywana - znajdował się tam chór „Dzwon”, inne organizacje społeczne, a przede wszystkim odbywały się tam zajęcia dla strażaków. Strażacy angażowali się w dbałość o estetyczny wygląd placu ćwiczeń oraz kwietników przed strażnicą, a także w utrzymanie zbiornika wodnego przy ul. Ratuszowej. Pełnili również funkcje porządkowych podczas świąt państwowych w latach 1947, 1952 i 1956. Dużą wagę przykładano do profilaktyki przeciwpożarowej i edukacji młodzieży w zakresie przestrzegania przepisów.
Lata sześćdziesiąte przyniosły kursy przysposobienia obronnego, szkolenia dla poszczególnych sekcji, radiooperatorów i naczelników. Oprócz teoretycznej wiedzy, strażacy zdobywali praktyczne umiejętności w ćwiczeniach terenowych i bojowych, w tym na obiektach zakładów pracy. Aktywnie uczestniczyli w gaszeniu pożarów i akcjach przeciwpowodziowych.
Jubileusze i Wyróżnienia
Kolejne rocznice powstania OSP Wronki były uroczyście obchodzone. W 1952 i 1957 roku (100-lecie) towarzyszyły im zawody strażackie. W 1971 roku OSP Wronki została odznaczona Złotą Odznaką za zasługi w rozwoju województwa wielkopolskiego, a 17 lutego 1968 roku otrzymała Medal za Ofiarną Służbę Społeczną. W 1954 roku straż wyposażono w autopompę, a w 1983 roku w samochód Star 244L z autopompą.
Władze miasta, Komenda Straży Pożarnych w Szamotułach (szczególnie major Zdzisław Ogarzyński) oraz Wojewódzki Związek OSP w Pile wspierały jednostkę, wyposażając ją w sprzęt, umundurowanie i meble do świetlicy. OSP Wronki trzykrotnie otrzymała Złoty Znak Związku OSP - w 1932 roku (z okazji 75-lecia), w 1967 roku (na 110-lecie) i w 1997 roku (z okazji 140-lecia).
125-lecie OSP Wronki (1982)
Od pamiętnej daty 1857 roku upłynęło 125 lat, co wymagało odpowiedniej oprawy. Uroczystości jubileuszowe odbyły się w dniach 11-12 września 1982 roku, a miasto zostało odświętnie udekorowane. Zorganizowano piękną okolicznościową wystawę w Domu Kultury. Wśród zaproszonych gości znaleźli się m.in. płk poż. Cichowski (generał ZG ZOSP), ppłk poż. Andrzej Waligórski (Komenda Wojewódzka SP w Pile) oraz ppłk poż. Zając (sekretarz ZW ZOSP w Poznaniu), a także liczne delegacje jednostek OSP z województwa pilskiego. Jubileusz ten był wielkim świętem ludzi spod znaku Floriana i świadectwem zasług działaczy i członków jednostki.
W 1982 roku skład zarządu OSP Wronki przedstawiał się następująco: Prezes: Mikołaj Dąbrowski, Naczelnik: Jerzy Kaszkowiak, Wiceprezes: Józef Badyna, Sekretarz: Andrzej Liszkowski, Skarbnik: Adam Bąkowski. Przewodniczącym Komisji Rewizyjnej był Bronisław Kaczkowski. Członkowie OSP Wronki pełnili ważne funkcje w zarządzie, a jednocześnie społecznie pracowali w innych organizacjach, za co otrzymali odznaczenia państwowe i strażackie.