Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze (MDP) w OSP: Organizacja, Zasady i Udział w Zawodach CTIF

Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze (MDP), nazywane często potocznie „bojówkami młodzieżowymi OSP”, stanowią kluczowy element Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP), odgrywając istotną rolę w kształtowaniu przyszłych strażaków oraz promowaniu bezpieczeństwa pożarowego wśród dzieci i młodzieży.

Formalne Aspekty Powoływania i Funkcjonowania MDP

Podstawy prawne i organizacyjne

Formalne funkcjonowanie MDP, wraz z Dziecięcymi Drużynami Pożarniczymi (DDP), zostało uregulowane w Art. 4. Ustawy z dnia 17 grudnia 2021 roku o ochotniczych strażach pożarnych (Dz.U. 2023 poz. 194). Warto jednak zaznaczyć, że MDP funkcjonowały już przed wejściem w życie tej ustawy. Wcześniej powoływano je w oparciu o wytyczne i wzory dokumentów opracowane przez Zarząd Główny Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej (ZOSP RP).

Przy Zarządzie Głównym ZOSP RP jest zorganizowana właściwa komisja problemowa, zajmująca się sprawami dzieci, młodzieży i sportu. Przewodniczącą tej komisji jest dh. Teresa Tiszbierek - wiceprezes Zarządu Głównego ZOSP RP, członek zespołu tworzącego projekt „Stawiam na MDP”. Komisja ta wypracowała przed laty wzór regulaminu organizacyjnego MDP, w którym zostały opisane podstawowe sprawy związane z organizacją drużyny pożarniczej.

Procedura utworzenia Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej

Formalne funkcjonowanie każdej MDP rozpoczyna się od podjęcia uchwały zarządu stowarzyszenia w sprawie utworzenia Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej. Ważne jest, by przed podjęciem przez zarząd OSP uchwały w przedmiotowej sprawie przeanalizować zapisy statutu stowarzyszenia. Bywa, że w statucie OSP znajdują się zapisy stwierdzające, że członkiem MDP może być osoba w określonym wieku (jednak zawsze maksymalnie do 18 roku życia), szczególnie chodzi tutaj o wskazanie dolnej granicy wiekowej. Należy pamiętać, że przy OSP działa tylko jedna MDP.

Kolejnym krokiem jest przyjęcie regulaminu organizacyjnego MDP. Regulamin organizacyjny MDP to zbiór podstawowych zapisów dookreślający funkcjonowanie każdej MDP przy OSP. Wzór dokumentu jest często dostępny w zasobach Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP, na przykład w zakładkach typu „bank wiedzy” lub „dokumenty organizacyjne”. Regulamin jest bardzo ważnym dokumentem, ponieważ to właśnie w nim znajdują się wszystkie podstawowe zasady zorganizowania MDP przy OSP.

Każda drużyna musi mieć opiekuna. W MDP zorganizowane są dzieci i młodzież niepełnoletnia, dlatego należy podejść odpowiedzialnie do organizowania aktywności członków MDP. Żeby zostać opiekunem MDP, trzeba posiadać odpowiednie predyspozycje do pracy z dziećmi i młodzieżą. Wskazane jest powoływanie do pełnienia tej funkcji osób, które mają lub miały do czynienia z organizowaniem pracy i aktywności młodzieży. Dobrze jest, jeśli opiekun MDP posiada również przeszkolenie podstawowe strażaka ratownika OSP, jednak formalnie nie ma żadnego dokumentu prawnego, który stwierdza, kto może być wyznaczony do pełnienia funkcji opiekuna MDP w OSP. Opiekunów MDP może być kilku. Bardzo często organizacja pracy drużyny przy danej OSP wymusza wyznaczenie kilku opiekunów, w celu sprawnego prowadzenia szkoleń itd. Grupę opiekunów OSP może zrzeszyć np. w formie komisji ds. młodzieży przy OSP, którą może powołać zarząd OSP. Taka komisja przy zarządzie OSP może stanowić odpowiednik komisji ds. dzieci i młodzieży ZOSP RP.

Do Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej lub Dziecięcej Drużyny Pożarniczej mogą należeć osoby w wieku do 18 lat - za zgodą jednego z rodziców, opiekunów prawnych albo opiekunów faktycznych (art. 4 ust. 2 ustawy o ochotniczych straży pożarnych, Dz. U. 2023, poz. 194). Zacytowany przepis ustawy mówi o tym, że rodzic, opiekun prawny lub opiekun faktyczny zgadza się na uczestniczenie dziecka w aktywnościach podejmowanych przez MDP. Opiekun drużyny powinien posiadać w dokumentacji członków MDP dokument, który stwierdza tę zgodę. Do innych zadań opiekuna MDP należy między innymi prowadzenie dokumentacji personalnej członków MDP w postaci kart ewidencyjnych. Wzór takiej karty można znaleźć również w zakładkach typu „bank wiedzy” lub „dokumenty organizacyjne”.

Kiedy już wszystkie formalności będą wykonane, tzn. zostanie zorganizowana MDP na podstawie podjętej uchwały przez zarząd OSP, zarząd OSP zatwierdzi (uchwali) również regulamin organizacyjny MDP oraz zostanie wyznaczony opiekun MDP (również na podstawie uchwały zarządu), można przejść do kolejnego kroku, jakim jest zachęcenie młodzieży do wstąpienia w szeregi MDP.

Ważnym aspektem jest ubezpieczenie członków MDP. Art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o OSP (Dz. U. 2023, poz. 194) oznacza, że późniejsi członkowie MDP powinni zostać ubezpieczeni przez gminę. Warto pamiętać, by po przyjęciu młodzieży w poczet członków MDP, zgłosić ten fakt do miejscowego urzędu gminy, by zatroszczyć się o ubezpieczenie adeptów pożarnictwa MDP.

Aktualności i Dofinansowania dla MDP (2026)

Dofinansowanie obozów szkoleniowych

W 2026 roku Zarząd Główny ZOSP RP przeznaczył pulę aż 3 000 000 złotych na dofinansowanie obozów szkoleniowych dla MDP. Pieniądze te pochodzą ze środków z ubezpieczenia od ognia. Aby ułatwić przebrnięcie przez formalności, Związek przygotował zestawienie najważniejszych zasad ubiegania się o to wsparcie, opierając się na oficjalnym dokumencie wydanym przez Związek.

Również w ramach dotacji na realizację zadania publicznego pn. „Przygotowanie jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych do działań ratowniczo - gaśniczych” w 2026 r. zaplanowano dofinansowanie organizacji obozów Młodzieżowych/Dziecięcych Drużyn Pożarniczych przez Państwową Straż Pożarną (PSP).

Nowe przepisy dotyczące wypoczynku

W 2026 roku Minister Edukacji rozpoczęła proces zmian w przepisach regulujących organizację wypoczynku dzieci i młodzieży. Projekt rozporządzenia trafił do konsultacji publicznych i uzgodnień międzyresortowych, a jego głównym celem jest zwiększenie poziomu bezpieczeństwa uczestników kolonii, obozów i biwaków. Opiekunowie drużyn OSP muszą śledzić te zmiany, aby zapewnić zgodność z nowymi wymogami.

Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze na Międzynarodowych Zawodach CTIF

Czym jest CTIF?

Międzynarodowy Komitet Techniczny Prewencji i Zwalczania Pożarów, w skrócie CTIF (skrót pochodzi od pierwszych liter francuskiej nazwy), jest ogólnoświatową organizacją, której celem jest działanie na rzecz bezpieczeństwa strażaków. Organizacja działa od 1900 roku. CTIF publikuje badania naukowe, artykuły i raporty, a także zapewnia wymianę doświadczeń i wiedzy w zakresie ochrony i ratownictwa w przypadku pożaru lub innych katastrof. Komitet organizuje również różne komisje, grupy robocze, imprezy i seminaria.

Międzynarodowe Zawody Sportowo-Pożarnicze CTIF

Co cztery lata CTIF organizuje międzynarodowe zawody pożarnicze. Zawody odbywają się w ceremoniale podobnym do ceremoniału olimpiady, dlatego też nazywane są olimpiadą pożarniczą. Podczas otwarcia zawodów zapalany jest znicz olimpijski, odbywa się uroczysty przemarsz wokół stadionu połączony z prezentacją drużyn, a zawodnicy, trenerzy i sędziowie składają specjalną przysięgę. W dniach 17 - 24 lipca 2022 r. w Celje (Słowenia) odbyły się XVII Międzynarodowe Zawody Sportowo-Pożarnicze wg regulaminu CTIF.

W niniejszym artykule omawiamy zakres zawodów tradycyjnych. Liczba jednostek OSP, które trenują do zawodów według regulaminów CTIF, jest znacznie mniejsza niż w przypadku tak zwanych zawodów „Na mokro” (rozgrywanych według Regulaminu Zawodów Sportowo-Pożarniczych Ochotniczych Straży Pożarnych).

Zasady i przebieg zawodów tradycyjnych (klasa B)

Zawody rozgrywane są w klasie B z zaliczeniem punktów za wiek. Drużyna składa się z 10 osób. Najmłodszy zawodnik nie może mieć mniej niż 16 lat (liczy się rocznik). Nie ma górnych ograniczeń wiekowych, natomiast dla klasy B maksymalny wiek zawodnika do naliczania punktów to 65 lat (zawodnikom, którzy przekroczyli ten wiek, zaliczony zostanie wiek maksymalny - tj. 65 lat). Drużyna musi składać się wyłącznie z zawodników należących do tej samej jednostki. W ćwiczeniu bojowym bierze udział 9 zawodników, natomiast w sztafecie 8. Po zakończeniu ćwiczenia bojowego dowódca drużyny wskazuje jednego zawodnika, który nie przystąpi do sztafety pożarniczej. Startujący zawodnicy powinni posiadać odpowiednie oznaczenia funkcyjne.

Regulamin zawodów CTIF nie wyszczególnia szczebli, na jakich będą rozgrywane zawody w danym kraju. W Polsce rozgrywane są dwa rodzaje eliminacji: eliminacje wojewódzkie i eliminacje ogólnopolskie, które są przepustką do startu w zawodach międzynarodowych. Ostatnie ogólnopolskie zawody odbyły się 28 sierpnia 2021 r. w Koninie. Liczba drużyn, które awansują, jest określana przez organizatorów zawodów.

Przebieg Ćwiczenia Bojowego

Ćwiczenie bojowe przeprowadzone jest bez użycia wody. Ćwiczenie rozpoczyna się od wydania rozkazu przez dowódcę drużyny. Po rozpoczęciu dowódca i łącznik udają się w kierunku przewidywanego stanowiska rozdzielacza. Rota 2 i rota 3 wraz z mechanikiem budują linię ssawną. Na linię ssawną składają się 4 odcinki węża ssawnego o długości 1.6m. Linię główną oraz pierwszą linię gaśniczą rozwija rota 1. Najważniejszym etapem ćwiczenia jest prawidłowe zbudowanie linii ssawnej i temu zadaniu powinno się poświęcić najwięcej treningów. Poza skręceniem 4 węży ssawnych konieczne jest jeszcze założenie linek oraz podpięcie linii do motopompy. Zawodnicy tworzący rotę 2 mają najwięcej do zrobienia, budują linię ssawną oraz drugą linię gaśniczą. W ćwiczeniu wykorzystuje się 1 motopompę z nasadą ssawną A(4”) Ø 110 i przynajmniej z jednym wylotem tłocznym B(3”) Ø 75 umieszczonym po prawej stronie (w kierunku natarcia) oraz wyposażoną w uchwyt do wymaganego przestawienia. Używana jest również 1 czerwona listwa przynajmniej 3 m długa i ok. 15 cm szeroka. Jeden z etapów budowania linii ssawnej jest kluczowy dla powodzenia całego ćwiczenia.

Sztafeta Pożarnicza

W sztafecie każdy zawodnik ma do pokonania dystans 50 m. Pierwszy zawodnik rozpoczyna bieg z prądownicą, która jest przekazywana kolejnym zawodnikom aż do pokonania całego dystansu. Przekazanie prądownicy powinno nastąpić w strefie zmiany (w przeciwnym wypadku naliczane są punkty karne). Na torze sztafety ustawione są 3 przeszkody. Trzeci zawodnik pokonuje równoważnię, siódmy zawodnik pokonuje ścianę, a zadaniem ósmego zawodnika jest pokonanie rury. Tor do czołgania wyposażony jest w 8 m (± 0,1 m) rurę wykonaną z drewna, tworzywa sztucznego lub metalu o gładkiej powierzchni wewnętrznej.

System Punktacji i Oceny

W każdej z konkurencji możliwe jest otrzymanie punktów ujemnych. Punkty ujemne przyznawane są za wykonanie czynności niezgodnych z regulaminem. 1 punkt równy jest 1 sekundzie. Uzyskując nawet najlepszy czas, można dostać kilkadziesiąt punktów karnych i nie zająć wymarzonego miejsca. W celu uniknięcia punktów karnych należy trenować zgodnie z wytycznymi w regulaminie, ponieważ utrwalenie błędnych nawyków będzie trudne do naprawienia. Arkusz oceny jest szczegółowo opisany w regulaminie tradycyjnych międzynarodowych zawodów pożarniczych, wydanie 6 2002.

Każda drużyna startuje z pulą 500 punktów dodatnich. Sumuje się uzyskany czas w ćwiczeniach (z uwzględnieniem ujemnych punktów) i odejmuje od puli startowej. Tak otrzymany wynik uwzględniany jest w klasyfikacji generalnej. W przypadku drużyn startujących w klasie B, uwzględniane są punkty za wiek zawodników.

Uzyskiwane czasy podczas Olimpiady robią wrażenie. Najlepsze drużyny wykonują ćwiczenie bojowe w czasie poniżej 30 sekund i sztafetę w okolicach 51 s. Najnowszą polskojęzyczną wersję regulaminu (wersja 6) z 2002 roku można znaleźć w dedykowanych zasobach ZOSP RP.

Specjalistyczne Wyposażenie dla MDP do Zawodów Sportowo-Pożarniczych

Zawody MDP organizowane są z użyciem określonych w regulaminach CTIF urządzeń. Oto niektóre z nich:

• Płotek drewniany do bojówki MDP: Niezbędny element dla organizatorów rozgrywek sportowych Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych. Ma szerokość 200 cm i wysokość 70 cm. Prześwit wynoszący 15 cm pozwala na realistyczne symulacje sytuacji, z jakimi mogą się spotkać młodzi strażacy podczas akcji ratowniczych. Blat płotka wykonany jest z drewna o grubości 4 cm, co zapewnia jego trwałość i odporność na uszkodzenia. Cała konstrukcja waży 50 kg, jest stabilna i bezpieczna w użyciu. Podpory płotka wykonane są z wysokiej jakości stali ST-3S, która jest ocynkowana ogniowo lub galwanicznie. Dodatkowo górna krawędź płotka pokryta jest tartanem, co zwiększa bezpieczeństwo użytkowników, minimalizując ryzyko urazów podczas intensywnych ćwiczeń. Tartan to materiał charakteryzujący się wysoką odpornością na ścieranie.
• Sześciometrowy Tunel: Stosowany w ćwiczeniu bojowym MDP.
• Tarcza nalewowa: Stosowana w ćwiczeniu bojowym Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych, zgodna z regulaminem CTIFPOL.
• Hydronetka wodna metalowa: Stosowana podczas zawodów sportowo-pożarniczych w ćwiczeniu bojowym.
• Gaśnica CTIF: Zgodna z regulaminem CTIF na zawody sportowo-pożarnicze Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych, w tym gaśnica do sztafety.
• Drewniana Kładka MDP: Na stalowym, malowanym proszkowo stelażu, z antypoślizgową górną powierzchnią.
• Mundur MDP: Składający się ze spodni na gumce i kurtki z zamkiem, z imitacją odblasków.
• Fantom Brayden LED Red: Najnowszy model manekina do nauki resuscytacji krążeniowo-oddechowej, choć nie jest bezpośrednio sprzętem do zawodów CTIF, jest cennym elementem szkoleniowym dla MDP.
• Rękawice HAIX Premium: W rozmiarach od 3-11, przeznaczone do pracy i do sportu.

tags: #bojowka #mlodziezowa #osp