Ogólnopolskie Zawody Sportowo-Pożarnicze OSP: Historia i Zasady

Ogólnopolskie Zawody Sportowo-Pożarnicze Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) stanowią kluczowy element doskonalenia umiejętności strażaków, popularyzacji zagadnień ochrony przeciwpożarowej oraz oceny stanu wyszkolenia. W regulaminie zawodów możemy przeczytać, że są one formą intensywnego szkolenia pożarniczego. Udział i treningi do zawodów sportowo-pożarniczych z pewnością mogą być dobrą formą przygotowania do działań ratowniczo-gaśniczych.

Organizacja i Cele Zawodów OSP

W zawodach biorą udział członkowie Ochotniczych Straży Pożarnych. Mogą w nich uczestniczyć strażacy w wieku powyżej 16 lat, przy czym w przypadku zawodników niepełnoletnich wymagana jest zgoda rodziców/opiekunów. Niektóre funkcje w drużynie wymagają ukończenia 18 lat. Drużyna składa się zazwyczaj z 9 osób, w tym 8 zawodników oraz 1 zawodnika rezerwowego (który nie jest obowiązkowy, ale zdecydowanie warto go powołać). W przypadku Kobiecych Drużyn Pożarniczych (KDP), drużyna składa się z 8 do 10 osób: 8 zawodniczek, 1 zawodniczki rezerwowej (nieobowiązkowo) oraz mężczyzny obsługującego motopompę (nieobowiązkowo). Startujący zawodnicy powinni posiadać odpowiednie oznaczenia funkcyjne, zgodnie z Regulaminem Zawodów Sportowo-Pożarniczych Ochotniczych Straży Pożarnych, OSP-1/2011. Co 4 lata organizowane są krajowe zawody sportowo-pożarnicze OSP, które rozgrywane są na różnych szczeblach.

Konkurencje: Ćwiczenie Bojowe

Ćwiczenie bojowe, często nazywane „bojówką”, to widowiskowa konkurencja. W dużym skrócie celem konkurencji jest strącenie pachołków i obrócenie/złamanie tarczy prądem wody. Cel ten trzeba zrealizować poprzez zassanie wody z zewnętrznego zbiornika, podanie jej na linię główną zakończoną rozdzielaczem, z którego wyprowadzone są dwie linie gaśnicze. Ćwiczenie rozpoczyna się od meldunku dowódcy o gotowości drużyny. Sędzia odbierający meldunek wydaje zgodę na rozpoczęcie ćwiczenia, a następnie sędzia startowy wydaje komendę do startu. Podczas zawodów organizator zapewnia zbiornik, podest, pachołki i tarczę obrotową, a pachołki drogowe ustawione są na stabilnych podstawach.

Zadania poszczególnych zawodników

• Łącznik: Jego zadaniem jest budowa linii głównej (od nasady motopompy do rozdzielacza) we współpracy z rozdzielaczowym. Łącznik zabiera z podestu wąż W-75, unosi go i rozwija w kierunku natarcia, podłączając jedną końcówkę do motopompy, a drugą biegnąc w kierunku rozdzielacza i rozwijając wąż na całą długość. Następnie łączy końcówkę z odcinkiem W-75 rozwiniętym przez rozdzielaczowego.
• Rozdzielaczowy: Jego zadaniem jest również budowa linii głównej. Rozdzielaczowy zabiera z podestu rozdzielacz oraz jeden odcinek węża W-75, biegnie na wysokość końca pierwszego odcinka węża rozwijanego przez łącznika, stawia rozdzielacz na ziemi i w kierunku natarcia rozwija zabrany odcinek. Zostawia jedną z końcówek na ziemi, a z drugą końcówką i rozdzielaczem biegnie w miejsce orientacyjnego ustawienia rozdzielacza. Następnie ustawia rozdzielacz na ziemi za linią i łączy go z linią główną.
• Mechanik: Uczestniczy w budowie linii ssawnej. Jego zadaniem jest przeniesienie smoka ssawnego i dwóch kluczy do łączników w miejsce łączenia smoka z pierwszym odcinkiem węża ssawnego. Mechanik czeka na odbiór smoka i przekazanie kluczy do łączników rocie budującej linię ssawną.
• Rota I: Ma za zadanie zbudowanie pierwszej linii gaśniczej. Przodownik zabiera prądownicę i odcinek węża W-52 i udaje się na wysokość rozwinięcia pierwszego odcinka, rozwijając wąż w kierunku natarcia. Pozostawia jedną końcówkę na ziemi, a z drugą biegnie w kierunku natarcia i podłącza do prądownicy. Po rozwinięciu zajmuje stanowisko gaśnicze i zgłasza gotowość. Pomocnik roty zabiera z podestu odcinek węża W-52, biegnie na wysokość rozdzielacza, rozwija wąż i łączy jedną końcówkę do lewej nasady rozdzielacza. Z drugą końcówką biegnie w kierunku natarcia, rozwijając wąż na całą długość, a po rozwinięciu łączy z odcinkiem węża rozwiniętym przez przodownika roty.
• Rota II: Ma najwięcej pracy do wykonania. Jej zadaniem jest zbudowanie linii ssawnej i drugiej linii gaśniczej. Po zbudowaniu linii ssawnej i zanurzeniu jej w wodzie, przystępuje do zbudowania drugiej linii gaśniczej. Linię gaśniczą buduje analogicznie do roty I. Po zbudowaniu linii gaśniczej zadaniem przodownika jest strącenie czterech pachołków.

Konkurencje: Sztafeta Pożarnicza

W sztafecie pożarniczej każdy zawodnik ma do pokonania dystans 50 m. Pierwszy zawodnik rozpoczyna bieg z prądownicą, która przekazywana jest kolejnym zawodnikom aż do pokonania całego dystansu. Przekazanie prądownicy powinno nastąpić w strefie zmiany (w przeciwnym wypadku naliczane są punkty karne). Każdy z zawodników poza pokonaniem dystansu 50 m ma do wykonanie zadanie, takie jak pokonanie drewnianej ściany o wymiarach 1,5 m x 1,5 m, podłączenie odcinka W-52 do wyjścia rozdzielacza i podłączenie prądownicy do węża (w dowolnej kolejności). Podczas zawodów organizator zapewnia płotek, rów, tyczki, równoważnie i ścianę.

Punkty Karne i Ocena Wyników

W każdej z konkurencji możliwe jest otrzymanie punktów karnych, które przyznawane są za wykonanie czynności niezgodnych z regulaminem, przy czym 1 punkt równy jest 1 sekundzie. Uzyskując nawet najlepszy czas, można dostać kilkadziesiąt punktów karnych i nie zająć wymarzonego miejsca. W celu uniknięcia punktów karnych należy trenować zgodnie z wytycznymi w regulaminie, gdyż utrwalenie błędnych nawyków będzie trudne do naprawienia. Wynik zawodów to suma uzyskanych czasów w ćwiczeniu bojowym i sztafecie pożarniczej (z uwzględnieniem punktów karnych). Im mniejsza liczba punktów, tym wyższe miejsce. Uzyskiwane czasy podczas zawodów krajowych robią wrażenie - najlepsze drużyny wykonują ćwiczenie bojowe w czasie poniżej 30 sekund i sztafetę w okolicach 51 sekund.

Najnowszą wersję regulaminu, z 2011 roku, uzupełniają uściślenia przygotowane przed zawodami krajowymi w 2019 roku przez kolegium sędziów zawodów strażackich ZOSP RP. Celem dokumentu jest zapewnienie jednolitej interpretacji regulaminu na wszystkich szczeblach zawodów.

Historia Zawodów Sportowo-Pożarniczych w Polsce

Sport pożarniczy po raz pierwszy znalazł się w konkurencjach jeszcze przed II wojną światową, jednak jego dynamiczny rozwój nastąpił dopiero po wojnie. Dziś Sportem Pożarniczym kieruje Federacja Sportu Pożarniczego, powołana w 1963 roku.

Pierwsze oficjalne zawody krajowe

Po reaktywowaniu Związku OSP w 1956 roku ukierunkowano i ujednolicono zasady współzawodnictwa. W wielu miejscach w kraju rozgrywano zawody, ale pierwszy raz oficjalnie zawody krajowe rozegrano w 1964 roku w Zabrzu na Śląsku. Były to zawody dla Zawodowych i Ochotniczych Straży Pożarnych. Samochód pokonywał wytyczoną trasę, a zespół dokonywał usuwania przeszkód, wymiany koła przedniego oraz zadań typowo gaśniczych. Te elementy ze względu na dużą wypadkowość były zmieniane, aż do wprowadzenia ćwiczeń CTIF.

I Krajowe Zawody Pożarnicze rozegrano w dniach 12-13 września 1964 roku w Zabrzu. W 1965 roku odbyły się Zawody rejonowych straży pożarnych w Zalesiu Śląskim (seniorzy). VII Wojewódzkie Zawody Pożarnicze odbyły się 10 października 1965 roku na byłym lotnisku w Starym Grodkowie.

Ewolucja regulaminów i konkurencji

W 1968 roku, przy okazji Drugich Krajowych Zawodów, po raz pierwszy pojawił się tytuł „zawody sportowo-pożarnicze”, nastąpił też wyraźny podział na część pożarniczą i sportową. W części sportowej zalecano przeprowadzanie takich konkurencji jak trójbój (rzut granatem, skok w dal, bieg na 100m), slalom, wyścig kolarski, tenis stołowy, siatkówka itp. Część pożarnicza to egzamin teoretyczny, ćwiczenia alarmowo-bojowe oraz sztafeta. Wprowadzono podział na trzy grupy: I grupa to OSP typu M (motopompa i wózek ręczny lub przyczepa), II grupa to OSP typu S (posiadające samochód), a zawodowe straże pożarne to grupa III.

Zawodowe straże pożarne ćwiczyły plutonem (dwoma sekcjami). Pierwsza miała za zadanie zgasić płonącą ciecz w wannie prądem mgłowym, a prądem zwartym podawanym z autodrabiny obrócić tarczę. Druga sekcja wykonywała ratowanie dwóch ludzi z 3 piętra wspinalni za pomocą wora ratunkowego. Wejście na wspinalnię odbywało się po drabinie hakowej. Ratownicy musieli także wykazać się umiejętnością samoratowania. Regulamin wyraźnie precyzował sposób wykonania ćwiczenia i ściśle określał zadania dla poszczególnych funkcyjnych.

W „Wytycznych w sprawie organizacji i przebiegu II KZSP” KGSP z dnia 4 marca 1968 roku ustalono szczegółowe procedury. W Krapkowicach, w kwietniu 1968 roku odbyły się eliminacje do II Krajowych Zawodów Sportowo-Pożarniczych. W dniach 18-19 maja 1968 roku wyłoniona reprezentacja wzięła udział w II Krajowych Zawodach Sportowo-Pożarniczych we Wrocławiu.

III Krajowe Zawody Sportowo-Pożarnicze odbyły się w Krakowie w dniach 26-27 maja 1972 roku. Dla plutonu ZSP wprowadzono dodatkowe utrudnienie - ratowanie manekina z zadymionego namiotu na noszach ustawionych w odległości 10 m od wejścia do namiotu. Członek roty wchodzącej do namiotu musiał być ubezpieczony linką.

Rozwój Sportu Pożarniczego i kadry trenerskiej

Twórcą dyscypliny sport pożarniczy w Polsce, trenerem, selekcjonerem, opiekunem, sędzią, koordynatorem przygotowań reprezentacji województwa opolskiego i reprezentacji Polski w sportach pożarniczych i zawodach sportowo-pożarniczych OSP w latach 1968-1994 był śp. płk poż. Mieczysław Janiec - Zastępca Komendanta Wojewódzkiego Straży Pożarnych w Opolu w latach 1969-1990. Organizatorem wojewódzkich zawodów sportowo-pożarniczych OSP, ZSP, nadzorującym zawody powiatowe, rejonowe, batalionowe oraz nadzorującym ćwiczenia kompanii, batalionów pożarniczych był płk poż. Romuald Kocielski - Zastępca d/s operacyjnych Komendanta Wojewódzkiego Straży Pożarnych w Opolu w latach 1968-1991.

W 1963 roku wprowadzono indywidualne tytuły sportowe: mistrz sportu, kandydat na mistrza sportu, zawodników klasy I, II, III. Okres przejściowy w przygotowaniach przypada na październik i listopad, a okres przygotowawczy trwa od grudnia do kwietnia, skupiając się na ćwiczeniach rozwijających ogólną sprawność fizyczną. Od marca rozpoczynają się, przeważnie trzy razy w tygodniu po dwie godziny, ćwiczenia poszczególnych konkurencji.

Reprezentacja Polski i międzynarodowe sukcesy

W latach 1973-1975 reprezentacja Polski w sportach pożarniczych (jako 10-osobowa drużyna) składała się tylko z zawodników województwa opolskiego. Pierwsze wspólne zawody dla ochotniczych i zawodowych straży pożarnych CTIF odbyły się w 1961 roku w Bad Godesberg (RFN). W Magdeburgu (Niemiecka Republika Demokratyczna) w 1975 roku odbyły się VII Międzynarodowe Zawody w Sporcie Pożarniczym Krajów Socjalistycznych. Reprezentację Polski stanowili wówczas zawodnicy z województwa opolskiego w składzie 10 osób.

Krajowe Zawody Sportowo-Pożarnicze OSP 2023 w Kalwarii Zebrzydowskiej

W dniu 26 sierpnia 2023 roku na stadionie MKS „Kalwarianka” w Kalwarii Zebrzydowskiej, powiat wadowicki, województwo małopolskie, rozegrane zostały Krajowe Zawody Sportowo-Pożarnicze Ochotniczych Straży Pożarnych. Organizatorami wydarzenia był Związek Ochotniczych Straży Pożarnych RP oraz Gmina Kalwaria Zebrzydowska. Patronat Honorowy nad zawodami objął Pan Witold Kozłowski, Marszałek Województwa Małopolskiego.

Ceremonia otwarcia i goście

Tegoroczne Krajowe Zawody Sportowo-Pożarnicze OSP rozpoczęła ceremonia otwarcia mistrzostw, która rozpoczęła się o godzinie 9:00. Dowódcą Uroczystości był druh Tomasz Fiołek, Członek Małopolskiego Kolegium Sędziów Zawodów-Strażackich, który przy dźwiękach Orkiestry Dętej Ochotniczej Straży Pożarnej w Przytkowicach wprowadził wszystkie drużyny na stadion MKS-u. Całość rozpoczęła się od złożenia meldunku o gotowości do rozpoczęcia uroczystości, które Dowódca złożył na ręce dh Waldemara Pawlaka, Prezesa Zarządu Głównego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP. Kolejnym, ważnym elementem było odegranie Hymnu Polski oraz wciągnięcie flagi Biało-Czerwonej na maszt. Poczet tworzyli Krzysztof Zamysłowski, Dominik Balcer oraz Piotr Żyła, druhowie Ochotniczej Straży Pożarnej w Przytkowicach.

W ceremonii otwarcia i zamknięcia Ogólnopolskich Zawodów Sportowo-Pożarniczych Ochotniczych Straży Pożarnych udział wziął Zastępca Małopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej st. bryg. Paweł Żaba. Ceremonia otwarcia to także znamienici goście, którzy zaszczycili swoją obecnością, a byli to między innymi dh Edward Siarka Wiceminister Klimatu i Środowiska, Prezes Zarządu Oddziału Wojewódzkiego ZOSP RP woj. małopolskiego, Pan Andrzej Pająk Senator RP, dh Teresa Tiszbierek Wiceprezes Zarządu Głównego ZOSP RP, dh Kazimierz Sady oraz Krzysztof Kosiba Członkowie Zarządu Głównego ZOSP RP, Pan Mateusz Małodziński Wicewojewoda Małopolski, bryg. Marek Chwała Komendant Szkoły Aspirantów PSP w Krakowie oraz Pan Augustyn Ormanty Burmistrz Miasta Kalwaria Zebrzydowska współorganizator mistrzostw.

Przebieg zawodów i warunki atmosferyczne

Zmagania rozpoczęły się punktualnie o godzinie 10:30, a czuwała nad nimi Komisja Sędziowska pod przewodnictwem Dh Marka Dudy, Przewodniczącego Krajowego Kolegium Sędziów Zawodów Strażackich. Zawody podzielone były na trzy konkurencje: ćwiczenie bojowe, sztafeta pożarnicza podzielona na 7 odcinków, oraz musztra strażacka. Kilka minut po godzinie 13:00 zawody zostały przerwane przez burzę i nawałnicę, która przeszła przez całe Województwo Małopolskie. Sędzia Główny wraz z organizatorami podjął decyzję o wstrzymaniu zawodów do godziny 16:00, a pół godziny wcześniej odbyła się narada z kierownikami wszystkich drużyn. Podczas odprawy okazało się, że nowo oddane boisko sportowe „Kalwarianki” nadaje się do przeprowadzenia zawodów sportowo-pożarniczych.

Wyniki i ceremonia zakończenia

Z ogromną radością pragniemy wyrazić nasze najserdeczniejsze podziękowania za udział w krajowych zawodach pożarniczych. Wasza obecność i zaangażowanie stanowiły niezwykle istotny element tego wydarzenia, które ma ogromne znaczenie dla naszej społeczności. Wasza gotowość do podjęcia trudnych wyzwań, profesjonalizm oraz poświęcenie, które zaprezentowaliście podczas zawodów, są godne najwyższego uznania. Wasza praca nie tylko przyczyniła się do wzmocnienia współpracy między jednostkami pożarniczymi, ale także pokazała, że jesteście wzorem dla innych, inspirując do działania na rzecz bezpieczeństwa naszej społeczności. Jednocześnie gratuluję wszystkim drużynom, które wzięły udział w zawodach - powiedział Zastępca Małopolskiego Komendanta Wojewódzkiego PSP st. bryg.

Ostatecznym elementem zawodów była ceremonia zakończenia, która była zupełnie inna niż wszyscy oczekiwaliśmy. Niestety, zaraz po jej zakończeniu po raz kolejny rozpoczęła się burza połączona z ulewą. Korzystając z okienka pogodowego, mając na uwadze bezpieczeństwo wszystkich uczestników, organizatorzy postanowili na całkowite okrojenie ceremonii, podczas której bez przemówień odczytano protokół końcowy sędziego głównego oraz rozdano zasłużone nagrody.

Wyniki zawodów (miejsca):

• 1 miejsce - OSP Kalinowa
• 2 miejsce - OSP Potępa
• 3 miejsce - OSP Lądek
• 1 miejsce - OSP Janiszew
• 2 miejsce - OSP Raszowa
• 3 miejsce - OSP Rudnik Wielki

Serdecznie gratulujemy wszystkim drużynom biorącym udział w zawodach i życzymy dalszych sukcesów, a zwycięzcom życzymy powodzenia na arenie międzynarodowej. Opracowanie: mł. kpt.

Przykłady Udziału i Osiągnięć OSP w Konkursach

OSP Stary Ujazd i MDP

Lata 2000 to czas największych osiągnięć Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych (MDP) przy OSP Stary Ujazd nie tylko na szczeblu gminnym, ale też powiatowym, wojewódzkim i krajowym. Do sukcesów tych przyczyniła się żmudna i wytrwała praca młodzieży i jej opiekunów, a w szczególności prezesa OSP Helmuta Mehlicha, który własnym staraniem przygotował sprzęt treningowy dla swoich drużyn.

W 2006 roku w gminnych eliminacjach Ogólnopolskiego Turnieju Wiedzy Pożarniczej, Agnieszka Mehlich zajęła I miejsce w grupie ponadgimnazjalnej. W tym samym roku w Ogólnopolskich Zawodach Sportowo-Pożarniczych wzięli udział chłopcy. Zdobycie mistrzostwa województwa opolskiego umożliwiło chłopcom reprezentowanie województwa na szczeblu krajowym. W dniach 12-14 września 2008 roku Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza dziewcząt brała udział w zawodach sportowo-pożarniczych na szczeblu krajowym w Bydgoszczy, reprezentując województwo opolskie. Droga do sukcesu nie była prosta; dziewczęta musiały najpierw wygrać zawody gminne, potem powiatowe, a następnie wojewódzkie. Do każdych zawodów musiały systematycznie ćwiczyć pod okiem trenera dh. Helmuta Mehlicha - prezesa OSP w Starym Ujeździe. Ćwiczyły także w czasie letnich wakacji. Po pierwszym dniu dziewczęta plasowały się na 8 miejscu wśród 20 startujących drużyn. Jednak mimo wielkich chęci do walki i bojowej postawy ostatecznie ich dwudniowa rywalizacja zakończyła się na miejscu 16.

OSP Raszowa i Żelazna

Województwo opolskie było wielokrotnie reprezentowane przez drużyny z OSP Raszowa (gmina Leśnica, powiat strzelecki) oraz OSP Żelazna (gmina Dąbrowa, powiat opolski). Ich osiągnięcia to między innymi:

• 2 miejsce - OSP RASZOWA (w jednych z zawodów)
• 19 miejsce - OSP Raszowa (w innych zawodach)
• 5 miejsce - KDP Raszowa
• 6 miejsce - KDP Żelazna
• 2 miejsce - KDP Żelazna
• 4 miejsce - KDP Raszowa
• 18 miejsce - OSP Raszowa
• 5 miejsce - KDP Raszowa

Godnym uwagi jest fakt, że Ochotnicza Straż Pożarna w Żelaznej może pochwalić się wyjątkowym osiągnięciem. Jest to druga taka kobieca drużyna pożarnicza w kraju, która po raz trzeci z rzędu wywalczyła tytuł wicemistrza kraju, zaczynając w 2007 roku na Krajowych Zawodach Sportowo-Pożarniczych w Płocku, a następnie w 2011 roku. Natomiast drużyny męskie z OSP Żelazna na Krajowych Zawodach Sportowo-Pożarniczych w 2003 roku w Toruniu zajęły najgorsze i nielubiane przez zawodników IV miejsce, natomiast w 2007 roku w Płocku III miejsce, a w 2011 roku zdobyły złoto.

OSP Łomnica po raz pierwszy uczestniczyła w Krajowych Zawodach Sportowo-Pożarniczych i mimo swojego debiutu, w kategorii ćwiczeń bojowych uzyskała dobry wynik, tj. 34,13 sekundy, choć otrzymała 5 punktów karnych.

Podsumowanie i Przyszłość

Zawody sportowo-pożarnicze OSP to jedna z wielu aktywności podejmowanych przez strażaków. Zawody możemy traktować jako rozrywkę i integrację, ale także jako formę doskonalenia. Ćwiczenie bojowe jest w pewnej części podobne do rozwinięć spotykanych podczas pożarów.

Dodatkowe zawody i ich znaczenie

Regulamin zawodów umożliwia organizację dodatkowych zawodów, takich jak memoriały, puchary czy ligi. Te inicjatywy sprzyjają utrzymaniu wysokiego poziomu wyszkolenia oraz budowaniu wspólnoty wśród strażaków. Miejscowe Ochotnicze Straże Pożarne regularnie organizują takie wydarzenia, wspierając rozwój sportu pożarniczego w swoich regionach.

tags: #arciwalna #artykoly #osp #zawody #pozarnicz