Firma Przedsiębiorstwo Specjalistyczne "bocar" Sp. z o.o., założona w 1992 roku i będąca własnością prywatną, początkowo wykonywała nadwozia ratowniczo-gaśnicze na używanych podwoziach samochodowych. Obecnie Bocar specjalizuje się głównie w produkcji nowych samochodów pożarniczych na różnych typach podwozi renomowanych marek. Zdobyte doświadczenie pozwala na realizację najbardziej nietypowych nadwozi według indywidualnych zamówień, a produkowane pojazdy pożarnicze charakteryzują się nowoczesnością, estetyką i funkcjonalnością. Siedziba firmy, zlokalizowana w Korwinowie pod Częstochową, jest często identyfikowana za pomocą charakterystycznego, wysokiego fabrycznego komina dawnej kotłowni, co może być pomocne w dotarciu do celu pomimo bliskości trasy katowickiej.
Charakterystyka i Funkcje Wozów Strażackich
Maciej Radaszewski, dyrektor ds. produkcji w Bocarze, podkreśla, że w swoich podstawowych funkcjach samochody strażackie niewiele się różnią. Muszą sprawnie i bezpiecznie podjechać do pożaru, podać wodę i inne środki gaśnicze, a także przewieźć sprzęt niezbędny do akcji ratowniczej. Jednakże, jak zauważa, „diabeł tkwi w szczegółach”. Im mniej samochód angażuje strażaka i im łatwiej jest się nim posługiwać, tym jest bardziej innowacyjny. Współczesne wozy strażackie to złożone maszyny, które stanowią fundament każdej jednostki straży pożarnej, a ich konstrukcja i funkcje ewoluowały, aby sprostać rosnącym wyzwaniom.
Klasyfikacja i Rodzaje Wozów Strażackich
Pojazdy, z których korzysta straż, można podzielić ze względu na trzy kategorie, co pozwala na lepsze zrozumienie ich zastosowania i możliwości.
Podział ze względu na Wagę
Pierwsza kategoria podziału uwzględnia masę pojazdu:
- Lekkie: Do 7,5 tony.
- Średnie: Do 16 ton.
- Ciężkie: Powyżej 16 ton.
Podział ze względu na Możliwości Trakcyjne
Druga klasyfikacja dotyczy możliwości poruszania się pojazdu w różnych warunkach terenowych:
- Samochody miejskie.
- Samochody uterenowione.
- Samochody terenowe.
Podział ze względu na Przeznaczenie i Funkcje
Istnieje również podział na typy wozów strażackich, uwzględniający ich główne zadania:
- Pompowóz (Samochód ratowniczo-gaśniczy): Najczęściej pierwszy reagujący na zdarzenie. Wyposażony w pompę wodną, zbiornik na wodę, węże i narzędzia do gaszenia. Przewozi również strażaków i sprzęt pierwszej pomocy.
- Podnośnik hydrauliczny (Powietrzna ciężarówka): Przeznaczony do działań na wysokościach, takich jak ratowanie ludzi z wysokich budynków. Posiada drabinę hydrauliczną, często z platformą ratowniczą.
- Cysterna: Służy do transportu dużych ilości wody do obszarów o ograniczonym dostępie do zasobów wodnych. Wyposażona w duży zbiornik na wodę (od 1000 do 5000 galonów).
- Ciężarówka ratunkowa (Samochód ratownictwa technicznego): Wyposażona w narzędzia do ratownictwa technicznego, takie jak wydobywanie pojazdów, ratownictwo w przestrzeni zamkniętej i ratownictwo przy zawaleniach budynków. Przewozi hydrauliczne narzędzia ratownicze, palniki, poduszki powietrzne.
- Samochód terenowy (Dzikie wozy strażackie): Mniejsze i bardziej zwrotne od tradycyjnych wozów, zaprojektowane do poruszania się w trudnym terenie, np. podczas pożarów lasów.
- Wozy dowodzenia i kontroli: Mobilne centra dowodzenia wyposażone w sprzęt komunikacyjny, komputery i systemy mapowe do zarządzania akcjami.
Podstawy Konstrukcji: Podwozia i Zabudowy
Pojazd strażacki powstaje częściowo z gotowych "klocków", choć tak naprawdę każdy pojazd jest nieco inny. Nie ma tu taśmy produkcyjnej, a o pewnego rodzaju seryjności można mówić w przypadku podstawowych elementów, wykorzystywanych do budowy - rodzaju karoserii i wynikającego z niej np. rozmieszczenia schowków, zbiornika na wodę czy na płyn pianotwórczy, autopompy.
Wykorzystywane Podwozia
Podstawą większości pojazdów strażackich są seryjnie produkowane podwozia, charakteryzujące się odpowiednio dobranymi zespołami i parametrami. Wśród najczęściej wybieranych marek i modeli, na których Bocar tworzy swoje zabudowy, znajdują się:
- Mercedes-Benz Atego: Obecnie najpopularniejszy model wśród strażaków, stanowiący bazę dla średnich lub ciężkich samochodów ratowniczo-gaśniczych ze zbiornikami na wodę o pojemności 2-5 tysięcy litrów.
- Mercedes-Benz Actros: Wykorzystywany do cięższych zadań.
- Mercedes-Benz Zetros: Specjalistyczny pojazd terenowy, który stał się wizytówką możliwości firmy Bocar.
- MAN TGM: Charakteryzuje się przestronnym wnętrzem i napędem na cztery koła, ułatwiającym poruszanie się w trudnym terenie.
- Renault Trucks D15: Zaprojektowany z myślą o sprawnym poruszaniu się w trudnych warunkach.
Proces Produkcji i Indywidualne Zabudowy
Różnice w budowie pojazdów strażackich zaczynają się w przypadku wyposażenia, w niektórych przypadkach przygotowywanego ściśle według wskazówek klienta. Dyrektor Radaszewski podkreśla, że firma montuje taki osprzęt, którego klient potrzebuje, i umieszcza go w miejscach, do których przyzwyczaił się już zastęp ratowniczo-gaśniczy, i które zostały wpisane w taktykę jego działania. Oczywiście każda z takich koncepcji jest weryfikowana, a tam, gdzie trzeba, sugerowane są zmiany. Nie można zbudować samochodu, który jest źle obciążony, np. umieszczając wszystkie ciężkie elementy na jednej stronie, gdyż jest to niebezpieczne. Przygotowanie takiego pojazdu zajmuje zazwyczaj od dwóch tygodni do miesiąca. Podstawą przetargu jest szczegółowa specyfikacja, która określa, jakiego pojazdu oczekuje klient, natomiast o wyborze podwozia (np. Mercedes czy inne) decyduje firma.
Bardziej skomplikowaną sprawą są zabudowy wysokospecjalistyczne. Firmy zabudowujące nie produkują samochodów „na magazyn”, ponieważ są to zbyt kosztowne produkty. Czasem jednak jest to konieczne; tu decydujące jest rozeznanie, czy na bardziej specjalistyczną maszynę może znaleźć się klient. W Bocarze przekonują, że w takich sytuacjach warto zaryzykować, ponieważ właśnie takimi pojazdami można się potem chwalić - są to wizytówki możliwości firmy. Tak było właśnie z terenowym Zetrosem, o którym w Bocarze mówiono: „Takim Zetrosem możemy się teraz chwalić, bo nikt takiego jeszcze nie zrobił.”
Wyposażenie Wozów Strażackich
Każdy wóz strażacki jest wyposażony w szereg narzędzi i technologii, które umożliwiają strażakom skuteczne radzenie sobie z różnymi sytuacjami kryzysowymi.
Układ Wodno-Pianowy
Podstawowym elementem wyposażenia wozów gaśniczych jest układ wodno-pianowy, który obejmuje:
- Autopompa: Z urządzeniem odpowietrzającym, odpowiedzialna za tłoczenie wody i środka pianotwórczego.
- Zbiornik na wodę: O różnej pojemności w zależności od przeznaczenia pojazdu.
- Zbiornik z dozownikiem środka pianotwórczego.
- Lina szybkiego natarcia: Umożliwiająca szybkie podłączenie linii gaśniczej.
- Węże przeciwpożarowe: O różnych długościach i średnicach.
- Działka wodne i proszkowe: Do kierowania strumienia wody lub proszku.
- Prądownice, wytwornice i generatory pary.
- Klucze do łączników i hydrantów.
Przykładem optymalnej konfiguracji jest lekki samochód ratowniczo-gaśniczy na podwoziu Volvo FL 4x2, wyposażony w zbiornik wody o pojemności 2500 litrów i motopompę Rosenbauer o wydajności 2500 l/min przy ciśnieniu 8 bar. Elastyczna linia natarcia z turbonozzlem i możliwością podawania środka pianotwórczego zapewnia efektywność przy pożarach wczesnej fazy.
Podręczny Sprzęt Gaśniczy
Oprócz systemów wodno-pianowych, wozy strażackie przewożą również podręczny sprzęt gaśniczy:
- Agregaty i koce gaśnicze.
- Gaśnice: Pianowe, proszkowe, śniegowe i halonowe.
- Hydronetki.
Sprzęt Ratowniczy i Techniczny
W zależności od przeznaczenia, wozy strażackie są wyposażone w:
- Narzędzia ręczne: Młotki, łomy, śrubokręty, latarki.
- Narzędzia hydrauliczne: Nożyce, rozpieracze ("Szczęki Życia").
- Piły.
- Kable.
- Elektryczne wyciągarki: Szczególnie w wozach przeznaczonych do wypadków drogowych.
- Kamery cofania.
Sprzęt Ochrony Dróg Oddechowych i Komunikacji
Niezbędne dla bezpieczeństwa strażaków:
- Aparaty ochrony dróg oddechowych: Umożliwiające oddychanie w warunkach zadymienia i obecności szkodliwych substancji.
- Radiotelefony: Zapewniające komunikację między członkami zespołu ratowniczego.
Dodatkowe Wyposażenie
Do stałego wyposażenia wozów strażackich mogą należeć również:
- Maszt oświetleniowy: Zwiększający widoczność miejsca akcji w nocy.
- Działko wodne.
- Dodatkowy wąż.
- Fala świetlna LED.
Innowacje i Partnerstwa Bocar: Przykład Kamaz
Przedsiębiorstwo Specjalistyczne Bocar odgrywa kluczową rolę w rozwoju specjalistycznych zabudów strażackich, czego przykładem jest owocna współpraca z Kamaz Polska.
Historia Współpracy z Kamaz
Kamaz Polska, poszukując dostawcy specjalnych nadwozi strażackich, początkowo współpracował z firmą Zamet Głowno, z którą przygotował trzy bazowe wersje: klasy tonażowej średniej i ciężkiej GBA oraz klasy tonażowej ciężkiej GCBA. Pierwsza bazowała na 2-osiowym podwoziu Kamaz typ B1228 4×4 - 43502 4×4, druga na cięższym Kamaz typ B1629 4×4/4180 - 43265 4×4, a trzecia na 3-osiowym Kamaz typ B2131 6×6/3690 43118 6×6. Wszystkie te podwozia wykorzystywały terenową kompletację układu napędowego z pojedynczym ogumieniem i otrzymały unikatową kabinę załogową, powstałą w oparciu o seryjną krótką kabinę dzienną, do której Zamet dostawił integralny moduł załogowy. Mimo sukcesów z Zametem, Kamaz Polska dążył do dywersyfikacji oferty i na początku 2017 roku nawiązał współpracę z PS Bocar. Po serii spotkań szybko doszło do porozumienia, na podstawie którego jeszcze w 2017 roku Bocar wykonał zabudowy na aż trzech 3-osiowych, terenowych podwoziach Kamaz typ 43118 6×6 (B2131).
Wojciech Traczuk, dyrektor handlowy Kamaz Polska, wyjaśniał, że podwozia ciężarówek Kamaz w specyfikacji terenowej są niezwykle wytrzymałymi i solidnymi wyrobami, dlatego straż pożarna od dawna była na liście ich potencjalnych odbiorców. Aby wejść na ten rynek, potrzebny był specjalistyczny wariant wykonany lokalnie. Wybór padł na PS Bocar ze względu na szereg kluczowych przewag: bardzo duże doświadczenie na rynku (istnieją od początku lat 90.), miano solidnego dostawcy cenionego za uczciwość, wytrwałość i jakość, dostęp do ciekawych technologii oraz wykonanie kilkudziesięciu odmiennych typów zabudów na różnych podwoziach. Ponadto marka Bocar jest wysoko pozycjonowana w straży, a strażacy doceniają nowoczesność, ergonomię i wysoką jakość produktów. PS Bocar zajmuje również silną pozycję wśród jednostek ochotniczych, w tym z terenów wiejskich, leśnych i górskich, co idealnie wpisuje się w potrzeby terenowych podwozi Kamaz.
Unikatowe Podwozie Kamaz 43118 6x6
Typ 43118 6×6 (B2131) stanowi unikatową propozycję na polskim rynku, pozbawioną praktycznie jakichkolwiek bliskich konkurentów. Wóz ten wykazuje niesamowite zalety w trudnych warunkach drogowych, na podłożach piaszczystych, błotnistych, żwirowych czy bagiennych, dzięki m.in. pojedynczemu, balonowemu ogumieniu z regulacją ciśnienia i relatywnie niewielkim naciskom na wszystkie osie. Dopuszczalna masa całkowita pojazdu wynosi zaledwie 22500 kg, co daje uśredniony nacisk na każdą z osi o wartości 7500 kg. Mimo to, relatywnie mała masa własna podwozia (z długą kabiną i rozstawem osi 3690 mm równa zaledwie 8325 kg) powoduje, że podwozie to charakteryzuje nośność aż 14175 kg. Jest to w zupełności wystarczające do zapewnienia wysokich zdolności bojowych, jakimi dysponowałyby zachodnie odpowiedniki o dopuszczalnej masie całkowitej wyższej nawet o 2000-2500 kg.
W rezultacie, dzięki trzem osiom, typ B2131 6×6/3690 43118 6×6 bez większych problemów jest w stanie dojechać tam, gdzie pojazdy konkurencji zwyczajnie nie dotrą lub dotrą z większymi problemami i w dłuższym czasie. Kiedyś pewnym odpowiednikiem tego auta był Star 1466 6×6, teraz jest nim o wiele droższa, zdemilitaryzowana Tatra T810 6×6, nad którą Kamaz zdecydowanie góruje bardziej atrakcyjną ceną oraz wyższymi możliwościami bojowymi. Pod względem pozycjonowania, B2131 6×6/3690 43118 6×6 to środek transportu o bardzo wysokiej mobilności taktycznej i dzielności terenowej. Już fabrycznie przygotowano go do sprostania najtrudniejszym warunkom drogowym.
Parametry Techniczne Kamaz 43118 6x6
Bardzo wytrzymała na skręcanie i zginanie rama podwozia o tradycyjnym układzie drabinowym tworzą podłużnice i poprzeczki. Wzmocnione mechaniczne zawieszenie bazuje na resorach piórowych, a balonowe pojedyncze ogumienie na kołach ma rozmiar 425/85R21. Na bardzo wysoką dzielność terenową wpływają standardowe blokady mechanizmów różnicowych między kołami i między osiami oraz centralny system pompowania kół. Ten ostatni jest bardzo przydatny w trakcie pokonywania nawierzchni błotnistych czy piaszczystych, gdyż poprzez zmniejszenie ciśnienia w oponach pozwala na zwiększenie powierzchni ich styku z podłożem i tym samym spadek wartości nacisku jednostkowego. Auto bez problemu porusza się po nawierzchniach piaszczystych, błotnistych, w tym po polach, leśnych duktach, terenach pagórkowatych i górzystych, z łatwością radząc sobie z praktycznie każdą drogową przeszkodą. Zdolność pokonywania wzniesień określono na ponad 50%, a wysoka głębokość brodzenia oznacza możliwość przejazdu z marszu przez wszelkie przeszkody wodne.
Podwozie pochodzi z najnowszej generacji wyrobów rosyjskiego wytwórcy, w której dokonano ponad 600 modyfikacji oraz zamontowano szereg kluczowych komponentów od renomowanych dostawców zachodnioeuropejskich, m.in. w układach napędowym i hamulcowym. Napęd zapewnia jednostka Cummins z mniejszej serii ISB 6,7 E6. Jest to ekonomiczny, sprawdzony, wytrzymały silnik o ograniczonych wymaganiach obsługowych, o pojemności 6,7 litra, 6 cylindrach w układzie rzędowym, turbodoładowaniu, chłodzeniu powietrza doładowującego, wysokociśnieniowym wtrysku bezpośrednim i zaawansowanym układzie elektronicznej kontroli, spełniający normę Euro 6C. Typ B2131 6×6/3690 43118 6×6 dostaje go w najmocniejszym wykonaniu, o mocy maksymalnej 228 kW/310 KM przy 2300 obr/min i maksymalnym momencie obrotowym 1100 Nm. Współpracuje z nim 9-biegowa, mechaniczna skrzynia przekładniowa ZF 9S1310TO oraz skrzynia rozdzielcza.
Zastosowana w pojeździe bazowa fabryczna krótka, dzienna, odchylana kabina mieści dwie osoby w układzie miejsc 1+1 i należy do nowej generacji własnych kabin Kamaza, po tzw. restailingu. Wykonano ją z materiałów odpornych na korozję, w tym z wysokowytrzymałej stali, i przetestowano w próbach zderzeniowych. Jej konstrukcja wykorzystuje elementy pochłaniające energię, minimalizując obrażenia w razie kolizji. Inne wyróżniki to przednia atrapa z tworzywa sztucznego, panoramiczna szyba przednia, zewnętrzna osłona przeciwsłoneczna oraz dostępne w standardzie klimatyzacja, niezależne ogrzewanie postojowe silnika i kabiny Webasto, radio, kolumna kierownicy z regulacją, szyberdach i pneumatycznie zawieszony fotel kierowcy. Kabina ta ma również bardziej ergonomicznie i staranniej urządzone wnętrze, wykonane z użyciem materiałów trwałych i łatwych w konserwacji.
Innowacyjna Modułowa Kabina Brygadowa
Unikatowość tej wersji Kamaza z zabudową Bocar wynika z zastosowanej kabiny załogowej - pojawił się tu moduł załogowy dostawiony do nadwozia, jako jego integralna część. Takie rozwiązanie nie jest u nas kompletnym novum, gdyż było powszechnie używane w pożarniczych Starach (linie 25, 28/29, 200, 244 i 266). Po 1990 roku przestało być popularne ze względu na zwracanie uwagi na wady, np. słabą komunikację dowódcy z ratownikami w tylnym module. Tymczasem takie kabiny od dawna cieszą się dużą popularnością na rozwiniętych rynkach, jak niemiecki, austriacki czy holenderski, oferując większą przestrzeń życiową dla strażaków. Taki dodany moduł może być szerszy, wyższy i dłuższy oraz osadzony nieco niżej niż tylna część wydłużonej kabiny, co jest szczególnie ważne w odmianach terenowych, gdzie standardową kabinę mocuje się wysoko. Dodatkowo, obecnie taki nadwoziowy moduł kabinowy nie kosztuje wiele więcej niż dopłata do fabrycznej kabiny załogowej.
Bocar liczy, że jego najnowszy wyrób zainteresuje rodzimych strażaków, a opcja dodatkowego niezależnego modułu kabinowego może pojawić się w innych zabudowach, na innych typach podwozi, nie tylko klasy tonażowej ciężkiej, lecz i średniej. Główną zauważalną cechą tej zabudowy jest modułowa kabina brygadowa, stanowiąca integralny, ale funkcjonalnie osobny element, znajdujący się z przodu. Moduł ten zaprojektował i wykonał sam PS Bocar. Powstał on klasycznie z kratownicy z profili nierdzewnych z ramą pośrednią. Od góry przykrywa go dach, integralnie połączony z dachem nad częścią sprzętowo-zbiornikową. Wyróżnia się dużym naddatkiem przestrzeni i stanowi ciekawą alternatywę dla fabrycznych kabin wydłużonych, załogowych, czterodrzwiowych, 6-7-osobowych. Dostęp do jego wnętrza z obu stron odbywa się poprzez drzwi oraz drabinki wejściowe pod nimi z trzema szerokimi i długimi stopniami, ułatwiony przez niższy poziom podłogi niż w standardowej kabinie. Kabinę specjalnie przystosowano do przewozu czterech strażaków oraz wyposażenia dodatkowego i specjalnego załogi. Ławka zapewnia komfortową jazdę, a każde z siedzeń pokrytych materiałem odpornym na brudzenie jest zaopatrzone w pasy bezpieczeństwa z możliwością mycia. Opcjonalnie kabinę można wyposażyć w klimatyzację i ogrzewanie postojowe, elektryczne szyby, centralny zamek, nagłośnienie czy lodówkę. Wieloosobowa część załogowa gwarantuje wysoki komfort, idealną pozycję do siedzenia w anatomicznych fotelach, niski poziom hałasu oraz najwyższy poziom bezpieczeństwa, co pozwala łącznie na zabranie 6 osób, w tym kierowcy.
Samo kompletne nadwozie wyróżnia klasyczna budowa. Strukturę nośną tworzą zamknięte profile nierdzewne, kratownicę - ze zintegrowaną ramą pośrednią, będącą stałym elementem konstrukcji kratownicowej - również profile nierdzewne. Nadwozie otrzymało wielopunktowe mocowanie bezpośrednio do ramy podwozia przy użyciu specjalnie zaprojektowanych połączeń śrubowo-sprężynowych w przedniej części oraz sztywnych połączeń śrubowych w części tylnej. Poszycie zewnętrzne stanowią warstwy z kompozytu poliestrowego i innych materiałów niekorodujących (płyt z aluminium) oraz kształtki z kompozytu poliestrowego o grubości od 2 do 5 mm, wszystkie lakierowane w kolorze RAL3000. Poszycie wewnętrzne nowoczesnych przedziałów sprzętowych wykonano z użyciem materiałów trwałych i łatwych w konserwacji, w postaci gładkiej anodowanej blachy aluminiowej na ścianach oraz blach nierdzewnych na podłogach przedziałów sprzętowych. Wszystkie przedziały w układzie 3+3+1 - boczne skrytki sprzętowe w liczbie sześciu (po trzy na każdą stronę) oraz tylny autopompy - są zamykane.
Oznakowanie Wozów Strażackich w Polsce
Wozy strażackie są oznaczone w sposób umożliwiający ich identyfikację w czasie akcji.
Polski System Oznaczeń
W Polsce stosuje się oznaczenia zgodne z normą PN-EN 1846-1:2011. Wcześniej obowiązywała norma PN-79/M-51300.
Oznaczenia identyfikacyjne wozu składają się zazwyczaj z kilku elementów:
- Prefiks: Trzycyfrowy numer określający powiat oraz typ jednostki.
- Infiks (opcjonalnie): Litera oznaczająca typ pojazdu lub jego przeznaczenie (np. T - cysterna, E - ratownictwo techniczne, D - ratownictwo drogowe).
- Sufiks: Numer określający specyficzne cechy pojazdu.
Przykład oznaczenia: GCCCBM 5/32, gdzie:
- G - samochód ratowniczo-gaśniczy
- C - ciężki
- C - ze zbiornikiem wodnym
- B - z autopompą
- M - (brak sprecyzowania w oryginalnym tekście, może być błędem lub specyficznym oznaczeniem)
- 5 - zbiornik na wodę o pojemności 5 m³
- 32 - wydajność nominalna autopompy 32 hl/min.
Inny przykład: Samochód ratowniczo-gaśniczy klasy ciężkiej (S), kategorii uterenowionej (2), z załogą trzyosobową, ze zbiornikiem wody o pojemności 5000 dm³, z pompą pożarniczą o wydajności 3200 dm³/min.
Oznaczenia Województwa
Drugim elementem oznaczenia jest jednoliterowe oznaczenie województwa, zgodne z wyróżnikiem na tablicach rejestracyjnych, z pewnymi wyjątkami (m.st. Warszawa - W).
tags: #budowa #wozy #strazackie #bocar