Wprowadzenie do baretek i ich znaczenia
Baretka to specjalny, wąski pasek wstążki, którego układ barw jest identyczny jak w przypadku wstążki przewidzianej dla danego odznaczenia. Służy ona jako zamiennik pełnej odznaki na mundurze strażackim, umieszczana jest zazwyczaj na lewej stronie piersi.
Baretki oferowane dla strażaków OSP i PSP występują w różnych wariantach - brązowym, srebrnym oraz złotym - co pozwala podkreślić osobiste osiągnięcia i podnosi prestiż zasłużonego strażaka. Dbamy o to, aby były wykonane z najwyższej jakości materiałów, zapewniając trwałość i estetyczny wygląd.
Poszanowanie munduru i dbałość o jego estetykę oraz wygląd stanowią jeden z podstawowych obowiązków członków OSP i funkcyjnych oddziałów ZOSP RP. Ważną informacją jest, iż baretki nie są przeznaczone do noszenia na ubiorze cywilnym.
Odznaczenia za zasługi i wysługę lat w OSP
Medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa” (Brązowy, Srebrny, Złoty)
Medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa” jest nadawany za wyróżniającą się działalność na rzecz ochrony przeciwpożarowej. Może być on przyznawany osobom, instytucjom i organizacjom, w tym OSP, ich członkom oraz działaczom Związku OSP RP.
Warunkiem nadania medalu wyższej klasy jest posiadanie medalu klasy niższej przez co najmniej 5 lat. Ochotnicze Straże Pożarne charakteryzujące się aktywną działalnością również mogą być uhonorowane tym medalem.
Brązowy Medal za Zasługi dla Pożarnictwa
Brązowy Medal za Zasługi dla Pożarnictwa to wyróżnienie za działalność przeciwpożarową. Warunki jego nadania różnią się w zależności od statusu kandydata:
- Czynny członek jednostki OSP, który posiada odznakę „Strażak Wzorowy” co najmniej od 3 lat i wyróżnia się nienaganną postawą, a także bierze bezpośredni udział w działaniach ratowniczych.
- Pozostali członkowie OSP mogą mieć nadany medal po co najmniej 10 latach działalności od osiągnięcia pełnoletności.
- Osoby, instytucje oraz organizacje, które czynnie wspierają działania przeciwpożarowe i ratownicze, mogą ubiegać się o nadanie medalu po okresie co najmniej 5-letniej działalności lub współpracy z OSP lub Związkiem OSP RP.
- Jednostki Straży Pożarnych otrzymają brązowy medal za 25 lat działania.
„Złoty Znak Związku”
„Złoty Znak Związku” nadawany jest za długoletnią aktywną działalność w Ochotniczej Straży Pożarnej lub w Związku OSP RP. Odznaką tą może być uhonorowana osoba lub instytucja, które w sposób znaczący zasłużyły się dla działalności Związku OSP RP. Może ją otrzymać również Ochotnicza Straż Pożarna z co najmniej 100-letnią działalnością.
Złoty Znak Związku powinien być umieszczony na wstędze pod kołnierzem koszuli, tak aby był widoczny 1 cm poniżej węzła krawata.
Medal Honorowy im. Bolesława Chomicza
Medal Honorowy im. Bolesława Chomicza nadawany jest za zasługi dla rozwoju i umacniania Związku OSP RP oraz Ochotniczych Straży Pożarnych. Medal ten mogą otrzymać OSP i ich członkowie, działacze Związku OSP RP, a także osoby, instytucje i organizacje społeczne. Mogą nim być uhonorowane oddziały Związku OSP RP wyróżniające się w realizacji celów Związku.
Osoby, instytucje i organizacje przewidziane do nadania Medalu Honorowego im. Bolesława Chomicza powinny posiadać Złoty Medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa”. Dodatkowo, instytucje i organizacje (w tym OSP) powinny posiadać 75-letni staż swojej działalności.
Medal za Długoletnią Służbę (odznaczenie państwowe)
Medal za Długoletnią Służbę to prestiżowe odznaczenie cywilne, przywrócone do systemu odznaczeń państwowych w Polsce w 2007 roku. Stanowi on uznanie dla osób za wieloletnią pracę w służbie państwowej. Kolory baretki Medalu za Długoletnią Służbę odzwierciedlają wstęgę medalu, zachowując ciągłość z tradycjami.
Kolejne stopnie odznaczenia są oznaczane na baretce poprzez umieszczenie odpowiednich symboli:
- Złocona liczba rzymska „XXX” dla stopnia pierwszego.
- Srebrzona „XX” dla stopnia drugiego.
- Patynowana na brązowo „X” dla stopnia trzeciego.
Symbole te, w postaci metalowych okuć, odzwierciedlają lata poświęcenia na służbę państwową, podkreślając znaczenie długotrwałej i rzetelnej pracy.
Inne ważne odznaki i odznaczenia
Odznaka „Strażak Wzorowy”
Odznaka „Strażak Wzorowy” to odznaczenie przyznawane członkom OSP za wzorową służbę, zaangażowanie oraz godną postawę społeczną. Może być nadawana tylko członkom OSP biorącym bezpośredni udział w działaniach ratowniczych.
Odznaka „Młodzieżowa Drużyna OSP”
Odznaka „Młodzieżowa Drużyna OSP” jest wyróżnieniem nadawanym członkom młodzieżowych i harcerskich drużyn pożarniczych za aktywną działalność w drużynie przy ochotniczej straży pożarnej.
Odznaki Honorowego Dawcy Krwi
Wśród odznaczeń, które mogą nosić strażacy, znajdują się również odznaki związane z honorowym krwiodawstwem:
- Zasłużony dla Zdrowia Narodu otrzymuje każda osoba, która oddała co najmniej 20 litrów krwi lub innych jej składników.
- Odznaka Zasłużony HDK PCK to polskie odznaczenie resortowe, które wraz z legitymacją nadaje Polski Czerwony Krzyż.
Szczegółowe zasady noszenia odznak i baretek na mundurze
Nauka musztry i składanie beretu
Zasady noszenia baretek
W przypadkach, gdy nie ma obowiązku noszenia orderów, odznaczeń i medali w ich pełnej formie, nosi się ich baretki. Baretki wykonuje się ze wstążki barwy przewidzianej dla danego orderu lub odznaczenia. Szerokość baretki równa się szerokości wstążki stosowanej w najniższej klasie danego orderu lub odznaczenia, a jej wysokość wynosi 8 mm. Baretki nakłada się na podkładkę sukienną koloru czarnego. Podkładka powinna być o 2 mm szersza i wyższa od baretki.
Wyższe klasy orderów oznacza się na baretce przez nałożenie pośrodku niej rozetki w kolorach wstążki orderowej. Wyższe stopnie odznaczeń oznacza się przez nałożenie pośrodku baretki, pionowo, wąskiego galonika złotego lub srebrnego, zależnie od stopnia odznaczenia.
Baretki nosi się na kurtkach ubioru wyjściowego (ze sznurem galowym i bez sznura galowego) na lewej stronie piersi, z prawa na lewo, w linii poziomej. W jednym rzędzie nosi się nie więcej niż trzy baretki umieszczone obok siebie bez przerw. Powyżej trzech baretek - w dwóch lub więcej rzędach bezpośrednio jeden pod drugim, w każdym rzędzie po trzy baretki. W rzędzie dolnym mniej niż trzy baretki nosi się w ten sposób, aby znajdowały się one pod środkiem bezpośredniego rzędu górnego.
Baretki przyszywa się w ten sposób, aby czarne sukno, na którym są one umieszczone, przylegało do górnej klapy lewej kieszeni munduru. Ordery i odznaczenia państw obcych oraz ich baretki nosi się po orderach i odznaczeniach polskich.
Zasady noszenia pełnych odznaczeń i innych odznak
Ordery, odznaczenia i medale zawiesza się na wstążkach długości 6-6,5 cm każda, przy czym wstążki zakłada się na sznurkach koloru ubioru lub przyszywa bezpośrednio do kurtki mundurowej.
Odznakę „Za wysługę lat” nosi się jedną aktualną, na prawej górnej klapie kieszeni munduru, w jej lewym rogu. Oprócz odznak „Za wysługę lat”, na kieszeniach kurtek mundurowych można nosić najwyżej dwie odznaki na prawej stronie kurtki i jedną odznakę na lewej stronie. Przykładowo, można nosić odznakę Honorowego Dawcy Krwi, Krzyż Harcerski, Odznakę PCK i inne.
Członkowie OSP i funkcyjni oddziałów ZOSP RP mogą nosić na kurtkach ubioru wyjściowego (ze sznurem i bez sznura galowego) odznaczenia i odznaki organizacji pożarniczych i pokrewnych. Odznaki te przypina się bezpośrednio do kurtki munduru bez podkładek. Członkowie OSP i zarządów ZOSP RP mogą nosić przy ubiorach wyjściowych odznaki pożarnicze, policyjne, wojskowe i cywilne.
Regulacje dotyczące czapek rogatywek
Do czapek rogatywek nie powinny być przypięte orzełki PSP, Wojska Polskiego, Służby Więziennej itp. Nie należy również nosić przy czapkach rogatywkach złotych galonów, pasków białych, srebrnych, metalowych pasków ani złotych okuć. Czapki rogatywki powinny odpowiadać dystynkcjom noszonym na kołnierzach umundurowania lub przy klapie lewej kieszeni munduru lub białej koszuli.