Budżet obywatelski to popularne narzędzie współdecydowania o tym, jak ma zostać wydana część budżetu samorządowego. Jest on wykorzystywany nie tylko na poziomie gminnym, lecz także powiatowym i wojewódzkim. Dla strażaków i strażaczek z Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) stanowi to świetną okazję na sfinansowanie działań, na które inaczej trudno byłoby znaleźć środki.
Czym jest budżet obywatelski?
Budżet obywatelski to narzędzie pozwalające mieszkańcom współdecydować o wydatkowaniu części środków z lokalnego budżetu. W ramach budżetu obywatelskiego mieszkańcy i mieszkanki mogą:
- wymyślać i zgłaszać pomysły,
- głosować nad najlepszymi pomysłami.
Siła i atrakcyjność budżetu obywatelskiego polega na tym, że wybrane w głosowaniu pomysły muszą zostać zrealizowane. Daje to realny wpływ na to, jak w przyszłości będzie działać i wyglądać nasza okolica czy gmina.
Jak OSP może wykorzystać budżet obywatelski?
Budżet obywatelski może być dobrym sposobem na sfinansowanie wielu kluczowych dla OSP działań i inwestycji. Wśród nich znajdują się:
- działania edukacyjne (szkoleń, warsztatów itp.) poświęconych zmianie klimatu i związanym z nią zagrożeniom klimatycznym (podtopieniom, pożarom itp.),
- proekologiczne inwestycje, np. w tzw. błękitno-zieloną infrastrukturę, czyli ogrody deszczowe, zielone dachy i ściany, zbiorniki na deszczówkę itp.,
- zakupu samochodów, sprzętu i wyposażenia niezbędnego do usuwania skutków pożarów, wichur czy nawałnic.
Kroki do sukcesu w budżecie obywatelskim dla OSP
Jeśli chcecie wykorzystać budżet obywatelski na działania, w tym te dla klimatu, należy postępować zgodnie z kilkoma wytycznymi:
- Upewnijcie się, że budżet obywatelski działa w Waszej gminie (powiecie lub województwie).
- Zapoznajcie się z jego regulaminem, aby mieć pewność, jakie pomysły mogą zostać w nim zrealizowane.
- Zainspirujcie się klimatycznymi pomysłami zgłaszanymi w poprzednich edycjach (przez strażaków i nie tylko) lub nawet w innych gminach.
- Zgłoście swój pomysł, a potem zachęćcie mieszkańców do wsparcia go swoimi głosami!
Przykłady udanych projektów OSP z budżetu obywatelskiego
Doświadczenia OSP Wesoła w Warszawie
Strażacy związani z OSP Wesoła od lat zgłaszają projekty do warszawskiego budżetu obywatelskiego. W 2024 roku zgłosili projekt pod nazwą "Samochody dla warszawskich Ochotniczych Straży Pożarnych" na zakup 4 lekkich samochodów i sprzętów do usuwania skutków pożarów, wichur i nawałnic. Projekt ten obejmował zakupy na kwotę 1,6 mln złotych, został wybrany w głosowaniu i zostanie realizowany w 2025 roku.
OSP Wesoła aktywnie zachęcała mieszkańców Warszawy do głosowania na swoje projekty, pokazując przykład skutecznej komunikacji i mobilizacji społeczności.
Budżet obywatelski projekt numer 80 "Strażacka - mobilna izba przyjęć"
Rozwój terenu przy OSP Boguszowice w Rybniku
Piotr Kuczera podkreśla, że „Budżet Obywatelski to bardzo dobre narzędzie, które pozwala mieszkańcom realnie decydować o tym, jak zmienia się ich najbliższe otoczenie. Cieszy mnie, że projekty takie jak te w Boguszowicach cieszą się dużym poparciem. W tym roku przeznaczyliśmy na ten cel aż 7,5 miliona złotych”.
Inwestycje w dzielnicy Boguszowice Stare w Rybniku są doskonałym przykładem, jak konsekwentne działania mieszkańców w ramach budżetu obywatelskiego mogą przekształcać przestrzeń przy jednostkach OSP, czyniąc ją nowoczesną, funkcjonalną i przyjazną dla wszystkich pokoleń.
2024: Strefa aktywności i wypoczynku
W ramach Budżetu Obywatelskiego 2024 zrealizowano projekt „Wypoczynek i rekreacja łączy dzielnice”, który zdobył 5 429 głosów. Jednym z jego elementów była inwestycja przy OSP Boguszowice, gdzie powstało boisko wielofunkcyjne, wiata grillowa oraz elementy małej architektury, takie jak ławki, oświetlenie czy stojaki rowerowe. Powstał również mini tor rolkowy (realizacja poza budżetem obywatelskim). Szacowany koszt zadania wynosił 1,26 mln zł, a ostatecznie inwestycja zamknęła się kwotą ponad 1,48 mln zł.
2025: Strefa rowerowa i gry podwórkowe
Rok później mieszkańcy ponownie postawili na rozwój tego terenu. Projekt „Bezpieczeństwo i rekreacja łączy dzielnice” uzyskał 6 234 głosy. W jego ramach powstała strefa rowerowa z nawierzchnią asfaltową, miasteczko ruchu drogowego oraz przestrzeń do gier podwórkowych. Całość uzupełniły nowe nasadzenia i elementy małej architektury. Koszt inwestycji wyniósł dotąd ponad 425 tys. zł.
2026: Kolejne zmiany w trakcie realizacji
Obecnie trwa realizacja kolejnego projektu - „Sport i rekreacja łączy dzielnice”, który zdobył 5 209 głosów mieszkańców. Planowane prace obejmują uporządkowanie terenu rekreacyjnego przy OSP w dzielnicy Boguszowice Stare. Wśród zaplanowanych działań znalazły się m.in. rozbiórka starego budynku oraz montaż nowego obiektu gospodarczego do przechowywania sprzętu. Szacunkowy koszt zadania to 87 tys. zł.
Budżet obywatelski jako narzędzie rozwoju lokalnego - przykłady z Katowic
Mieszkańcy Katowic wybrali 129 projektów, które zostaną zrealizowane w 12. edycji katowickiego budżetu obywatelskiego. Do wyboru było 213 propozycji - 22 zadania ogólnomiejskie i 191 lokalnych - o łącznej wartości ponad 34 mln zł. Najwięcej głosów dla projektu ogólnomiejskiego, 18,8 tys., zdobył jeden z projektów. Większość wybranych zadań ma zostać wykonana w 2026 r., trzy ze względu na skalę wymagają dwuletniej realizacji.
Jak wynika z informacji katowickiego magistratu, w tegorocznej edycji budżetu obywatelskiego zagłosowało ponad 41,2 tys. mieszkańców, a najwyższą frekwencję odnotowano w dzielnicach Murcki, Dąbrówka Mała i Koszutka. Pula tegorocznego budżetu obywatelskiego wynosiła 18,5 mln zł.
Wśród wybranych projektów ogólnomiejskich znalazły się m.in.: „Dwujęzyczność z językiem angielskim w katowickich przedszkolach” (13,5 tys. głosów), „Pomnik Jana Furtoka na nowo wybudowanym stadionie GKS-u Katowice przy ulicy Nowa Bukowa” (10,2 tys. głosów), „Bajtlowa frajda we dolinie - plac zabaw dla maluszków w Dolinie Trzech Stawów” (blisko 6 tys. głosów) oraz „Krokusowa łąka - Park im. T. Kościuszki - Skwer Katowickich Seniorów” (prawie 5 tys. głosów).
Wśród zadań lokalnych najwięcej, 3,7 tys. głosów, zdobył projekt „Zabawa bez granic - nowoczesny, integracyjny plac zabaw w miejscu starego placu zabaw”. Wśród innych wybranych projektów lokalnych znalazły się zadania poprawiające bezpieczeństwo na drogach - budowa sygnalizacji świetlnej „Pod Lasem” w Kostuchnie, zwężenie ul. Barbary w Śródmieściu, doświetlenie pięciu przejść dla pieszych na os. Tysiąclecia czy na ul. Złotej w Dębie. W Koszutce wymienione zostanie oświetlenie na ledowe w 13 lokalizacjach. Kamery monitoringu pojawią się w dwóch miejscach w rejonie ulic.
Dzięki głosom mieszkańców w dzielnicach odbędą się festyny (np. w Brynowie, w Bogucicach, Murckach i Zarzeczu), wydarzenia muzyczne (jak wieczory muzyczne przy Tężni w Parku Zadole), koncerty dla mieszkańców Dębu czy kolejna odsłona Muszlownik Murcki Festiwal. W Kostuchnie zorganizowane zostaną jarmarki świąteczne. Na Placu Miarki w Śródmieściu pojawi się wolnostojący zegar. W Zawodziu powstanie nowy park kieszonkowy przy ul. Wyspiańskiego. Katowicki Szlak Beboków wzbogaci się o nowe postacie - nowe figurki pojawią się na osiedlu. Mieszkańcy zadecydowali też o remoncie infrastruktury sportowej, np. odnowieniu boiska przy Szkole Podstawowej nr 33 na os. Witosa czy przy Katowickim Centrum Edukacji Zawodowej w Dąbrówce Małej.
W tegorocznej edycji Zielonego Budżetu mieszkańcy zgłosili 231 propozycji. Blisko 75 proc. z nich pozytywnie przeszło weryfikację merytoryczną i zakwalifikowało się do finałowego etapu oceny. W głosowaniu poprzedniego, 11. budżetu obywatelskiego Katowic ponad 41 tys. mieszkańców Katowic wybrało do realizacji 140 spośród 259 możliwych (zweryfikowanych formalnie i merytorycznie) projektów.
tags: #budrzet #obywatelksi #osp