Początki straży pożarnej w Oławie
Konieczność obrony przed pożarami, zwłaszcza zabudowań miejskich, spowodowała potrzebę tworzenia zespołów ludzi do walki z tym żywiołem. Największy rozwój straży pożarnej w Europie nastąpił w XIX wieku.
Podobnie w Oławie, po bardzo dużym pożarze budynków przy ulicy Brzeskiej, w 1862 roku postanowiono utworzyć Ochotniczą Straż Pożarną. Remiza strażacka (Feuerwehrzeughaus) do 1945 roku mieściła się przy placu Piłsudskiego (do 1990 roku - plac Jedności Narodowej, przed 1945 rokiem - Friedrichsplatz) od strony ulicy Kopernika (Baderweg).
Wypalony wrak remizy stał jeszcze kilkanaście lat po wojnie i używany był jako skład opału. Rozebrano go wraz z wieżą pod koniec lat 50. XX wieku.
Powstanie i rozwój polskiej straży pożarnej po 1945 roku
Zakończenie walk o Oławę i powiat oławski w styczniu 1945 roku zapoczątkowało osiedlanie się ludności polskiej. W lutym 1945 roku, wraz z jedną z grup powracających z przymusowych prac w Niemczech, w Oławie osiedlił się Czesław Wierzbicki, który podjął się trudu zorganizowania straży pożarnej. Do miejscowości powiatu oławskiego przybywali kolejni osadnicy, a wśród nich także strażacy.
W maju 1945 roku pełnomocnik rządu Władysław Gorazda przydzielił funkcje i uruchomił nowe wydziały w Starostwie Powiatowym. Wśród nich został uruchomiony Wydział Pożarnictwa, na którego czele stanął Wacław Stasiak.
We wrześniu tego samego roku Władysław Gorazda wydał Czesławowi Wierzbickiemu zaświadczenie, w którym polecał mu pełnienie funkcji Komendanta Miejskiej Straży Pożarnej.
W maju 1946 roku założono w Oławie „naprawialnię” sprzętu pożarniczego, którą prowadził Maksymilian Lange, a jego pomocnikiem był Edward Czernik.
Pierwsza polska Zawodowa Straż Pożarna w Oławie została utworzona przez starszego ogniomistrza pożarnictwa Czesława Wierzbickiego. Był on Komendantem Miejskim Straży Pożarnej, funkcjonującej w strukturach Zarządu Miejskiego w Oławie. Na siedzibę straży pożarnej przeznaczono obiekty przy placu Piastów, gdzie również przechowywano sprzęt pożarniczy.
Według danych statystycznych ujętych w sprawozdaniu Burmistrza Oławy, w marcu 1946 roku Miejska Zawodowa Straż Pożarna liczyła 13 nieumundurowanych strażaków. W sprawozdaniu Starosty Oławskiego z października 1946 roku ujęto: „Stan organizacyjny i wyposażenie Straży Pożarnych zadowalający. W mieście Oława jest zorganizowana Zaw. Straż Pożarna.” Ogólna liczba członków straży pożarnych w powiecie wynosiła 432, dysponowano 4 motopompami, 46 sikawkami oraz 96 beczkowozami. Zorganizowano szereg jednostek straży pożarnych.
Zmiany legislacyjne i strukturalne
W 1950 roku sejm uchwalił nową ustawę z dnia 4 lutego 1950 roku o ochronie przeciwpożarowej i jej organizacji (Dz. U. nr 6 z 1950, poz. 56). Przewidziano w niej utworzenie Komendy Głównej Straży Pożarnej oraz wojewódzkich i powiatowych komend straży pożarnych. Ze względu na zmiany ustawy z dnia 30 marca 1950 roku o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. nr 14 z 1950 r., poz. 130), powołano terenowe organy administracji państwowej - prezydia rad narodowych. Odtąd zawodowa straż pożarna weszła w skład terenowego organu administracji państwowej - prezydium rad narodowych.
W tym samym roku, 1950, powstało Pogotowie Zawodowej Straży Pożarnej, którym początkowo dowodził Czesław Wierzbicki, a następnie Franciszek Owczarek.
Z dniem 1 stycznia 1951 roku na stanowisko Powiatowego Komendanta Straży Pożarnej w Oławie został powołany sierż. poż. Czesław Wierzbicki.
Z dokumentacji archiwalnej wynika, że według stanu na dzień 30 września 1956 roku w Powiatowej Komendzie Straży Pożarnej w Oławie pełniło służbę 17 osób, w tym 16 strażaków. Byli to między innymi: asp. Czesław Wierzbicki - komendant, mł. ogn. Kazimierz Szaler - z-ca komendanta ds. polit-wych., mł. ogn. Bazyli Łabowski i mł. ogn. Władysław Szaler - referenci, ogn. Franciszek Owczarek - dowódca sekcji, oraz strażacy Kazimierz Witka, Edward Owczarek, Antoni Kozdrowiecki, Władysław Pałetko, Józef Danyluk, Jan Witka.
Kolejni komendanci i rozbudowa
W związku z tym, że asp. Czesław Wierzbicki przeszedł do pracy w Zakładowej Straży Pożarnej w Jelczańskich Zakładach Samochodowych w Jelczu, kolejnym Powiatowym Komendantem Straży Pożarnej został st. asp. Ludwik Węglowski, powołany na to stanowisko z dniem 1 września 1958 roku.
Za jego kierownictwa, w 1964 roku przeniesiono siedzibę komendy z placu Piastów 3 na ówczesną ulicę Gagarina 20 - obecnie ulicę Księdza Franciszka Kutrowskiego 20 (obecny adres Komendy Powiatowej PSP w Oławie).
Z dniem 1 lipca 1971 roku na stanowisko Komendanta Powiatowego Straży Pożarnej powołano oficera pożarnictwa w stopniu porucznika.
Reforma administracyjna 1975 i nowe struktury
W tym okresie nastąpił podział administracyjny kraju, w ramach którego zlikwidowano powiaty. W następstwie przemian sejm uchwalił ustawę z dnia 12 czerwca 1975 roku o ochronie przeciwpożarowej. Powstały nowe struktury organizacyjne straży pożarnej, tj. komendy wojewódzkie, rejonowe i zawodowe straży pożarnej. Kpt. poż. Eugeniusz Engel został pierwszym Komendantem Rejonowym Straży Pożarnej i jednocześnie Komendantem Zawodowej Straży Pożarnej w Oławie. Rejonem działania komendy był wówczas teren obejmujący miasto Oława i gmina Oława, Laskowice, Domaniów, Czernica i Święta Katarzyna.
Komendant Engel, od października 1978 roku, przeszedł do Wojewódzkiej Komendy Straży Pożarnej w Jeleniej Górze, a na stanowisko Komendanta Rejonowego Straży Pożarnych w Oławie powołano chor. poż. Czesława Galę.
Od 1 czerwca 1983 roku na stanowisko Komendanta Rejonowego Straży Pożarnej powrócił ppłk. poż. Ludwik Węglowski, a Czesław Gala pozostał w służbie w komendzie na stanowisku inspektora do spraw kontrolno-rozpoznawczych.
Powstanie Państwowej Straży Pożarnej w Oławie
Z dniem 1 lipca 1992 roku na stanowisko Komendanta Rejonowego Państwowej Straży Pożarnej w Oławie powtórnie został powołany bryg. Eugeniusz Engel. Teren działania komendy obejmował miasto Oława, miasto i gminę Strzelin, Jelcz-Laskowice i Wiązów oraz gminy Oława, Domaniów, Czernica, Święta Katarzyna, Żórawina, Borów, Kondratowice, Łagiewniki, Jordanów.
W związku z przejściem na emeryturę bryg. Eugeniusza Engela, z dniem 5 czerwca 1995 roku na stanowisko Komendanta Rejonowego PSP powołano kpt. Jerzego Łabowskiego.
W 1998 roku nastąpiła kolejna reforma administracyjna kraju, która przekształciła komendy rejonowe na komendy powiatowe Państwowej Straży Pożarnej. Od 1 stycznia 1999 roku rozpoczęła swoją działalność Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Oławie, w ramach której funkcjonują 2 jednostki ratowniczo-gaśnicze - w Oławie i w Jelczu-Laskowicach.
Ze względu na powstanie nowego powiatu, jednostka ratowniczo-gaśnicza w Strzelinie weszła w skład nowo powołanej Komendy Powiatowej PSP w Strzelinie. Oławską komendą kierował w dalszym ciągu st. kpt. Jerzy Łabowski, a zastępcą został st. kpt. Jacenty Sobotka.
Rok 1999 rozpoczyna ważny okres dla dziejów oławskiej Państwowej Straży Pożarnej. Pomimo trudności finansowych, nowy obiekt powstaje w ciągu 3 lat. Po ponad 30-letniej eksploatacji starej strażnicy, w grudniu 2001 roku nastąpiła przeprowadzka do nowego budynku, zlokalizowanego również przy ul. Kutrowskiego 20.
Tragiczne wydarzenia i dalsze zmiany w PSP Oława
W historii oławskiej PSP niestety znajdują się także tragiczne wydarzenia. Tuż po rozpoczęciu 2003 roku, w działaniach ratowniczych w Jelczu-Laskowicach, ratując życie ludzkie w pożarze, zginęli na służbie st. asp. Marek Szcześniak i st. ogn. Mariusz Pasztetnik.
Wyburzanie wieżowca Jelcz-Laskowice
W 2007 roku na stanowisko Zastępcy Komendanta Powiatowego PSP w Oławie został powołany bryg. Jan Ciętak. W związku z powołaniem bryg. Jerzego Łabowskiego na stanowisko zastępcy Dolnośląskiego Komendanta Wojewódzkiego PSP we Wrocławiu, od dnia 1 stycznia 2010 roku Komendantem Powiatowym PSP został bryg. Jan Ciętak, wskazując na swojego zastępcę mł. bryg. Macieja Łabowskiego.
Uroczyste przekazanie obowiązków Komendanta Powiatowego PSP w Oławie odbyło się z udziałem ogn. Moniki Boczulak, bryg. Jerzego Łabowskiego (przekazującego) i bryg. Jana Ciętaka (przyjmującego). Z tyłu stali: bryg. w st. spocz. Eugeniusz Engel, bryg. w st. spocz. Ludwik Węglowski - byli komendanci, oraz asp. sztab. w st. spocz. Kazimierz Szaler.
W związku z odejściem na emeryturę st. bryg. Jana Ciętaka, od czerwca 2017 roku bryg. Piotr Znamirowski objął stanowisko p.o. Komendanta Powiatowego PSP. Z dniem 16 października 2017 roku na stanowisko Komendanta Powiatowego PSP w Oławie został powołany kpt. Bartłomiej Marcinów, a od 11 listopada 2017 roku zastępcą został mł. bryg. Andrzej Szymański.
Tragiczne wydarzenia: Pożar domu strażaka Patryka Budakiewicza w Oławie
W historii oławskiej straży pożarnej zapisują się również tragiczne, osobiste historie jej funkcjonariuszy. Strażak ratował innych, sam stracił dorobek życia.
W Oławie (woj. dolnośląskie) 30 marca rano doszło do pożaru domu jednorodzinnego strażaka z PSP w Oławie - Patryka Budakiewicza. Ogień objął znaczną część budynku i rozwinął się bardzo szybko. Mimo szybkiej akcji gaśniczej, strażakom nie udało się uratować dachu ani poddasza. Budynek nie nadaje się do zamieszkania, a straty są całkowite. Rodzina Patryka - wraz z żoną Magdą oraz dwójką małych dzieci: 3-letnią Kalinką i zaledwie 5-miesięcznym Kornelem - została bez dachu nad głową i nie ma dokąd wrócić. Działania gaśnicze doprowadziły do zalania pozostałych pomieszczeń, co powiększyło skalę zniszczeń. Najważniejsze jednak, że nikt z rodziny nie ucierpiał fizycznie.
Solidarność i pomoc społeczności
Patryk, funkcjonariusz Państwowej Straży Pożarnej w Oławie, na co dzień sam niesie pomoc innym. Wyrusza tam, gdzie inni potrzebują ratunku, często ryzykując własne życie. Wraz z Magdą przez lata byli tymi, którzy pierwsi wyciągają rękę do potrzebujących. Dziś to oni znaleźli się w sytuacji, w której sami tej pomocy pilnie potrzebują.
Na miejscu od pierwszych chwil są przyjaciele, sąsiedzi i koledzy Patryka z PSP, którzy wspierają rodzinę w porządkowaniu tego, co pozostało. W pomoc zaangażowali się znajomi rodziny oraz koledzy Patryka ze straży pożarnej. Jednak skala zniszczeń jest na tyle duża, że bez wsparcia szerszej społeczności odbudowa domu i powrót do normalności będą bardzo trudne.
Dlatego zorganizowano zbiórkę pieniędzy, między innymi na portalu Zrzutka.pl. Aleksandra Błachaniec opisuje sytuację: „W jednej chwili stracili wszystko, co budowali przez lata swojego wspólnego życia. Zostali praktycznie z niczym.” Koledzy z OSP Oława apelują: „Zwracamy się do Was z prośbą o wsparcie dla Patryka Budakiewicza - strażaka z Komendy Powiatowej PSP w Oławie oraz aktywnego druha OSP Oława. W wyniku pożaru Patryk i jego bliscy stracili dom. W straży obowiązuje zasada: «Jeden za wszystkich, wszyscy za jednego».”
Każda wpłata - nawet najmniejsza - ma ogromne znaczenie i przybliża rodzinę Patryka do odbudowy życia od nowa. Społeczność Oławy po raz kolejny ma szansę pokazać, że potrafi się jednoczyć i pomagać w najtrudniejszych chwilach, nie pozwalając, aby człowiek, który tyle razy niósł pomoc innym, został teraz sam.
