Rola i Współpraca Ochotniczych Straży Pożarnych i Gminnych Ośrodków Pomocy Społecznej w Systemie Bezpieczeństwa

Bezpieczeństwo i porządek publiczny to fundamenty sprawnego funkcjonowania każdej społeczności. W ich zapewnieniu kluczową rolę odgrywają zarówno instytucje samorządowe, jak i organizacje społeczne, takie jak Ochotnicze Straże Pożarne (OSP) oraz Gminne Ośrodki Pomocy Społecznej (GOPS). Ich współpraca jest niezwykle istotna, zwłaszcza w obliczu rosnących wyzwań związanych z bezpieczeństwem publicznym, zarządzaniem kryzysowym i wsparciem społecznym.

Bezpieczeństwo Publiczne i Działania Profilaktyczne

Działania na rzecz bezpieczeństwa publicznego obejmują szeroki wachlarz inicjatyw, od walki z patologiami społecznymi po programy profilaktyczne. Ważnym obszarem jest przeciwdziałanie alkoholizmowi i wandalizmowi w miejscach publicznych.

Realizacja Gminnych Programów Profilaktyki

Jednym z przykładów jest realizacja Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Przeciwdziałania Narkomanii. Często takie programy koncentrują się na wzmacnianiu roli rodziny, co wyraża hasło „Siła i moc jest w rodzinie”. Działania w ramach takich projektów obejmują:

• Promocję działań projektowych, np. poprzez dystrybucję plakatów.
• Organizację wykładów dla rodziców, mających na celu zwiększenie ich świadomości.
• Działania edukacyjne nakierowane na rodziny z dziećmi, których celem jest zdobycie przez rodziców wiedzy z zakresu prawidłowego wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczej. Często są to warsztaty, np. w formie spotkań grupowych.

Zarządzanie Kryzysowe i Reagowanie na Nadzwyczajne Zagrożenia

Sytuacje kryzysowe wymagają szybkiej i skoordynowanej reakcji wielu podmiotów. OSP i GOPS są często na pierwszej linii frontu w takich okolicznościach.

Pandemia COVID-19 - Wyzwania i Współpraca

Rok 2020 upłynął pod trudnym wyzwaniem w zakresie walki z wirusem COVID-19, gdzie zachodziła konieczność zamykania szkół, urzędów oraz podległych jednostek. Wiele instytucji aktywnie zaangażowało się w działania pomocowe:

• Organizowano akcje szycia maseczek ochronnych, często we współpracy GOPS z Powiatową Stacją Sanitarno-Epidemiologiczną, Posterunkiem Policji i Ochotniczą Strażą Pożarną.
• Pracownicy urzędów, pomimo niecodziennej sytuacji, wykonywali swoje obowiązki, mogąc liczyć na wyrozumiałość mieszkańców.

Przygotowanie na Zagrożenia Radiologiczne

W obliczu potencjalnych katastrof nuklearnych, podczas których mogłoby nastąpić uwolnienie radioaktywnych izotopów jodu, dystrybucja stabilnego jodu w postaci tabletek jodku potasu jest kluczowa. Ma to na celu zapobieganie wychwytowi radioaktywnego jodu przez tarczycę po spożyciu lub inhalacji substancji radioaktywnej. Przykładowo, gmina Szydłowo otrzymała 15 300 sztuk tabletek jodku potasu do dystrybucji wśród mieszkańców (liczba zabezpieczająca wszystkich mieszkańców do 60 roku życia).

Przygotowany został „Plan dystrybucji preparatu ze stabilnym jodem”, który określa zadania osób funkcyjnych, odpowiedzialnych za uruchomienie punktów dystrybucji oraz zasady wydawania. Wyznaczono punkty dystrybucji (np. w świetlicach wiejskich i remizach) oraz punkty mobilne na bazie jednostek OSP. Na chwilę obecną nie ma zagrożenia, a Państwowa Agencja Atomistyki i Centralne Laboratorium Ochrony Radiologicznej prowadzą stały monitoring promieniowania w atmosferze.

Cyberbezpieczeństwo i Wsparcie w Sytuacjach Międzynarodowych

Inwazja sił zbrojnych Federacji Rosyjskiej na Ukrainę w dniu 24 lutego 2022 roku spowodowała, iż na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej został wprowadzony trzeci stopień alarmowania CRP (CHARLIE-CRP). Ostrzeżenie to miało na celu przeciwdziałanie zagrożeniom w cyberprzestrzeni.

Konflikt ten uruchomił również szerokie działania w zakresie wsparcia mieszkańców Ukrainy, w które zaangażowały się liczne podmioty, w tym GOPS i szkoły:

• Zbiórki darów dla Ukrainy.
• Przygotowywanie paczek pomocowych dla zamieszkałych w gminach obywateli Ukrainy.
• Licytacje darów i zbiórki pieniędzy na pomoc dla Ukrainy za pośrednictwem organizacji charytatywnych, np. Polskiego Czerwonego Krzyża, podczas lokalnych wydarzeń.
• Zbiórki zabawek dla dzieci.

Działania szkół skierowane na pomoc dla uchodźców z Ukrainy obejmowały:

• Pomoc psychologiczną i zajęcia integracyjne dla dzieci.
• Wyposażenie dzieci w przybory szkolne.
• Pomoc materialną dla dzieci i ich rodziców (zbiórka pieniędzy, ubrań, środków czystości, materiałów szkolnych).
• Współpracę z Gminą Szydłowo i CARITAS.
• Kiermasze ze zbiórką pieniędzy, np. „Pączki dla Ukrainy”, „Słodki Kiermasz”.
• Dostosowanie zajęć szkolnych (metod pracy, wymagań) do potrzeb dzieci.
• Dodatkowe zajęcia z języka polskiego.

Gminne Ośrodki Pomocy Społecznej koordynowały również wypłaty dodatków niwelujących skutki inflacji oraz wysokie koszty ogrzewania gospodarstw domowych, co stanowiło dodatkowe wsparcie dla mieszkańców w trudnym czasie.

Ochotnicze Straże Pożarne jako Filar Systemu Bezpieczeństwa

W dniu wejścia w życie Ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, rola Ochotniczych Straży Pożarnych zyskała szczególne znaczenie w krajowym systemie bezpieczeństwa. Ustawa ta, po raz pierwszy w sposób formalny, uznaje jednostki OSP za kluczowy element ochrony ludności, nadając im szerszy zakres obowiązków, zarówno w czasie pokoju, jak i w sytuacjach kryzysowych oraz wojennych.

Rozszerzone Obowiązki OSP

Nowe przepisy podkreślają, że działalność OSP to nie tylko akcje ratownicze, ale także szeroki wachlarz zadań obejmujących:

• Przeprowadzanie akcji ratowniczych i pomocowych.
• Udzielanie wsparcia w sytuacjach kryzysowych.
• Organizowanie pomocy humanitarnej.
• Edukację społeczeństwa w zakresie bezpieczeństwa.
• Współpracę z samorządem przy planowaniu działań ochrony ludności.

Dzięki tym zmianom, Ochotnicze Straże Pożarne zyskują status lokalnych filarów systemu bezpieczeństwa, a ich zasoby i doświadczenie są wykorzystywane jeszcze skuteczniej w obliczu zarówno codziennych wyzwań, jak i nadzwyczajnych sytuacji. Druhowie z jednostek OSP angażują się w szereg cennych inicjatyw, które wykraczają poza tradycyjną działalność ratowniczą.

Przykłady Aktywności OSP

• Akcja zbierania elektrośmieci, zorganizowana np. przez jednostkę OSP Mokre, która pozwoliła mieszkańcom odpowiedzialnie pozbyć się zużytych urządzeń elektronicznych, przyczyniając się do ochrony środowiska naturalnego.
• W okresie zimowym, gdy silne wiatry i obfite opady śniegu stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa na drogach, druhowie wykazują się szczególną gotowością, usuwając połamane drzewa z tras komunikacyjnych, zapewniając tym samym bezpieczny przejazd.
• Ponadto, jednostki OSP aktywnie uczestniczą w zabezpieczaniu lokalnych wydarzeń, dbając o bezpieczeństwo uczestników oraz reagując na ewentualne zagrożenia.
• Druhowie angażują się również w działania charytatywne, oferując pomoc mieszkańcom w trudnych sytuacjach życiowych.

Zaangażowanie wszystkich druhów i druhen z jednostek OSP jest nieocenione dla lokalnych społeczności.

Współpraca OSP i GOPS w Akcjach Bezpieczeństwa

Współpraca różnych instytucji jest kluczowa dla skuteczności działań profilaktycznych i ratowniczych. Przykładem takiej synergii jest kampania „Czujka na straży bezpieczeństwa!”.

Kampania „Czujka na straży bezpieczeństwa!”

Pod hasłem „Czujka na straży bezpieczeństwa!” strażacy z Komendy Powiatowej PSP oraz druhowie z jednostek OSP przeprowadzili ważną akcję profilaktyczną na terenie powiatu. Ważnym elementem sukcesu akcji było zaangażowanie pracowników GOPS i MOPS. To oni, znając sytuację materialną i bytową mieszkańców, wytypowali osoby najbardziej potrzebujące wsparcia. Są to głównie seniorzy, osoby samotne oraz rodziny mieszkające w budynkach z przestarzałymi systemami grzewczymi.

Przedstawiciele ośrodków pomocy społecznej przeszli merytoryczne przeszkolenie, aby wiedzieć, jak serwisować czujki. Inicjatywa została zrealizowana dzięki ścisłej współpracy wielu instytucji. Wybór miejsc instalacji nie był przypadkowy, ponieważ tlenek węgla, zwany „cichym zabójcą”, jest bezwonny i niewidoczny, a dym w czasie pożaru często uniemożliwia szybką ewakuację, zwłaszcza podczas snu. Podczas wizyt w domach strażacy nie ograniczali się jedynie do przykręcenia urządzeń na ścianach i sufitach. Każda instalacja była połączona z krótkim instruktażem, wyjaśniającym, w jaki sposób dbać o urządzenie.

Zachęca się wszystkich mieszkańców do samodzielnego wyposażania domów w czujki tlenku węgla i dymu, co znacznie podnosi poziom bezpieczeństwa.

Finansowanie Działalności Ochotniczych Straży Pożarnych

Ochotnicze Straże Pożarne mogą finansować swoją działalność ze źródeł identycznych jak każde inne stowarzyszenie, jednak ich silniejsze umocowanie w prawodawstwie sprawia, że ich działalność z zakresu ochrony przeciwpożarowej i ratownictwa musi być finansowana przede wszystkim ze środków samorządu gminnego oraz budżetu państwa.

Źródła Finansowania OSP

• Samorząd gminny: Jest najważniejszym źródłem finansowania, co wynika z ustawy o ochotniczych strażach pożarnych oraz ustawy o samorządzie gminnym. Sposób finansowania zależy od praktyki - środki mogą być przekazywane jako dotacja na konto OSP lub wydatki ponoszone bezpośrednio z budżetu gminy. Wielkość wsparcia zależy od zamożności gminy i relacji z OSP. Gmina jest zobligowana do finansowania bezpośrednio ze swojego budżetu tzw. zadań własnych. W celu przekazania dotacji dla OSP Gmina nie jest zobligowana do organizacji jakiegokolwiek konkursu ofert.
• Budżet państwa: Środki te przekazywane są do OSP za pośrednictwem Państwowej Straży Pożarnej. Do jej powiatowych komend wnioski składają poszczególne OSP. Podział środków nie odbywa się na zasadach konkursowych; badane są m.in. dyspozycyjność, realne zapotrzebowanie lokalne, wytyczne w zakresie normatywów, klasyfikacja budżetowa oraz zapewnienie montażu finansowego największych inwestycji. Komendanci powiatowi PSP odgrywają kluczową rolę w podziale dotacji.
• Instytucje ubezpieczeniowe: Wpływy te są regulowane przez ustawę o ochronie przeciwpożarowej. Połowa z tych środków trafia, za pośrednictwem PSP, do ochotniczych straży pożarnych. Sposób dystrybucji określa minister właściwy do spraw wewnętrznych.
• Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW): Finansowanie programów pochodzi zarówno z narodowego, jak i z poszczególnych wojewódzkich funduszy. Warunki dofinansowania (np. wysokość dotacji, kryteria wyboru, sposób aplikacji) różnią się w zależności od województwa i mogą się zmieniać rokrocznie. Zakupy inwestycyjne (przede wszystkim samochody) są uzgadniane wspólnie z właściwym terytorialnie komendantem wojewódzkim PSP oraz samorządem gminnym.
• Fundusze Europejskie: Zarządy województw zatwierdzają wnioski o przyznanie dofinansowania, które jest przeznaczane m.in. na zakup pojazdów ratowniczo-gaśniczych i lądowo-wodnych niezbędnych do prowadzenia akcji ratowniczych i usuwania skutków zjawisk o charakterze katastrofalnym lub awarii chemiczno-ekologicznych. Przykładowo, zarząd województwa warmińsko-mazurskiego zwiększył środki przeznaczone na projekty adaptacji do zmian klimatu o ponad 29,982 mln zł, co łącznie dało ponad 44 miliony, umożliwiając zakup dziesiątek nowych wozów i sprzętu dla strażaków ochotników.
• Fundacje i fundusze kapitałowe: Niektóre fundacje dedykują dla OSP specjalne konkursy dotacyjne, np. Fundusz Składkowy Ubezpieczenia Społecznego Rolników (FSUSR) oraz Fundacja Orlen („Orlen dla Strażaków”). W ramach tych konkursów można uzyskać dotacje na zakup sprzętu i wyposażenia strażackiego, często z niewielkim wkładem własnym. Fundacje mogą również udzielać darowizn.
• Nieodpłatne przekazanie mienia: OSP mogą starać się o nieodpłatne pozyskanie pojazdów i sprzętu nie tylko z Państwowej Straży Pożarnej i innych służb podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, ale również mienia będącego w dyspozycji Ministra Obrony Narodowej.

tags: #bezpieczenstw #osp #gops