Szwecja, podobnie jak inne kraje nordyckie, kładzie duży nacisk na rozwój systemów bezpieczeństwa i poradników kryzysowych dla swoich obywateli. W obliczu zmieniającej się sytuacji geopolitycznej i rosnącej liczby zagrożeń, skuteczna komunikacja o potencjalnych niebezpieczeństwach, w tym pożarach, jest kluczowa. Kraj ten rozwija zarówno systemy ostrzegania publicznego, jak i szczegółowe zasady zapobiegania pożarom, a także wdraża zaawansowane rozwiązania w różnych sektorach, takich jak transport morski.
Systemy Ostrzegania Publicznego (VMA i SE Alert)
W Szwecji funkcjonuje system Ważnych Wiadomości dla Społeczeństwa (VMA - Viktigt Meddelande till Allmänheten), który wykorzystuje radio, telewizję, syreny alarmowe (“Hesa Fredrik“) oraz wiadomości SMS do informowania obywateli o poważnych zagrożeniach. Jednakże, wątpliwości dotyczące jego sprawności pojawiły się m.in. po pożarze parku wodnego Oceana w Göteborgu, kiedy to ostrzeżenie SMS o toksycznym dymie dotarło początkowo tylko do części mieszkańców z powodu przeciążenia sieci komórkowych.
Carl-Oskar Bohlin (M), minister obrony cywilnej, wskazał, że "problem z obecną technologią [SMS] polega na tym, że nie działa ona wystarczająco dobrze, ponieważ sieć telefonii komórkowej jest po prostu zbyt zatłoczona [w sytuacjach kryzysowych]".
Wdrożenie SE Alert
Rozwiązaniem tych problemów ma być system SE Alert, wykorzystujący technologię cell broadcast (transmisja komórkowa). Za jego wdrożenie odpowiedzialne będą Szwedzka Agencja ds. Sytuacji Nadzwyczajnych (MSB) oraz Szwedzka Narodowa Agencja Poczty i Telekomunikacji (PTS). Ważne jest, że SE Alert nie zastąpi obecnego systemu VMA, a jedynie go uzupełni. Ostrzeżenia nadal będą nadawane przez radio, telewizję i w razie potrzeby uruchamiane będą syreny “Hesa Fredrik”.
Cell Broadcast for Public Warning
Zasady Bezpieczeństwa Pożarowego i Zapobiegania Pożarom na Lądzie
W Szwecji kładzie się duży nacisk na odpowiedzialne zachowanie w celu zapobiegania pożarom, zwłaszcza na łonie natury. Zawsze zaleca się zachowanie ostrożności podczas rozpalania ognia, nawet w przypadku używania kuchenki turystycznej, przenośnego grilla lub paleniska. Gdy jest sucho, przestrzeganie tych zasad jest szczególnie ważne.
W okresach suszy władze gminne lub regionalne mogą wydawać zakazy rozpalania ognia. Należy dowiedzieć się, czy w miejscu, w którym przebywamy, rozpalanie ognia jest dozwolone, odwiedzając stronę internetową gminy lub kontaktując się z lokalnymi służbami ratunkowymi. Gdy obowiązuje zakaz rozpalania ognia, nie można rozpalać ognia w lasach i na obszarach naturalnych lub w ich pobliżu. W przypadku zaostrzonego zakazu zabronione jest grillowanie w stałych miejscach do grillowania w miejscach publicznych. Strona internetowa Krisinformation.se udostępnia mapę pokazującą, gdzie obowiązuje zakaz rozpalania ognia.
W przypadku, gdy podczas palenia ognia dojdzie do jego rozprzestrzenienia się, należy natychmiast zadzwonić pod numer alarmowy 112. Chodzenie po miejscach, w których był pożar, może być niebezpieczne.
Zaawansowane Systemy Przeciwpożarowe w Środowisku Morskim
Szwecja, jako kraj o rozbudowanej infrastrukturze morskiej, stosuje zaawansowane międzynarodowe przepisy bezpieczeństwa pożarowego na statkach. Promy pasażerskie charakteryzują się specyficznymi rozwiązaniami konstrukcyjnymi w celu minimalizacji ryzyka pożaru. Są one dzielone na strefy pożarowe rozdzielone głównymi grodziami typu A-60 oraz pozostałymi grodziami typu B 15, B 0 i typu C. Na pokładach pasażerskich, w części hotelowej i rekreacyjnej, gdzie konieczne jest zapewnienie dobrej komunikacji, stosuje się ruchome przegrody pożarowe, które na wypadek alertu zamykane są automatycznie. Przewidziano również ich ręczne zwalnianie dwoma sposobami: zdalnie z mostka lub lokalnie.
System Sygnalizacji Pożaru (SSP) i Nadzór
Międzynarodowe przepisy dla statków pasażerskich obligują je do posiadania systemu sygnalizacji pożaru (SSP) wszędzie tam, gdzie istnieje jakiekolwiek zagrożenie. Wymaganie to dotyczy także wszystkich pomieszczeń, w których czasowo lub na stałe przebywają pasażerowie lub członkowie załogi statku. Centrala ma za zadanie nie tylko zlokalizować miejsce pożaru, lecz także poinformować o powstaniu wstępnego zagrożenia lub o uszkodzeniu konkretnej czujki pożarowej. Do centrali oprócz czujek pożarowych wykrywających dym, temperaturę i płomień podłączone są ręczne ostrzegacze pożarowe. Centrala pożarowa jest dublowana podcentralami w recepcji pasażerskiej oraz w miejscu kierowania maszynownią statku i w biurze pokładowym. Dzięki temu rozwiązaniu, gdy mostek nie jest obsadzony, istnieje możliwość szybkiego dotarcia z informacją o zagrożeniu pożarowym do kompetentnych osób.
Centrala pożarowa działa w trybie ciągłego nadzoru i kontroli reakcji załogi na zagrożenia. SSP nie stanowi jedynego źródła wiedzy o zagrożeniach pożarowych. Aby zwiększyć bezpieczeństwo pożarowe, konieczne jest ciągłe identyfikowanie zagrożenia, szczególnie gdy załadowany ciężarówkami prom odbywa podróż morską. Dlatego praktycznie w trybie ciągłym przeprowadzane są obchody - patrole przeciwpożarowe. Ich trasa jest dokładnie zaplanowana i przebiega przez wszystkie obszary newralgiczne z punktu widzenia ogólnego bezpieczeństwa. Prom jest wyposażony w elektroniczny system nadzoru prawidłowości przeprowadzanych obchodów, a do zadania tego wyznaczeni są najbardziej doświadczeni i odpowiedzialni marynarze oraz oficerowie. Pomocny jest także system telewizji okrętowej. Monitory z rejestracją podglądu znajdują się m.in. na mostku oraz w centrali nadzoru nad maszynownią statku. W razie alarmu z SSP statkowa telewizja wykorzystywana jest do podglądu danego miejsca na promie, natychmiast po detekcji zagrożenia pożarowego.
Automatyczne Systemy Gaśnicze
- Wodny, mgłowy samoczynny system gaśniczy (hi-fog): Na promach typu ro-pax wykorzystuje się wodny, mgłowy samoczynny system gaśniczy, tzw. hi-fog. Dodatkową zaletą tego niezwykle skutecznego urządzenia jest możliwość orientacyjnej lokalizacji pracującego tryskacza, a tym samym prawdopodobnego miejsca już powstałego pożaru. Jest on instalowany w pomieszczeniach wymagających szczególnej ochrony pożarowej, m.in. kabinach pasażerskich i załogowych, ciągach komunikacyjnych, drogach ewakuacyjnych czy też w okolicy urządzeń maszynowych szczególnie istotnych dla funkcjonowania promu. Prawie w całości jest to system automatyczny „mokry”, ale tam, gdzie przypadkowe uruchomienie może spowodować zniszczenie lub uszkodzenie ważnych urządzeń, zastosowano system „suchy”, którego zadziałanie wymaga świadomego działania przez odpowiedzialnego członka załogi. Konsola centralnego sterowania hi-fog znajduje się na mostku.
- Instalacje hydrantowe: W instalacjach hydrantowych czynnikiem gaśniczym jest woda słodka pobierana ze specjalnie do tego przeznaczonych zbiorników magazynowych, a woda zaburtowa jest wykorzystywana w okrętowych systemach hydrantowych służących do rozwijania klasycznych linii gaśniczych. Instalacje hydrantowe mają dużą wydajność, dlatego po zainicjowaniu pracy systemu hydroforowego uruchamiana jest natychmiast pompa pożarowa pobierająca zaburtową wodę. W ostateczności, gdyby zawiodły wszystkie pompy, system hydrantowy ma dodatkową możliwość napełniania z zewnętrznego źródła poprzez tzw. łącznik międzynarodowy.
- Wodna instalacja gaśniczo-zraszająca (sprinkler): Na pokładach ładunkowych typu ro-ro, ze względów eksploatacyjnych znacznie utrudniony jest podział na grodzie pożarowe. Z tego względu przewidziano na nich specjalną wodną instalację gaśniczo-zraszającą, tzw. sprinkler. Obszar broniony jest podzielony na sekcje i obejmuje wszystkie pokłady ładunkowe. Aby zapewnić właściwe ciśnienie w instalacji i skuteczną pracę dysz, nie należy uruchamiać więcej niż dwóch sekcji jednocześnie.
System Gaśniczy CO2 w Maszynowni
Do gaszenia pożarów w maszynowni wykorzystuje się dwutlenek węgla, zmagazynowany w 42 butlach, każda o pojemności 45 kg, co zapewnia wypełnienie całej kubatury przedziałów maszynowych. Zastosowanie tego środka gaśniczego nie jest możliwe bez współdziałania odpowiednio wyszkolonej załogi. Przed uruchomianiem systemu CO2 konieczne jest wcześniejsze przeprowadzenie sprawnej ewakuacji wszystkich osób z maszynowni w warunkach zadymienia oraz dokładne uszczelnienie całego zagrożonego przedziału maszynowni.
Przeszkolenie Załogi i Ćwiczenia
Walka z pożarem na statku, zwłaszcza na pełnym morzu, całkowicie spoczywa na załodze. W myśl przepisów międzynarodowych, każdy członek załogi musi przejść podstawowe przeszkolenie ppoż. w specjalistycznych ośrodkach. Obowiązek ten dotyczy również szkolenia medycznego. Kierownictwo statku i wszyscy oficerowie przechodzą w tych samych ośrodkach oddzielne kursy m.in. medyczne i pożarowe na wyższym poziomie. Akcją gaśniczą na miejscu dowodzi najczęściej starszy oficer lub oddelegowany do tych celów oficer ds. bezpieczeństwa.
Stosowanie w praktyce wiedzy i umiejętności nabytych na kursach wymaga częstych treningów. Załoga promu ćwiczy regularnie różne aspekty związane z bezpieczeństwem pasażerów i ładunku. Co tydzień odbywa się pełny, ćwiczebny alarm pożarowy. Równie często trenowane jest także awaryjne opuszczanie statku. Scenariusze ćwiczeń są zmieniane, aby załoga zdobyła umiejętność skutecznego działania nawet w sytuacjach trudnych do przewidzenia. Aby przybliżyć warunki ćwiczeń na statku do realnych sytuacji, wprowadzane jest sztuczne zadymienie, wyłączane jest oświetlenie czy też wprowadza się elementy zaskoczenia, np. niespodziewane blokady drzwi czy symulacje odcięcia dróg ewakuacyjnych.
Cell Broadcast for Public Warning
Znaczenie Szybkich i Skutecznych Procedur Alarmowych
Szybkie i skuteczne ogłoszenie alarmu pożarowego jest absolutnie kluczowe w każdej sytuacji zagrożenia. Niezależnie od tego, czy jest to środowisko lądowe czy morskie, wczesne wykrycie i powiadomienie o pożarze umożliwia podjęcie natychmiastowych działań. W przypadku pożaru na statku, natychmiastowa reakcja i prawidłowe uruchomienie procedur alarmowych mogą zadecydować o życiu i śmierci, ponieważ załoga, wykorzystując dostępne środki, musi wykryć jakiekolwiek zagrożenie pożarowe oraz jak najszybciej i jak najskuteczniej ugasić pożar w zarzewiu. W akcji gaśniczej bierze udział cała załoga promu, tworząc bojowe sekcje wyposażone w profesjonalny sprzęt. Nawet w środowisku lądowym, gdzie pomoc jest bliżej, wczesne ostrzeganie umożliwia szybszą ewakuację i interwencję, minimalizując straty.