Za każdym wielkim pożarem kryje się jego mały początek. Odpowiedzialne podejście do systematycznego sprawdzania sprzętu i kondycji naszego „domu na kółkach” w większości przypadków może mu zapobiec. Choć pożar kampera lub przyczepy kempingowej może wydawać się odległym zagrożeniem, analiza tragicznych przypadków pokazuje, że problem ten jest bardzo realny i często bagatelizowany. Celem tego artykułu jest przedstawienie głównych przyczyn pożarów, sposobów ich zapobiegania oraz kluczowych elementów wyposażenia zwiększających bezpieczeństwo.
Czynnik ludzki i zaniedbania jako główne przyczyny
Na pożary najczęściej wpływa czynnik ludzki. Jest to podyktowane lenistwem, nieprzemyślanymi oszczędnościami lub zapominalstwem. Zanim wyruszymy w długą trasę kamperem, z największą starannością podejdźmy do sprawdzenia stanu technicznego pojazdu oraz wszystkich sprzętów w nim się znajdujących. Kamper, który nie należy do tanich rzeczy, potrzebuje przeglądu i sprawdzenia stanu technicznego niezależnie od wartości. Niestety, w ogólnym rozrachunku właściciele często nie przykładają wagi do sprawdzenia kampera przed udaniem się w podróż, z czego wynikają rozmaite problemy, które w różnym stopniu stwarzają ryzyko pożaru. Jak mówi przysłowie: „Strzeżonego Pan Bóg strzeże” i najczęściej sprawdza się ono w życiu.
Typowe usterki mechaniczne i elektryczne
Wśród najczęstszych technicznych przyczyn pożarów wymienia się:
- Stare baterie, które wymagają wymiany, ale o których łatwo zapomnieć.
- Luźne węże i wszelkiego rodzaju sprzęt elektryczny, którego usterki mogą spowodować ogromne niebezpieczeństwo.
- Usterki silnika oraz nagromadzony tłuszcz wokół izolacji chłodnicy i silnika, co może doprowadzić do ich nadmiernego nagrzewania się.
- Nieporządek we wnętrzu kampera, zwłaszcza gromadzący się kurz wokół urządzeń elektrycznych i okablowania, który może doprowadzić do spięcia.
W ramach kontroli kampera należy też koniecznie sprawdzić wszelkie przewody, instalacje i zbiorniki pod kątem wycieków i poprawnego działania. Małe rzeczy, które dla doświadczonego kamperowicza są normą, nie dla każdego są takie oczywiste.
Ryzyko związane z instalacjami elektrycznymi
Instalacja 12V: Czy na pewno bezpieczna?
W powszechnym odbiorze źródła prądu stałego (12V) często są bagatelizowane. Jednak prąd pochodzący z akumulatora nie jest „bezpieczny”. Aby zasilić odbiorniki o dużej mocy prądem o napięciu 12V, wymagane są potężne prądy (natężenie). Przekroje przewodów w instalacji 12V w przyczepach i kamperach są pokaźne, a zabezpieczenia sięgają wartości kilkudziesięciu amperów, ponieważ muszą one skutecznie przewodzić potężne prądy, jednocześnie ograniczając do minimum ryzyko przegrzania i „upalenia” przewodów oraz złącz kablowych.
Dlatego pod żadnym pozorem nie należy samodzielnie dokonywać żadnych modyfikacji w zakresie instalacji, dodatków oraz montażu akcesoriów, mimo że czynności te na pozór mogą wydawać się banalnie proste. Dobór przewodów i zabezpieczeń, a także montaż samych urządzeń i systemów awaryjnych (rozłączników, styczników) to zadanie dla fachowca z doświadczeniem. Nie ma tu miejsca na oszczędności i domorosłe eksperymenty.
Zwracajmy także uwagę przy zakupie urządzeń, jaką klasę szczelności mają akcesoria i wyposażenie - źródłem pożaru może być nawet wyprowadzone na zewnątrz oświetlenie LED markizy, które nie zapewnia szczelności i może prowadzić do zwarcia. Podobnie rzecz się ma z tanimi, dalekowschodnimi regulatorami do solarów oraz przetwornicami, które bywają zawodne i potrafią przyczynić się do powstania pożarów.
Instalacja 230V: O czym należy pamiętać?
Zewnętrzne zasilanie 230V doprowadzone do kampera/przyczepy jest w przypadku stacjonarnych pobytów niezwykle praktyczne, ponieważ pozwala zasilić lodówkę, multimedia, nierzadko grzałkę wody czy klimatyzację. Zawsze weryfikuj wartość zabezpieczenia skrzynki (źródła), by dostosować moc uruchomionych jednocześnie odbiorników - w ten sposób ograniczysz ryzyko wyzwolenia zabezpieczenia nadprądowego oraz unikniesz przegrzania się przewodu zasilającego.
Niebezpieczeństwo związane z parkowaniem
Po długiej trasie musimy uważać, gdzie parkujemy naszego kampera. Rozgrzana do wysokich temperatur rura wydechowa może w bardzo prosty sposób spowodować pożar. W momencie, gdy parkujemy na betonie, rzadko zdarza się, żeby leżały na nim śmieci bądź suche materiały. Większe ryzyko istnieje, gdy zatrzymujemy się na polu kempingowym, poboczu czy w środku lasu. Trzeba sprawdzić, czy między podwoziem a ziemią jest wystarczająco duża przestrzeń. Suche liście lub trawa (zwłaszcza latem), które niezwykle szybko zajmują się ogniem, przy kontakcie z rozgrzanymi elementami podwozia, mogą przyczynić się do pożaru zarówno twojego kampera, jak i całego pola kempingowego, polany lub lasu!
Palenie papierosów i inne zaniedbania
Niedopałki papierosów to również jedno z głównych niedopatrzeń ludzi. Nie ryzykuj i staraj się nie palić w środku kampera. To już nie jest kwestia niszczenia własnego zdrowia - ile pożarów zaczęło się od palenia w mieszkaniu? To samo w sytuacji na zewnątrz. Jeżeli już zapalimy papierosa, zadbajmy o to, aby dokładnie go zgasić, a najlepiej schować do pojemnika na niedopałki.
Profilaktyka i niezbędne wyposażenie
Odrobina zdrowego rozsądku i profilaktyka przeciwpożarowa z pewnością zapewnią bezpieczeństwo Tobie i Twoim bliskim. Nieważne, czy podchodzisz do sprawy z optymizmem, czy może „chuchasz na zimne” - odpowiednie przygotowanie jest kluczowe.
Gaśnice i koc gaśniczy
„Must have” każdego wyposażenia kamperowego to gaśnica przeciwpożarowa! Jak mówi przysłowie: „Lepiej mieć niż nie mieć”. W tym przypadku ma to kluczowe zastosowanie. Jeśli zadbamy o zakup gaśnicy, pozostaje nam zapoznać się z instrukcją użytkowania, jeśli nie mieliśmy z nią kontaktu wcześniej. Gaśnica nadaje się do użytku tylko przez określony czas; po jego upływie nie będzie działać zgodnie z przeznaczeniem i będzie stanowiła tylko bezwartościowy przedmiot w twoim kamperze, który dodatkowo uśpi twoją czujność. Sprawdzaj zatem termin ważności, aby w sytuacji, gdy musisz jej użyć, nie okazało się, że jest zapchana i nie mamy możliwości wydobycia wsadu. Najlepiej posiadać kilka gaśnic w środku i na zewnątrz kampera.
Na pokładzie kampera/przyczepy warto posiadać przynajmniej dwie gaśnice, z czego przynajmniej jedna powinna być pianowa. Gaśnica pianowa pozwala na ugaszenie pożaru w kuchni (gdy źródłem jest np. tłuszcz), ponadto zawarta w niej substancja nie jest drażniąca i nie powoduje tak ogromnych strat w dobytku, jak gaśnica proszkowa. Ponad połowa wartości naprawy po pożarze, w którym użyto wielu gaśnic proszkowych, często spowodowana jest działaniem proszku gaśniczego, który dewastuje wnętrze. Zastosowanie bardziej precyzyjnej gaśnicy i nietoksycznej piany gaśniczej pozwoliłoby zminimalizować straty przy zachowaniu widoczności wewnątrz podczas akcji i być może stłumić pożar w zarodku. Wszelkie środki gaśnicze powinny być łatwo dostępne - jedna gaśnica powinna wisieć tuż nad wejściem przy kuchni, druga być pod ręką tuż przy łóżku w sypialni, a trzecia w bakiście obok butli z gazem.
Koc gaśniczy - w przypadku odkrycia źródła ognia warto posłużyć się kocem, by zdusić go w zarodku. Powyższe środki nie są drogie, a już na pewno nie w porównaniu z wartością dobytku, który dzięki nim ochronimy.
Czujniki dymu, gazu i czadu
Podstawowymi elementami, na które chyba już nikomu nie trzeba zwracać uwagi, są czujniki/alarmy - gazu oraz dymu/czadu. To one pozwolą nam się natychmiast po wykryciu zagrożenia ocknąć i podjąć skuteczne działania.
Analiza gorzkich przypadków i wnioski
Tego typu sytuacje przydarzyć się mogą dosłownie każdemu. Doświadczenia osób, które przeżyły pożar, pokazują, jak ważne jest przygotowanie i świadomość zagrożeń.
Pożar w Ustce
Tragiczny pożar kampera turystycznego miał miejsce we wtorek, 17 marca, przed godziną 21:00 w Ustce przy ul. Portowej. Na miejsce zdarzenia zadysponowano sześć zastępów państwowej, ochotniczej oraz wojskowej straży pożarnej. Ratownicy zastali pojazd w całości objęty ogniem.
W wyniku zdarzenia poszkodowane zostały dwie osoby. Poparzony mężczyzna został przekazany Zespołowi Ratownictwa Medycznego i przewieziony do słupskiego szpitala. Niestety, w trakcie działań gaśniczych w samochodzie objętym ogniem odnaleziono ciało kobiety.
Oficer prasowy Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Słupsku, kpt. Piotr Basarab, potwierdził te informacje. Oficjalna przyczyna pożaru nie jest na razie znana; ustalają ją policja pod nadzorem prokuratora. Do sprawy zostanie powołany biegły z zakresu pożarnictwa. Według relacji świadków, na które wskazują lokalne media ("Głos Pomorza", TVN24), miało dojść do wybuchu butli z gazem, która znajdowała się w zaparkowanym kamperze.
Rodzina z Ustki w pożarze straciła dobytek życia. Mieszkańcy uruchomili zbiórkę i proszą o wsparcie
Pożar w Okuniowcu koło Suwałk
W niedzielę, 3 maja, wieczorem w Okuniowcu koło Suwałk doszło do tragicznego pożaru przyczepy kempingowej. Pomimo natychmiastowej reanimacji, życia mężczyzny, którego tożsamość ustalono, nie udało się uratować. Postępowanie jest na bardzo wczesnym etapie. Śledczy czekają na opinię straży pożarnej, która ma pomóc w ustaleniu przyczyny pojawienia się ognia. Na środę, 6 maja, zaplanowano sekcję zwłok zmarłego mężczyzny.
Osobiste doświadczenie autora
Autor niniejszego artykułu również doświadczył pożaru przyczepy campingowej, co skłoniło go do podzielenia się gorzkimi wnioskami. Przyczepa, nabyta w Holandii jako zadbana i doskonale wyposażona, uległa zapłonowi dwa lata po zakupie, podłączona do źródła prądu zmiennego na campingu. Akcja gaśnicza, w której autor niestety nie uczestniczył, miała na celu przede wszystkim neutralizację źródła ognia i uniemożliwienie jego rozprzestrzenienia na sąsiednie parcele. Na szczęście nikt z członków rodziny ani sąsiadów nie ucierpiał, a akcja odbyła się bez uszczerbków na mieniu osób trzecich.
Analiza zmierzająca do ustalenia przyczyny powstania pożaru pozwoliła wysnuć wniosek, że winę ponosił błędnie zainstalowany prostownik akumulatora. W trakcie naprawy przyczepy w profesjonalnej firmie fachowcy zwrócili uwagę na kilka uchybień w sztuce montażu i odtworzyli punkt po punkcie całą instalację, uwzględniając szereg dodatkowych zabezpieczeń. Przyczepa była naszpikowana wyposażeniem dodatkowym (klimatyzacja podławkowa, mover, przetwornica napięcia, układ Auto Level), a wszystkie elementy skoncentrowane były pod jedną z ławek, co wymagało kompleksowej odbudowy.
Jako że przyczepa nie posiadała ubezpieczenia AC, koszt ponad 30 tysięcy złotych za robociznę i części autor musiał pokryć z własnej kieszeni. Takiego doświadczenia nikomu nie życzymy i szczerze radzimy uczyć się na cudzych błędach, oszczędzając sobie takiej traumy. Odbudowa kampera lub przyczepy w technologii producenta wymaga fachowej wiedzy i dostępu do oryginalnych części zamiennych. To doświadczenie uświadamia, że zagrożenia bywają bagatelizowane, a doniesienia o podobnych przypadkach często są podświadomie wypierane ze świadomości.
Wnioski z perspektywy czasu
Mimo psychicznego dyskomfortu związanego z całą sytuacją, najistotniejsze było przygotowanie się na przyszłość i wypracowanie schematów działania na wszelki wypadek. Oprócz wspomnianych wcześniej czujników i gaśnic, warto pamiętać o rozmieszczeniu środków gaśniczych w łatwo dostępnych miejscach. Niewiele możemy poradzić w przypadku pożaru na pokładzie auta stojącego obok, czy też zniszczenia ściany kampera od nieroztropnie pozostawionego przez sąsiada paleniska lub grilla. Możemy jednak w sposób przemyślany wykluczyć wiele czynników stanowiących możliwe źródło katastrofy oraz przygotować się sprzętowo do ewentualnej interwencji, gdyby jednak zaszła potrzeba przeprowadzenia akcji ratowniczo-gaśniczej na pokładzie.