Ochotnicze Straże Pożarne (OSP) są bardzo ważnym elementem systemu ochrony przeciwpożarowej w wielu krajach europejskich, w tym w Polsce. W wielu przypadkach to właśnie ochotnicy pojawiają się na zagrożonym terenie jako pierwsi.
Rola i znaczenie Ochotniczej Straży Pożarnej
Druhowie OSP podejmują działania mające na celu ograniczenie rozprzestrzeniania się pożaru, udzielają pierwszej pomocy poszkodowanym, a także zapewniają wsparcie logistyczne i organizacyjne jednostkom Państwowej Straży Pożarnej. Liczba zadań delegowanych dla Ochotniczej Straży Pożarnej zdecydowanie wykracza poza utarty stereotyp, określający druhów OSP jako osoby wyłącznie zajmujące się gaszeniem pożarów. Druhowie Ochotniczej Straży Pożarnej nie zastępują strażaków zawodowych, jednak skutecznie przeciwdziałają rozprzestrzenianiu się pożarów, co przyczynia się do ochrony mienia, zdrowia, a nawet ludzkiego życia.
Finansowanie i wsparcie Ochotniczej Straży Pożarnej
Powyższe działania nie byłyby możliwe bez uzyskania odpowiednich środków finansowych. Dotacje dostępne dla jednostek Ochotniczej Straży Pożarnej mają na celu podnieść skuteczność realizacji zadań, zarówno w obszarze stricte gaśniczym, jak i w kontekście szeroko rozumianego zabezpieczenia antykryzysowego. W Polsce Ochotnicza Straż Pożarna otrzymuje wsparcie finansowe zarówno ze środków publicznych, jak i pochodzące ze źródeł zewnętrznych. Jednym z głównych dysponentów środków finansowych przeznaczonych dla Ochotniczej Straży Pożarnej jest budżet państwa. Dofinansowanie ma pomóc w pokryciu kosztów eksploatacji i działalności straży, takich jak zakup sprzętu, materiałów czy utrzymanie obiektów strażackich. Pewną formą wsparcia są cyklicznie organizowane konkursy. Nie można w tym miejscu pominąć aktywności innych struktur administracyjnych, funduszy oraz programów.
Przykłady programów wsparcia
- Konkurs ofert Województwa Łódzkiego: Zarząd Województwa Łódzkiego ogłosił otwarty konkurs ofert na realizację zadania publicznego pn. „Wsparcie ochrony osobistej strażaków OSP oraz systemu łączności”. Konkurs skierowany jest do jednostek Ochotniczej Straży Pożarnej działających na terenie województwa łódzkiego. W budżecie konkursu znajduje się aż 2 000 000 złotych. Oferty należy złożyć do 16 maja 2025 roku do godziny 16:00. Rozstrzygnięcie konkursu planowane jest na 30 czerwca 2025 roku. Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego informuje, że o przyjęciu decyduje data wpływu oferty do urzędu, a nie data wysyłki. Po zakończeniu projektu, jednostki OSP będą musiały przygotować sprawozdanie, w którym znajdą się m.in. zdjęcia zakupionego sprzętu.
- Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW): Na szczególną uwagę zasługują inicjatywy zgłaszane przez NFOŚiGW, jako wnoszące poważny wkład w podniesienie gotowości bojowej.
- „ORLEN dla Strażaków”: To program wsparcia druhów OSP z terenu całej Polski.
- Fundusz Sołecki: Ma na celu poprawę warunków życia mieszkańców danego sołectwa. Fundusz zasilany jest z budżetu gminy, są to środki przeznaczone dla sołectw.
- Budżet Obywatelski: W ramach budżetu obywatelskiego mieszkańcy współdecydują o wydatkach publicznych w danej miejscowości. Propozycje realizowane są w perspektywie kolejnego roku budżetowego. W ramach inicjatywy swoje propozycje mogą zgłaszać także organizacje społeczne, w tym jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej. Projekty tego typu przechodzą wstępną weryfikację urzędniczą, po czym poddawane są ocenie społecznej w ramach głosowania obywatelskiego.
Należy wspomnieć, że dostępne programy i dotacje mogą się różnić w zależności od obszaru administracyjnego oraz lokalnych przepisów. Współfinansowanie funkcjonowania jednostek Ochotniczej Straży Pożarnej, czy to ze środków budżetowych, czy też funduszy będących w gestii organizacji społecznych, przynosi przede wszystkim korzyści w zakresie prewencji, podnosząc społeczną wrażliwość na zagrożenia pożarowe oraz świadomość, jak ich skutecznie unikać. Nie zmienia to faktu, iż lokalizacja remizy OSP w danej miejscowości gwarantuje szybką interwencję.
Świadczenia dla członków OSP
Na mocy art. 16 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2490) członkowi OSP, który złoży wniosek o przyznanie świadczenia ratowniczego w terminie do 9 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, przyznaje się prawo do tego świadczenia od miesiąca wejścia w życie ustawy tj. od 1 stycznia 2022 r. Wnioski o przyznanie świadczenia ratowniczego można było składać do 30 września 2022 r. Świadczenie ratownicze (dodatek do emerytury) w kwocie 200 zł miesięcznie będzie rokrocznie waloryzowane. Wszelkich wyjaśnień w sprawie przyznawania świadczeń udziela Naczelnik Wydziału Operacyjnego KM PSP - bryg. S. Fot.
Wymogi dotyczące kontroli i dokumentacji w obiektach OSP
Podczas kontroli w jednostkach OSP istotne jest posiadanie oraz weryfikacja szeregu dokumentów i protokołów. Należy sprawdzić treść opracowanych dokumentów i porównać ze stanem faktycznym.
Wymagana dokumentacja
- Podstawowe dane budynku: Dokumentacja, z której jednoznacznie można określić podstawowe dane budynku.
- Tytuł prawny do lokalu: Dokumentacja poświadczająca posiadanie tytułu prawnego do wskazanego w prośbie lokalu - umowę zawartą pomiędzy właścicielem a zarządcą lub użytkownikiem budynku, obiektu budowlanego lub terenu (bądź ich części), określającą obowiązki stron w zakresie ochrony przeciwpożarowej, np.: umowa trwałego zarządu, umowa zwykłego zarządu, umowa najmu, umowa dzierżawy, umowa użyczenia itp.
- Protokoły badań instalacji: WAŻNE: protokoły powinny posiadać jednoznaczne orzeczenie osoby uprawnionej określające czy instalacja nadaje się do eksploatacji oraz wskazaną datę wykonania prób. Należy pamiętać o właściwych czasookresach badań instalacji.
- Deklaracje zgodności materiałów: Dokumentację (deklaracje zgodności, certyfikaty, atesty) potwierdzającą, że występujące w pomieszczeniach albo na drodze ewakuacyjnej okładziny sufitu lub sufitu podwieszonego, okładziny ścienne oraz wykładziny podłogowe, a także stałe elementy wyposażenia wnętrz wykonane są z materiałów dopuszczonych do stosowania.
W kontroli powinna uczestniczyć osoba posiadająca kompletną wiedzę na temat funkcjonowania urządzeń przeciwpożarowych. W przypadku skomplikowanych systemów w kontroli może uczestniczyć przedstawiciel serwisu lub firmy, która obsługuje powyższe systemy.
Funkcjonowanie numeru alarmowego 998
Numer alarmowy 998 jest drugim numerem alarmowym, przekierowanym do obsługi przez Centrum Powiadamiania Ratunkowego (CPR). Właściwe przekierowanie zgłoszenia jest szczególnie istotne w sytuacjach wymagających szybkiej interwencji. Odbieranie zgłoszeń bezpośrednio przez operatorów CPR pozwala na jednoczesne i automatyczne - za pośrednictwem systemu teleinformatycznego - powiadomienie wszystkich służb właściwych ze względu na rodzaj zdarzenia. Obsługa numeru alarmowego przez dyspozytora pozwala także wyeliminować zgłoszenia fałszywe czy niezasadne.