W dzisiejszych czasach technologia mobilna stała się nieodłącznym elementem wspierającym pracę w wielu zawodach, a służby ratownicze nie są tu wyjątkiem. Strażacy, zarówno zawodowi, jak i ochotnicy, mogą korzystać z szerokiej gamy aplikacji mobilnych, które ułatwiają nawigację, dostęp do kluczowych informacji, zarządzanie czasem oraz szkolenie. Niniejszy artykuł przedstawia przegląd przydatnych aplikacji oraz omawia system „Mobilny Strażak”, oferujący monitorowanie gotowości jednostek.
Kategorie Aplikacji Mobilnych dla Strażaków
Mapy i Geolokalizacja
Aplikacje z tej kategorii są kluczowe dla szybkiej i skutecznej reakcji na zdarzenia, umożliwiając precyzyjne dotarcie na miejsce akcji oraz orientację w terenie.
mBDL oraz mLAS mini
Aplikacja mBDL (mobilny Bank Danych o Lasach) umożliwia bezpośredni dostęp do map lasów na telefonach i tabletach. Podstawową zawartością aplikacji są leśne mapy tematyczne BDL, takie jak: mapa podstawowa, drzewostanowa, form własności, siedlisk leśnych, zbiorowisk roślinnych oraz mapa łowiecka. Poza mapami branżowymi, użytkownik ma możliwość wyświetlenia predefiniowanych podkładów rastrowych, np. mapy topograficznej lub ortofotomapy lotniczej/satelitarnej, a także map z zewnętrznych serwisów WMS. Aplikacja mLAS mini ma ponadto możliwość wykonywania pomiarów odległości i powierzchni, co jest przydatne przy określaniu rozmiarów zdarzenia czy długości rozwinięcia linii wężowej. Aby korzystać z mapy, najlepiej kliknąć ikonę kuli ziemskiej w górnym pasku i wybrać mapę ortofoto. Aplikacja świetnie radzi sobie na całym terenie kraju, nie tylko na obszarach leśnych.
RSO (Regionalny System Ostrzegania)
RSO - Regionalny System Ostrzegania to bezpłatna aplikacja mobilna, powstała przy współpracy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z Telewizją Polską S.A. Usługa ta informuje społeczeństwo o zagrożeniach na terenie całej Polski i spełnia ważną funkcję edukacji w zakresie rekomendowanych zachowań w sytuacjach kryzysowych. Aplikacja umożliwia włączenie geolokalizacji i otrzymywanie powiadomień zgodnie z położeniem użytkownika.
Strażak OSM
Aplikacja Strażak OSM zbiera informacje o lokalizacji i parametrach hydrantów oraz lokalizacji słupków kilometrowych. Użytkownicy mogą również dodawać własne hydranty i słupki. Do działania aplikacji niezbędne jest włączenie GPS. Mapy OSM charakteryzują się sporą dokładnością, obrysami budynków i ich numeracją, co pozwala tworzyć szczegółowe mapy rejonu, włącznie z dojazdami do trudno dostępnych miejsc. Należy pamiętać, że OSMHydrant jest mapą tworzoną przez użytkowników, co może wpływać na jej aktualność. Aplikacja StrażakOSM to narzędzie niezbędne w pozyskiwaniu specjalnych danych dla projektu OpenStreetMap, umożliwiające zbieranie informacji o położeniu geograficznym hydrantów z podziałem na ich rodzaje i typy oraz słupków kilometrowych dróg krajowych, wojewódzkich, ekspresowych i autostrad. Zebrane dane przesyłane są do serwera AbakusOSM, gdzie po weryfikacji i moderacji zostają dodane do bazy danych projektu OpenStreetMap. Aplikacja udostępnia także panel mapy, na którym dzięki aktualnemu widokowi pozycji własnej oraz mapy okolicy można weryfikować istniejące w bazie dane hydrantów i słupków kilometrowych.
What3words
System geokodowania What3words służy do łatwego przekazywania współrzędnych geograficznych za pomocą unikalnego zestawu trzech słów z języka polskiego (w wersji PL) przypisanych do miejsca w przestrzeni o powierzchni 3x3, tj. 9 metrów kwadratowych. Aplikacja może wspomagać lub uzupełniać komunikację przez podanie dokładnej lokalizacji na linii Kierującego Działaniem Ratowniczym (KDR) - Stanowisko Kierowania. What3words działa również w każdej przeglądarce.
Wezwij śmigło
Aplikacja Wezwij śmigło pozwala odczytać i przesłać aktualną pozycję GPS. Wymaga włączenia GPS. Po ustaleniu pozycji, użytkownik może przesłać SMS-a do dyspozytora z automatycznie wygenerowaną informacją. Za pierwszym razem ustalenie pozycji może potrwać do kilku minut, dlatego warto uruchomić aplikację w drodze na wezwanie. Aby przyspieszyć pomiar i zobaczyć swoją pozycję na mapie, warto włączyć Wi-Fi lub przesył danych. Istnieje również wersja na Windows Mobile.
OsmAnd
Nawigacja OsmAnd to aplikacja open source, używająca szerokiej gamy otwartych danych mapowych (OpenStreetMap). Jest dokładniejsza od Map Google, ponieważ zawiera między innymi obrysy budynków wraz z numeracją oraz szereg różnych dodatkowych danych. Działa offline i często jest wykorzystywana na tabletach będących na wyposażeniu samochodów pożarniczych.
Wsparcie Operacyjne i Wiedza
Ta kategoria obejmuje aplikacje dostarczające niezbędnej wiedzy, procedur i narzędzi wspomagających działania ratownicze i szkoleniowe.
- Karty ratownicze, Rescue Code, Rescue Assist, CRS, EuroRescue: Zestaw aplikacji oferujących dostęp do kart ratowniczych, które zawierają kluczowe informacje o konstrukcji pojazdów, rozmieszczeniu poduszek powietrznych czy punktach cięcia, niezbędne podczas wypadków drogowych.
- Straż (mobilny handbook): Aplikacja zawierająca materiały przydatne strażakom, opracowane we współpracy z jednym z nich. Jest to jedyna tego typu aplikacja w App Store przypominająca "Handbooka", uznawana za must-have na wyposażeniu wozu strażackiego.
- Ratownik KPP: Testy: Aplikacja z pytaniami z zakresu Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy, polecana do nauki na egzamin KPP zarówno dla osób zdających pierwszy raz, jak i podczas recertyfikacji.
- PSP Quiz: Ponad 1050 pytań sprawdzających wiedzę z zakresu straży pożarnej. Baza powstała w oparciu o pytania udostępnione przez KG PSP i pomaga w przygotowaniu do rekrutacji do PSP.
- Cargo Decoder lub Free ADR Tool 2017: Aplikacje z tablicami ADR i wyszukiwarką substancji niebezpiecznych, niezbędne podczas interwencji związanych z materiałami chemicznymi.
- Zasady postępowania ratowniczego - ERG Mobile 2016: Aplikacja Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska (GIOŚ). Powstała jako rozszerzenie dostępu do wiedzy zawartej w papierowej wersji poradnika ratowniczego 2016, umożliwiając szybkie odnalezienie pożądanych informacji poprzez różne metody wyszukiwania cyfrowego.
- Rope Access Free: Aplikacja na temat dostępu linowego i ratownictwa wysokościowego, zawierająca materiały multimedialne. Jest to darmowa wersja (dostępna jest również płatna).
- Ratownik: Aplikacja zawierająca obowiązujące od 12.07.2013 r. procedury ratownicze z zakresu kwalifikowanej pierwszej pomocy dla jednostek KSRG.
- WEBER RESCUE: Tips&Tricks: Aplikacja zawiera bardzo ciekawe materiały (techniki, porady, wskazówki) dotyczące ratownictwa drogowego. Jest w języku angielskim, ale wzbogacona o liczne rysunki, co ułatwia zrozumienie.
- Konwerter jednostek: Zawiera ponad 2000 jednostek w 90 kategoriach. Jednostki i kategorie są dostępne poprzez łatwy w użyciu interfejs, zoptymalizowany dla telefonów i tabletów. Aplikacja działa w trybie offline i umożliwia grupowanie jednostek w "ulubionych".
- Węzły: Aplikacja "Węzły" w języku polskim, choć posiada spory zasób wiedzy encyklopedycznej i wiele różnych węzłów, często ma zbyt mało zdjęć wyjaśniających sposób wiązania. Może spełniać swoje zadania, ale warto rozważyć pobranie alternatywnych aplikacji (np. "Knots 3D").
Zarządzanie Czasem i Komunikacja
Skuteczne zarządzanie grafikiem i szybka komunikacja to podstawa sprawnego działania każdej jednostki straży pożarnej.
- Kalendarz zmianowy: Uznawana za jedną z najlepszych tego typu aplikacji dla strażaków, szczególnie w służbie 24/48h. Jest rozwijana i wspierana na bieżąco.
- Quizlet: Aplikacja do tworzenia i nauki fiszek (ang. flashcards). Umożliwia tworzenie własnych zestawów oraz korzystanie z milionów zestawów stworzonych przez innych użytkowników.
System "MobilnyStrażak": Funkcjonalności i Dyskusja
Wprowadzenie do Systemu
System MobilnyStrażak to prosta i przejrzysta usługa, która dzięki połączeniu witryny webowej oraz aplikacji mobilnej w łatwy sposób pozwala monitorować mobilność strażaków oraz całych jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP). Może to stanowić rozwiązanie problemów z obsadą wozów w jednostkach, umożliwiając bieżące śledzenie, ilu dowódców, kierowców czy ratowników jest w stanie odpowiedzieć na alarm i wyruszyć do akcji.
W Sklepie Play pojawiła się darmowa aktualizacja aplikacji MobilnyStrazak w wersji 1.1.0, która zawiera wiele dodatkowych opcji.
Działanie i Problematyka
Wśród użytkowników pojawiają się obawy dotyczące długoterminowej skuteczności systemu. Istnieje ryzyko, że z czasem strażacy mogą zapomnieć lub znudzić się ciągłym klikaniem statusu "dyspozycyjny/niedyspozycyjny". Kolejnym problemem jest kwestia kosztów usługi dla OSP. Użytkownicy zwracają uwagę, że aby dyspozytorzy Stanowisk Kierowania (SK) mogli polegać wyłącznie na takiej aplikacji, musiałaby ona być perfekcyjna i niezawodna, co wymagałoby jej przejęcia pod skrzydła Komendy Głównej (KG) lub Ministerstwa. Pojawia się także kwestia odpowiedzialności prawnej w sytuacji, gdy system wskazuje na dyspozycyjność jednostki, a faktycznie nie jest ona w stanie wyjechać do akcji z pełną obsadą. W jednostkach OSP nadal zdarza się, że znaczna część aktywnych członków korzysta z telefonów "cegieł", które nie obsługują systemów Android czy Windows Phone, co uniemożliwia im korzystanie z aplikacji mobilnych. Niemniej jednak postęp w zakresie telefonii komórkowej jest bardzo znaczący i z czasem "cegły" będą znikać z rynku.
Rozwój i Sugestie Użytkowników
Twórcy systemu deklarują, że dalszy rozwój będzie z pewnością opierał się na sugestiach użytkowników. Opcja lokalizacji użytkowników jest jak najbardziej możliwa i miała zostać umieszczona w systemie. Jednakże, stwierdzono, że nie wszyscy korzystają z transferu danych (internetu) oraz lokalizacji w swoich smartfonach (z uwagi na oszczędność baterii). Dodatkowo, z doświadczenia wynika, że odległość 5 km nie wyklucza strażaka z udziału w akcjach. Jeśli taka opcja miałaby się pojawić, musiałaby być opcjonalna.
Co do innych platform, Android przeważa na rynku, ale przy sprzyjających warunkach można udostępnić aplikację na inne systemy. Użytkownikom innych systemów zaleca się obecnie zmianę statusów poprzez zalogowanie się na stronie internetowej www.mobilnystrazak.pl. Sugerowano, że wystarczająca dokładność lokalizacji mogłaby być oparta na danych sieci, bez konieczności uruchamiania GPS, co oszczędzałoby baterię. Transfer danych, przesyłając lokalizację co godzinę lub tylko przy znaczącej zmianie położenia (np. wyjechanie lub powrót w zakładany promień od remizy), również ograniczyłby koszty. System "Mobilny Strażak" ma również pomóc samym jednostkom w pilnowaniu swojej gotowości. Pozwala na monitorowanie poszczególnych osób funkcyjnych i utrzymywanie gotowości bojowej. Parę sekund na zmianę statusu to nie tragedia i z czasem może wejść w nawyk.
Alternatywne Systemy Alarmowania i Zarządzania
Alarmbox
Aplikacja Alarmbox wzbudza alarm na telefonie po otrzymaniu zgłoszenia, podobnie jak dobrze znana aplikacja FireAlert. Dodatkowo, umożliwia przesłanie wybranym osobom informacji, czy strażak jedzie do remizy, czy też nie. Aplikacja jest testowana w remizach i na bieżąco spełnia oczekiwania. Mimo że jest dostępna w języku niemieckim, dzięki translatorowi można sobie z nią poradzić. Aplikacja ma tę przewagę nad propozycjami innych firm, że jest darmowa. Wysyła informacje zwrotną o tym, kto jedzie, a w jednostkach wszyscy znają uprawnienia swoich kolegów.
Digitex
System alarmowania Digitexu działa w oparciu o szybką informację zwrotną. Strażacy w chwili alarmu mogą szybko kliknąć opcję "Będę", "Nie będę" lub "Będę za 5 minut". Do tego każdy ma przypisaną funkcję (dowódca, kierowca, ratownik, ratownik medyczny) - po chwili wybrane osoby dostają SMS-a z informacją, ile osób danej funkcji potwierdziło stawienie się. Chociaż jest to usługa komercyjna, wielu terminali alarmowych w Polsce to właśnie Digitex.
Propozycja Rozwoju Systemu Powiadomień dla OSP (Projekt Inżynierski)
W kontekście rozwoju aplikacji dla strażaków pojawiają się nowe pomysły, w tym projekt systemu powiadomień dla Ochotniczych Straży Pożarnych, realizowany jako praca inżynierska.
Założenia Projektu
Projekt zakłada stworzenie systemu powiadomień dla strażaków OSP za pośrednictwem smartfonów z systemem Android. Głównym założeniem jest, aby dowódca OSP otrzymywał SMS z centrali, a zainstalowana na jego smartfonie aplikacja przechwytywała ten SMS i rozsyłała go dalej do strażaków zapisanych na liście dowódcy w aplikacji. Wybór komunikacji za pomocą SMS podyktowany jest faktem, że nie każdy strażak, zwłaszcza starsi, ma stały dostęp do internetu mobilnego 24/7. Projekt ma na celu pominąć etap dodawania każdego nowego numeru strażaka do centrali, umożliwiając dowódcy OSP lokalne dodawanie, usuwanie i edytowanie listy strażaków bezpośrednio ze swojego smartfona.
Mechanizm Działania
Aplikacja ma posiadać opcję szybkiego reagowania: po odebraniu SMS-a z alarmem, aplikacja na telefonie strażaka będzie wyświetlać przyciski, np. "mogę", "nie mogę" lub "dysponowany/niedysponowany". Po wybraniu jednej z opcji, dowódca będzie otrzymywał informację zwrotną przez SMS od każdego strażaka, co będzie aktualizować listę z gotowością strażaków do wyjazdu na akcję ratunkową.
Dodatkowe Funkcje
W projekcie przewidziano trzy zakładki: "Dysponowani", "Niedysponowani" i "Nieodpowiedzieli", aby dowódca miał pełny obraz sytuacji. Planowany jest także licznik aktywności strażaków, zliczający odpowiedzi na wezwania w celu statystycznego określenia ich gotowości i aktywności bojowej. Dodatkowe funkcje obejmują lokalizację po sieci GSM lub GPS, krótkie profile strażaków tworzone przez dowódcę (zawierające imię, nazwisko, status, np. ratownik medyczny, kierowca) oraz małą tablicę powiadomień, w której dowódca będzie mógł ręcznie napisać i wysłać krótką informację do wszystkich strażaków, np. dotyczącą zbiórki, zebrania czy innych spraw OSP.
Rozwój aplikacji mobilnych dla strażaków jest dynamiczny, a nowe narzędzia stale pojawiają się na rynku. Pozwalają one na zwiększenie efektywności, bezpieczeństwa i gotowości operacyjnej jednostek ratowniczych.