Budowa Linii Wodnej w Działaniach OSP

Dostarczanie wody jednostkom prowadzącym bezpośrednie działania gaśnicze podlega takim samym ograniczeniom jak rozwój samej akcji gaśniczej. Wymaga sprzętu, ludzi i czasu, a także planu, wiedzy i zasobów. Niniejszy tekst poświęcony jest przede wszystkim możliwościom optymalizacji sposobów dostarczania wody do pożarów, poprzez znalezienie maksymalnych korzyści przy minimalnych kosztach. Ideą nadrzędną jest poszukanie rozwiązań technicznych i organizacyjnych, będących w zasięgu także małych jednostek ochrony przeciwpożarowej.

Jednostki takie powinny doskonalić się i uzupełniać wzajemnie w kierunku systemów ewolucyjnych. Jednostki lub zespoły jednostek w postaci odwodów operacyjnych PSP powinny natomiast stosować rozwiązania systemowe.

Rodzaje Linii Wężowych i Ich Budowa

Do przesyłu wody stosuje się linie wężowe, których podział jest od wielu lat niezmienny. Wyróżniamy następujące rodzaje linii:

• linia ssawna
• linia zasilająca
• linia główna
• linia gaśnicza

Linię główną zaczynamy budować od samochodu lub motopompy w stronę rozdzielacza za pomocą węża tłocznego W 75. Rozdzielacze to część armatury wodnej współpracującej z wężami tłocznymi, służące do rozdzielania wody z linii głównej W 75 na jedną, dwie lub trzy linie gaśnicze. Prądownice stanowią zakończenie linii wężowej gaśniczej i służą do formowania strumienia wody o odpowiednim kształcie i wydajności.

Budowa Linii Ssącej

Budowa linii wężowych następuje według ustalonych zasad i podziału czynności wśród członków zastępu. Przed przystąpieniem do sprawiania linii ssawnej należy rozwinąć linkę ratowniczą i ułożyć ją na całej jej długości wzdłuż kierunku sprawiania. Linka musi być wyposażona w zatrzaśnik na jej końcu i mieć odpowiednią długość odpowiadającą sprawianej linii ssawnej wraz ze smokiem ssawnym i pływakiem. Cały sprzęt układa się w kolejności sprawiania w jednej linii z motopompą.

Rota ustawia się na wysokości motopompy po prawej jej stronie w jednej linii z ułożonym sprzętem armatury wodnej. Przodownik zajmuje miejsce bliżej motopompy, pomocnik stoi obok niego po stronie prawej. Po wydaniu komendy rota wykonuje zwrot do tyłu i podbiega do ułożonego sprzętu za motopompą. Przodownik chwyta i przenosi smok ssawny, pływak i klucze do łączników. Pomocnik chwyta i przenosi odcinki węży ssawnych.

Po przeniesieniu sprzętu na miejsca sprawiania, pomocnik układa węże ssawne w osi motopompy, zaczynając od nasady ssawnej. Przodownik w tym czasie ustawia smok i pływak na podłożu w odległości dwóch odcinków węża. Układa klucze do łączników po obu stronach węża, a następnie zabezpiecza linką ratowniczą smok ssawny wykonując pętlę i podpina pływak.

Pomocnik po rozłożeniu odcinków węży ssawnych podchodzi do najbardziej oddalonego z nich. Następnie przekładając prawą nogę nad wężem, okracza go i zatrzymuje się w końcowej jego części, zwrócony frontalnie do przodownika. Wykonuje skłon i unosi wąż na wysokości około 0,5 metra, a następnie przytrzymuje go nogami na wysokości łydek.

Po zabezpieczeniu smoka i pływaka linką ratowniczą przodownik chwyta oburącz smok i podnosi go na wysokość łącznika węża ssawnego. Pomocnik, będąc cały czas w skłonie, przytrzymuje obiema rękami koronę łącznika i kieruje go w stronę smoka ssawnego. Następnie rota jednocześnie dokonuje połączenia poprzez wprowadzenie kłów łączników w odpowiednie wycięcia koron i silnie skręca w prawo. Dokręcenie łączników następuje za pomocą kluczy do łączników poprzez jednoczesne dokręcenie w prawo. Po dokonaniu połączenia pomocnik nadal przytrzymuje wąż nogami, a przodownik w tym czasie łączy zatrzaśnik linki z uchem zaworu zwrotnego smoka ssawnego.

Po wykonaniu tych czynności pomocnik składa wąż z zamocowanym smokiem na podłożu. Gdy wąż ze smokiem spoczywa na podłożu, rota przechodzi w kierunku sprawiania następnych odcinków węży. Pomocnik przesuwa się tyłem, a przodownik przodem. Pomocnik w trakcie przemieszczania się tyłem układa jednocześnie linkę zabezpieczającą wąż wzdłuż linii ssawnej. Każdy z nich przenosi ze sobą klucz do łączników.

Rota cały czas przemieszcza się w rozkroku nad wężem ssawnym. Przodownik przechodząc nad odcinkiem sprawionym, zatrzymuje się na wysokości drugiego końca odcinka połączonego ze smokiem ssawnym. Chwyta wąż za koronę łącznika, unosi go na wysokości około 50 cm i przytrzymuje wąż nogami na wysokości łydek. Pozostając w skłonie za pomocą linki wykonuje pętlę zabezpieczającą, którą zakłada za koronę łącznika od strony smoka. Pomocnik w tym czasie podnosi drugi odcinek na wysokość około 50 cm i przytrzymuje go na wysokości łydek. Gdy łączniki węża znajdują się na tej samej wysokości dokonują połączenia, a następnie dokręcają łączniki kluczami. Połączenia ostatniego odcinka węża z nasadą ssawną motopompy dokonuje przodownik.

Zasady Budowy Linii Zasilającej i Głównej

W zastępach, w składzie których znajdują się minimum dwie roty, budowę linii głównych i zasilających zabezpiecza druga rota. Linie gaśnicze buduje każda rota dla siebie, przy przyjęciu zasady, że przodownik zajmuje stanowisko gaśnicze, a pomocnik sprawia węże od rozdzielacza (pompy, hydrantu lub suchego pionu) do swego przodownika.

W przypadku prowadzenia linii wężowej pod torowiskiem kolejowym powinna być ona ułożona pomiędzy podkładami pod szynami, co nie spowoduje zakłóceń w ruchu kolejowym. Linia wężowa nie może tarasować przejść, wyjść i innych dróg w obiekcie i wokół niego, co pozwoli na swobodne korzystanie z przejść i sprawną organizację pracy innych stanowisk bojowych.

Rozwinięcia Linii Gaśniczych w Wysokich Budynkach

Budowa linii wężowych prowadzonych po klatkach schodowych, po ścianach budynków czy drabinach jest bardzo trudnym zadaniem. Straty ciśnienia w pionowej linii wężowej to około 1 atm na 10 metrów, ale w praktyce mogą sięgać nawet 2 atm w zależności od różnych czynników.

Istnieją trzy główne sposoby budowania pionowych linii gaśniczych w budynkach wysokich:

1. Po biegach schodów
2. Między biegami schodów
3. Z zewnątrz budynku (po elewacji)

Sposoby Rozwijania Linii Po Klatkach Schodowych

Rozwinięcie po klatce schodowej standardowym sposobem to podpięcie linii do rozdzielacza i przemieszczanie się w górę. Jeszcze jakiś czas temu odcinki trzeba było brać pod rękę, co było dość niewygodne. Obecnie na samochodach mamy noszaki do węży, w których mieszczą się 3 odcinki W-52 zwinięte w harmonijkę. Tym sposobem bez większych problemów można zabrać ze sobą 120 metrów węża.

Metody "Harmonijka" i "Cleveland Lay"

• Harmonijka: Alternatywny sposób na zwijanie odcinków wężowych, szczególnie tych o dużej średnicy. Polega na złożeniu węży w specyficzny sposób, co ułatwia ich przenoszenie i szybkie rozwinięcie.
• Podwójny krąg: Złożony z dwóch połączonych ze sobą odcinków.
• Cleveland Lay (ślimak, pakiet wężowy): Najprostsza metoda przygotowania "ślimaka" z pojedynczego kręgu.

Złączona w miejscu linia gaśnicza to metoda rozwijania z miejsca, która dobrze sprawdza się np. przy rozwinięciu 3 linii W-75. Zanim zastosujesz w akcji - przećwicz sam!

Amerykanie stosują podobne rozwiązania, nazywane hi-rise packs. Polega to na noszeniu specjalnych skrzynek zawierających węże W52 i rozwijaniu ich podczas schodzenia lub wchodzenia. Innym podejściem jest rozwijanie linii od dołu. Np. węże zwinięte w "harmonijkę" spięte rzepami, można brać na ramię i po usunięciu rzepów po prostu wchodzić po klatce schodowej i wypuszczać z ręki kolejne "warstwy" węża. Jest to dość efektywne rozwiązanie, a jego zaletą jest brak znaczenia, czy linia biegnie po biegach schodów czy między nimi.

Rozwinięcie Między Biegami Schodów

W przypadku, gdy jest szczelina pomiędzy biegami schodów, można rozwinąć linię "w pionie" tak, że wąż wisi. Wąż w tym przypadku należy rozwinąć na dole, aby przy podnoszeniu węża pionowo nie dopuścić do jego skręcenia. Należy pamiętać, aby wąż zabezpieczyć podpinką.

Rozwinięcie Po Elewacji

Rozwinięcie "po elewacji" polega na wciągnięciu linii wężowej przez strażaka za pomocą linki strażackiej. Konieczne jest zabezpieczenie odcinka do stabilnego punktu mocowania. Po wciągnięciu koniec linii wężowej podpinany jest do stałego elementu konstrukcyjnego np. kaloryfera. Można również wciągać wąż linką w przypadku, gdy wąż jest wprowadzany z zewnątrz. Podczas wciągania linii z zewnątrz, dla pewności można wykorzystać linkę, którą wciąga się linię gaśniczą, co zapewnia stabilność i zapobiega zsunięciu się linii.

System "duszczyk" to trzy odcinki węża W-52 połączone ze sobą trwale metalowymi obejmami skręconymi na śruby i linkami, których zadaniem jest przenoszenie obciążenia nawodnionego węża. W celu sprawienia 'duszczyka' rota wchodzi na określone piętro (przeważnie jedną kondygnację poniżej piętra pożarowego), wyrzuca na dół linkę ratowniczą i wciąga odcinki po elewacji.

Zarządzanie Linią Wężową i Problemy Ciśnieniowe

Praktyka pokazuje, że strata ciśnienia w poziomej linii wężowej to około 1 atm na 100 metrów.

Przy sprawdzaniu suchych pionów często w budynku np. 10-piętrowym (ok. 30-35 m) i zastosowaniu u nasady pionu zbieracza prądów wodnych następowało jego rozerwanie na pół w miejscu mocowania klapki zamykającej. Również urywały się kły łączników. Wynikało to z powstania uderzenia zwrotnego wody wielokrotnie większego niż ciśnienie podawania pompy. W sieciach wodociągowych dla uniknięcia takich sytuacji montowane są klapy zwrotne i specjalne amortyzatory. Podobne zjawisko, tyle że związane z kawitacją, można obserwować w układach zasilających zbiorników wodnych samochodów pożarniczych, gdzie zastosowano szybko działające pneumatyczne zawory.

Warto wrócić do zapomnianej armatury, czyli zaworu regulacyjnego ciśnienia, a właściwie ogranicznika ciśnienia, samoczynnie regulującego ciśnienie wody przepływającej przez węże tłoczne lub inne przewody rurowe. W przypadku przekroczenia ciśnienia nastawionego, regulator samoczynnie otwiera boczny wylew i powoduje spadek ciśnienia. Używanie tych urządzeń staje się powoli niezbędne właśnie z przyczyn stosowania automatów do zaworów. Powinny być też standardowo stosowane podczas przetłaczania wody i podnoszenia.

Sprzęt do Podawania Prądów Gaśniczych

Sprzęt do podawania prądów gaśniczych to:

• Prądownice wodne
• Prądownice pianowe
• Wytwornice pianowe
• Generatory piany lekkiej

Parametry Węży i Przepływy

Wartości nominalnych przepływów (l/min) dla danych węży:

• W25 - 50 l/min
• W52 - 200 l/min
• W75 - 800 l/min
• W110 - 1600 l/min

Są to czysto teoretyczne wartości, nie mające nic wspólnego z praktyką, zatem nie powinniśmy przypisywać im wielkiego znaczenia. Doświadczalnie (w praktyce) wyglądają one tak jak w tabeli poniżej. Woda w odcinku węża W-42 waży 28 kg, co stanowi różnicę niemal 15 kg na każde 20 metrów linii gaśniczej w porównaniu ze standardowymi W-52. Jest to atut stosowania odcinków o mniejszym przekroju, a przepływ w takim odcinku jest w zupełności wystarczający dla potrzeb gaśniczych.

Armatura Wodna

• Rozdzielacz: Służy do rozdzielenia strumienia wody dostarczonej pojedynczą linią wężową na dwie lub trzy linie wężowe. Posiada nasadę wejściową, korpus, zawory i nasady wyjściowe.
• Zbieracz: Służy do „zbierania” wody z dwóch linii wężowych w jedną. Możliwe jest również zastosowanie zbieracza do „zbierania” wody na nasadzie ssawnej autopompy. Zbudowany jest z korpusu, dwóch nasad wejściowych, nasady wyjściowej oraz klapy zwrotnej.
• Smok ssawny: Służy do pobierania wody ze zbiorników wodnych (sztucznych lub naturalnych), stanowi zakończenie linii ssawnej. W zależności od konstrukcji wyróżniamy smoki ssawne proste i skośne.
• Klucze do łączników: Służą do połączenia lub rozłączenia łączników/nasad z innymi łącznikami/nasadami. Wykonane są ze stali lub stopu aluminium i posiadają trzy zaczepy rozmieszczone na trzech średnicach.

Techniki Podawania Prądów Gaśniczych

Rodzaje Prądów Gaśniczych Wody

• Prąd zwarty
• Prąd rozproszony
• Parasol osłaniający

Rodzaje Prądów Gaśniczych Pian

• Piana lekka
• Piana średnia
• Piana ciężka

Techniki Podawania Prądów Wody

Strażak musi trzymać prądownicę na wysokości wzroku, by dobrać odpowiedni kąt nachylenia linii gaśniczej, aby woda trafiała w całości w zadymienie. Ważna zasada operowania prądem gaśniczym to unikanie podawania wody w to samo miejsce. Poniżej przedstawiono poszczególne techniki:

Pulsowanie

Technika podawania rozproszonego prądu wody stosowana głównie w celu chłodzenia gazów pożarowych. Może być wykorzystywana do tłumienia płomieni. W pulsowaniu wyróżniamy długi puls i krótki puls.

• Krótki puls: Prądownik ustawia prądownicę na niską wydajność (około 100 - 150 litrów na minutę). Technika ta znajduje zastosowanie w przestrzeniach o standardowej wysokości sufitu (maksymalnie do czterech metrów) i niewielkich pomieszczeniach. Poprzez szybkie, impulsywne otwarcie i zamknięcie zaworu prądownicy (około 1/3 do 1/2 sekundy), prądownik wystrzeliwuje niewielką ilość wody w przestrzeń przed sobą.
• Długi puls: Celem tej techniki jest chłodzenie gazów pożarowych, właściwa dla większych pomieszczeń, w których są wyższe sufity czy większa powierzchnia podłogi, jak magazyny, hale produkcyjne. Wydajność prądu gaśniczego powinna oscylować w granicach 200-250 litrów na minutę. Prądownik powinien poświęcić 1 sekundę na otwarcie, 1 sekundę na aplikację wody i 1 sekundę na zamknięcie prądownicy.

Omiatanie

Technika omiatania polega na podawaniu prądu rozproszonego, rzadziej zwartego i jest techniką typowo gaśniczą. Po otwarciu prądownicy strażak rozpoczyna ruch prądem gaśniczym, odwzorowujący dany kształt, najczęściej jest to rysowanie okręgu, inaczej litery „O”. Ważne jest, aby aplikację wody rozpocząć od najwyższych warstw, gdzie temperatura jest najwyższa. Z uwagi na powstawanie dużej ilości pary wodnej wydostającej się z gaszonego pomieszczenia, technikę należy wykonywać nie wchodząc do pomieszczenia gaszonego.

Malowanie

Technika malowania polega na podawaniu prądu zwartego przy niepełnym otwarciu prądownicy, w celu gaszenia zarzewi ognia lub częściej w celu chłodzenia nagrzanych powierzchni palnych i zabezpieczenia przed spalaniem, czy powstrzymania emisji gazów pożarowych. Woda w tej technice podawana jest lobem, czyli tor lotu ma kształt łuku.

Ołówkowanie

Technika ołówkowania polega na krótkich strzałach prądem zwartym wycelowanych w konkretne miejsca i ma na celu zgaszenie zarzewi ognia lub schłodzenie rozgrzanych paliw poniżej temperatury pirolizy. Zaleca się korzystanie z wydajności najniższej, w granicach 100-150 litrów na minutę.

Natarcie Prądem Zwartym

Działanie za pomocą prądu zwartego o dużej wydajności, najczęściej stosowane jest przy działaniach zewnętrznych, wymaga odpowiedniego przygotowania z uwagi na duże siły reakcji. Podstawową koniecznością jest zapewnienie odpowiedniego ułożenia odcinka węża, aby za strażakiem odcinek był wyprostowany na długości przynajmniej 3 metrów i aby nie posiadał wyraźnych załamań oraz łuków.

Znaki Gestowe w Działaniach Ratowniczych

W działaniach ratowniczych stosuje się następujące znaki gestowe:

• Prawa ręka podniesiona do góry - oznacza baczność, uwaga, zrozumiano.
• Podniesioną w górę prawą rękę opuścić szybko w dół przed sobą - oznacza wykonać, spraw, marsz, odjazd.
• Prawą ręką zgiętą na wysokości piersi (dłoń w poziomie) - wykonać dość szybki ruch łokciem w bok na prawo - oznacza zwiń, złóż, źle.
• Prawa ręka odchylona w bok w dół - oznacza Rota I lub I woda.
• Prawa ręka odchylona w bok do poziomu - oznacza Rota II lub II woda.
• Prawa ręka odchylona w bok w górę - oznacza Rota III lub III Woda.
• Zataczanie koła prawą ręką podniesioną w górę - oznacza wszystkie roty lub wszystek sprzęt.

tags: #budowa #lini #wodnej #osp