Hydrant zewnętrzny niezamarzający: zasada działania i przepisy

Hydranty, zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne, odgrywają niezwykle istotną rolę w systemach przeciwpożarowych, umożliwiając szybką reakcję w przypadku pożaru. Urządzenia te zapewniają dostęp do wody dla działań gaśniczych.

Rodzaje i zastosowanie hydrantów

Hydranty wewnętrzne

• Znajdują się najczęściej w korytarzach budynków, blisko klatek schodowych lub w innych miejscach zalecanych przez przepisy.
• Ich główną funkcją jest dostarczenie szybkiego dostępu do wody w razie pożaru wewnętrznego budynku.
• Są zazwyczaj wyposażone w wąż oraz prądownicę. Długość węża może się różnić w zależności od wielkości budynku oraz specyficznych wymagań bezpieczeństwa.
• Wraz z prądownicą umożliwia on efektywne kierowanie strumienia wody na źródło ognia.
• Wyglądają jak blaszana czerwona (lub niekiedy biała) szafka w kształcie kwadratu, umieszczona w ścianie.
• Ustawa dotycząca hydrantów wewnętrznych głosi, że musi on być umieszczony w budynkach instytucji publicznej na wysokości około 1,5 metra.
• Ponadto hydranty wewnętrzne umieszcza się również w budynkach, gdzie występuje duża zbiorowość ludzi, np. szkoły, szpitale, biblioteki, hotele.
• Bęben hydrantowy lub zwijadło to element, na który nawinięty jest wąż i wychyla się on na 180 stopni.
• Hydranty wewnętrzne DN52 charakteryzują się zastosowaniem węża płasko składanego.

Hydranty zewnętrzne

• Zlokalizowane są na terenach należących do danego budynku, w pobliżu głównych arterii komunikacyjnych.
• Instalacje te mogą być naziemne lub podziemne.
• Posiadają solidniejsze konstrukcje, przystosowane do użytkowania w trudnych warunkach pogodowych.
• Ich obudowy są często wykonane z metalu i pokryte powłokami chroniącymi przed korozją.
• Są częścią sieci wodociągowej, stanowiącej źródło wody do celów przeciwpożarowych.
• Hydranty te są bezpośrednim ujściem wody z sieci wodociągowej, co gwarantuje pewny dostęp do wody pod bardzo wysokim ciśnieniem, co wspomaga gaszenie pożarów.

Zasada działania hydrantu zewnętrznego

Wydajność hydrantów zależy od wielu czynników, w tym ciśnienia wody i średnicy rur. Dla zapewnienia odpowiednich parametrów konieczne są regularne testy ciśnienia oraz przepustowości, co angażuje wyspecjalizowane zespoły konserwacyjne.

Hydranty w sieciach wysokociśnieniowych i tymczasowych wysokociśnieniowych

W sieci rurociągów normalnej wysokociśnieniowej instalacji wodociągowej należy zawsze utrzymywać wystarczające ciśnienie i zużycie wody pożarowej. W tymczasowym wysokociśnieniowym systemie zaopatrzenia w wodę przeciwpożarową zainstalowana jest pompa pożarnicza, a ciśnienie w sieci rurociągów jest zwykle niskie. W przypadku pożaru personel na miejscu może wyjąć wąż i pistolet na wodę z pobliskiej skrzynki hydrantu, podłączyć wąż do przyłącza hydrantu, podłączyć pistolet na wodę, otworzyć zawór hydrantu i powiadomić służby pompownię wody w celu uruchomienia pompy pożarniczej do wykonania sieci rurociągów. Gdy ciśnienie wewnętrzne osiągnie wartość wymaganą dla wysokociśnieniowej sieci wodociągowej, można uruchomić hydrant. W przypadku stosowania wysokociśnieniowej lub tymczasowej wysokociśnieniowej instalacji wodociągowej na zewnątrz należy ją stosować łącznie z wewnętrzną instalacją wodno-gaśniczą.

Hydranty w sieciach niskociśnieniowych

Ciśnienie w sieci rurociągów niskociśnieniowego systemu zaopatrzenia w wodę przeciwpożarową jest niskie. W przypadku wybuchu pożaru strażacy otwierają najbliższy hydrant zewnętrzny, podłączają wóz strażacki do hydrantu zewnętrznego, pobierają wodę z sieci rurociągów zewnętrznych i dolewają ją do wozu strażackiego, a następnie za pomocą wozu strażackiego bezpośrednio uzupełniają wodę do wozu strażackiego. Niskociśnieniową instalację zaopatrzenia w wodę gaśniczą należy stosować na zewnątrz budynków. W przypadku korzystania z miejskiej sieci wodociągowej należy zastosować dwukierunkowe zaopatrzenie w wodę przeciwpożarową.

Konserwacja i regulacje prawne

Zarówno hydranty wewnętrzne, jak i zewnętrzne wymagają regularnych przeglądów i konserwacji, aby zapewnić ich pełną sprawność w sytuacji zagrożenia. Odpowiednia konserwacja jest nieodzowna dla ich prawidłowego funkcjonowania. Właściciele obiektów są odpowiedzialni za zorganizowanie regularnych kontroli, które mają na celu weryfikację stanu technicznego instalacji. Każdy przegląd podlega szczegółowej dokumentacji, która zawiera informacje o stanie technicznym hydrantów oraz ewentualnych koniecznych naprawach. W sytuacjach, gdy odkrywane są poważne nieprawidłowości, natychmiastowa interwencja staje się priorytetem, by nie narazić na zagrożenie użytkowników budynku i otoczenia.

Przepisy określające wymagania dotyczące instalacji hydrantów są kluczową kwestią w kontekście bezpieczeństwa pożarowego. Każdy obiekt musi spełniać lokalne regulacje i być poddawany regularnym kontrolom przeprowadzanym przez odpowiednie służby. Zastosowanie hydrantów wewnętrznych i zewnętrznych nie tylko podlega przepisom, ale również zależy od specyficznych potrzeb i możliwości budynków oraz terenów zewnętrznych.

Podstawa prawna i dokumentacja

Kluczowym dokumentem określającym wymagania dla sieci wodociągowej przeciwpożarowej, w tym hydrantów zewnętrznych, jest Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 roku w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. 2009 nr 124 poz. 1030). Dodatkowo, w Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719) oraz w Prawie budowlanym znajdują się uszczegółowienia dotyczące wymagań ppoż.

Każdy zainstalowany hydrant zewnętrzny musi odpowiadać nie tylko regulacjom prawnym, ale również posiadać niezbędną dokumentację techniczną. Hydranty zewnętrzne, montowane na sieciach wodociągowych, muszą legitymować się co najmniej w dniu produkcji:

• aprobatą techniczną (lub Krajową Oceną Techniczną - KOT),
• atestem higienicznym Państwowego Zakładu Higieny (PZH),
• świadectwem dopuszczenia CNBOP-PIB do użytkowania w ochronie przeciwpożarowej.

Brak któregokolwiek z nich uniemożliwia wprowadzenie danego hydrantu do użytku.

Wymagania dla sieci wodociągowych przeciwpożarowych

Sieć wodociągowa stanowiąca źródło wody do celów przeciwpożarowych, zwana dalej „siecią wodociągową przeciwpożarową”, powinna być zasilana z pompowni przeciwpożarowej, zbiornika wieżowego, studni lub innych urządzeń, zapewniających wymaganą wydajność i ciśnienie w hydrantach zewnętrznych, nawet tych niekorzystnie ulokowanych, przez co najmniej 2 godziny.

Sieć wodociągowa przeciwpożarowa powinna zapewniać wydajność nie mniejszą niż 5 dm³/s i ciśnienie w hydrancie zewnętrznym nie mniejsze niż 0,1 MPa (megapaskala) przez co najmniej 2 godziny. Sieć wodociągową przeciwpożarową należy wykonywać jako sieć obwodową. Dopuszcza się budowę sieci wodociągowej przeciwpożarowej rozgałęzieniowej poza obszarami miejskimi oraz tam, gdzie łączna wymagana ilość wody nie przekracza 20 dm³/s. Dopuszcza się również budowę odgałęzień z sieci obwodowej w celu zasilania hydrantów zewnętrznych.

W przypadku gdy łączna wymagana ilość wody przekracza 30 dm³/s, sieć obwodową zasila się w dwóch punktach znajdujących się w możliwie największej odległości od siebie, nie mniejszej jednak niż 1/4 obwodu sieci. Sieć wodociągową przeciwpożarową, dla której łączna wymagana ilość wody przekracza 20 dm³/s, należy tak zaprojektować i budować, aby możliwe było jednoczesne pobieranie wody z dwóch sąsiednich hydrantów zewnętrznych.

Maksymalne ciśnienie hydrostatyczne w sieci wodociągowej przeciwpożarowej nie może przekraczać 1,6 MPa.

Lokalizacja i oznakowanie hydrantów zewnętrznych

Hydranty muszą być stosowane w jednostkach osadniczych o liczbie mieszkańców przekraczającej 100 osób, które nie stanowią zabudowy kolonijnej. Dodatkowo w hydranty wyposażone powinny być położone w ich granicach budynki użyteczności publicznej, budynki zamieszkania zbiorowego, obiekty produkcyjne i magazynowe. Te ostatnie muszą posiadać dostęp do hydrantów niezależnie od miejsca położenia, jeśli ich kubatura przekracza 2500 m³ lub ich powierzchnia przekracza 500 m² (wymagania mogą zależeć od gęstości obciążenia ogniowego i powierzchni strefy pożarowej, zgodnie z §6 i tabelą nr 2 rozporządzenia). Ponadto hydranty są niezbędnym elementem każdej stacji paliw płynnych ze zbiornikami o łącznej pojemności do 200m³ i stacji gazu płynnego - niezależnie od ich charakterystyki (§6 ust. 4 rozporządzenia wymaga 10 dm³/s).

Obowiązek przyłączenia do sieci hydrantowej dotyczy ponadto obiektów użyteczności publicznej lub zamieszkania zbiorowego, w których jednocześnie może przebywać ponad 50 osób, jeśli posiadają wyznaczoną strefę pożarową o powierzchni ponad 1000 m².

Na terenach miejskich hydranty umieszczane są wzdłuż ulic i dróg oraz przy ich skrzyżowaniach. Zgodnie z §10 ust. 4 Rozporządzenia MSWiA z 2009 r., należy zachować następujące odległości:

• Odległość pomiędzy dwoma sąsiadującymi ze sobą hydrantami nie powinna przekraczać 150 metrów.
• Odległość od zewnętrznej krawędzi jezdni lub drogi wyznaczona została na maksymalnie 15 metrów.
• Jeśli hydranty zewnętrzne przeznaczone są do chronienia konkretnego obiektu, pierwszy (najbliższy) z nich umieszczony powinien być w odległości do 75 metrów od obiektu.
• Kolejne hydranty wymagane do ochrony obiektu powinny być rozmieszczone w odległości do 150 metrów od siebie.
• Hydrant zawsze powinien być odsunięty od ściany chronionego budynku na minimum 5 metrów (wynika to pośrednio z wymagań dla dróg pożarowych §12 ust. 2).

Poza obszarami miejskimi odległości między hydrantami powinny być dostosowane do gęstości zaludnienia i planowanej zabudowy.

Oznakowanie hydrantów

Miejsce usytuowania hydrantu zewnętrznego należy oznakować znakami zgodnymi z Polskimi Normami. Do oznakowania hydrantów stosuje się biało-czerwone tabliczki i znaki przestrzenne zgodne z normą Znaki bezpieczeństwa. Techniczne środki przeciwpożarowe, posiadające świadectwo dopuszczenia CNBOP. Na znaku widnieje czarna litera „H” na białym tle. Na czerwonych tabliczkach umieszcza się informacje dotyczące hydrantu zewnętrznego, natomiast na białych - informacje dotyczące pozostałych elementów sieci.

Oznakowanie hydrantów zewnętrznych powinno być zgodne z Polskimi Normami - każde zatem oznakowanie hydrantu oraz znaki wskazujące jego umiejscowienie będą takie same. Na znakach wskazujących miejsce położenia hydrantu znajdą się ponadto informacje o jego parametrach.

Hydrant zewnętrzny podziemny

Hydrant podziemny to kolumna, umieszczona w rurociągu, która umożliwia przyłączenie stojaka hydrantowego - który jednocześnie umożliwia otwieranie hydrantu i jego zamykanie przez ruch obrotowy. Cała konstrukcja hydrantu umieszczona jest pod płaszczyzną chodnika, drogi, parkingu czy podjazdu. Miejsce, w którym znajduje się do niego dostęp, przykryte jest specjalną pokrywą - klapą z literą „W” - aby mieć możliwość skorzystania z hydrantu podziemnego konieczne jest posiadanie specjalnego klucza do hydrantu podziemnego, jaki znajduje się na wyposażeniu straży pożarnej.

Hydrant zewnętrzny podziemny oznaczany jest tablicą orientacyjną - tablicą z informacjami umożliwiającymi dokładne zlokalizowanie miejsca, w którym umieszczona jest klapa zakrywająca dostęp do hydrantu. Na czerwonym znaku z białą obwódką umieszczone są białe piktogramy informujące o obecności hydrantu - biała litera H - średnicy zaworu hydrantu podziemnego oraz kierunku położenia względem znaku i odległości, jaką trzeba pokonać, by znaleźć hydrant.

Hydrant zewnętrzny nadziemny

Hydrant zewnętrzny nadziemny to kolumna, obustronnie zakończona nasadami wylotowymi, umożliwiającymi pobór wody z rurociągu. Najczęściej ma kolor czerwony (niekiedy spotkać można hydranty w kolorze czarnym lub szarym) - co wyróżnia go z otoczenia. Hydrant zewnętrzny oznakowany jest tabliczką płaską lub przestrzenną (znak hydrant na trzech płaszczyznach połączonych w trójścian), co zapewnia jej widoczność z każdej strony.

Znak hydrant zewnętrzny nadziemny znajduje się bądź na samym hydrancie, bądź na wysięgniku - takie rozwiązanie zdecydowanie zwiększa widoczność hydrantu - można dojrzeć go z dużej odległości, co pomocne jest podczas planowania ustawienia wozu strażackiego, w terenach zielonych, gdzie roślinność często przesłaniać może sam hydrant, czyniąc go niezauważalnym czy przy hydrantach położonych w zagłębieniach terenu. Znak hydrant zewnętrzny nadziemny to kwadratowa tabliczka w kolorze białym i dużą, czarną literą H w środku. Po obu stronach litery umieszczone są dwa czerwone prostokąty.

Wybór typu hydrantu i jego parametry

Na sieci wodociągowej przeciwpożarowej stosuje się hydranty zewnętrzne nadziemne o średnicy nominalnej DN 80. Dopuszcza się instalowanie hydrantów podziemnych o średnicy nominalnej DN 80 w przypadkach, gdy zainstalowanie hydrantów nadziemnych jest szczególnie utrudnione lub niewskazane, na przykład ze względu na utrudnienia w ruchu.

W celu łatwego otwarcia zasuwy odcinającej hydrant, odległość między trzpieniem zasuwy hydrantowej a skrajem hydrantu (podziemnego lub nadziemnego) nie może być mniejsza niż 0,8 m.

Wydajność nominalna

Wydajność nominalna hydrantu zewnętrznego, przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa mierzonym na zaworze hydrantowym podczas poboru wody, w zależności od jego średnicy nominalnej (DN), nie może być mniejsza niż:

• dla hydrantu nadziemnego DN 80 - 10 dm³/s;
• dla hydrantu nadziemnego DN 100 - 15 dm³/s;
• dla hydrantu podziemnego DN 80 - 10 dm³/s;
• dla hydrantu nadziemnego DN 80 na sieci, o której mowa w § 9 ust. 2 Rozporządzenia - 5 dm³/s.

Hydranty do intensywnego czerpania wody

Dla zapewnienia możliwości intensywnego czerpania wody do celów przeciwpożarowych na sieciach wodociągowych o średnicy nominalnej nie mniejszej niż DN 250 powinny być instalowane hydranty nadziemne, spełniające następujące wymagania:

• średnica nominalna hydrantu powinna wynosić DN 100 lub DN 150;
• wydajność nominalna przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa mierzonym na zaworze hydrantowym podczas poboru wody nie może być mniejsza niż 20 dm³/s;
• hydranty powinny być usytuowane w miejscach dostępnych z głównych dróg komunikacyjnych na terenie jednostki osadniczej;
• miejsce usytuowania hydrantu należy oznakować znakami zgodnymi z Polskimi Normami wraz z podaniem na znaku dodatkowym wielkości charakterystycznych hydrantu;
• przy hydrancie należy przewidzieć stanowisko czerpania wody o wymiarach zapewniających swobodny dostęp do hydrantu;
• na stanowisku czerpania wody należy umieścić zakaz parkowania.

tags: #hydrant #zewnetrzny #niezamarazjacy