Szkolenia CFBT dla Ochotniczych Straży Pożarnych – Rozwój i Bezpieczeństwo

Rozwój nowoczesnych metod walki z pożarami wewnętrznymi oraz dbałość o bezpieczeństwo i zdrowie strażaków stanowią kluczowe obszary dla współczesnego pożarnictwa. W Polsce, istotną rolę w tej dziedzinie odgrywa Fundacja cfbt.pl, która dzięki wieloletniemu doświadczeniu i zaangażowaniu ekspertów, przyczynia się do podnoszenia kwalifikacji zawodowych strażaków, zwłaszcza z Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP).

Historia i Misja Fundacji cfbt.pl

Koncepcja i działalność cfbt.pl, początkowo jako grupy instruktorów, a od 2021 roku jako fundacji, jest ściśle związana z osobą magistra inżyniera pożarnictwa Szymona Kokota. Jest on autorem wielu rozwiązań wdrożonych przez Państwową Straż Pożarną (PSP), w tym:

• pomysłodawcą i głównym autorem programu szkolenia z zakresu pożarów wewnętrznych (GPW),
• projektantem zunifikowanego modelu trenażera ogniowego, zakupionego do 22 lokalizacji na terenie całego kraju,
• autorem podręcznika branżowego z zakresu GPW, zatwierdzonego przez Komendanta Głównego PSP,
• twórcą nowoczesnej terminologii branżowej i wielu innych innowacji.

Od wielu lat Szymon Kokot pełni w PSP rolę krajowego koordynatora wyszkolenia instruktorów GPW. Jest również jednym z najbardziej skutecznych inspiratorów rozwoju profilaktyki zdrowotnej strażaków w kwestiach nowotworów oraz zdrowia psychicznego.

Przez lata swojej działalności grupa instruktorów cfbt.pl przeszkoliła tysiące strażaków, wpływając na poprawę standardów jakości i bezpieczeństwa w szkoleniu oraz stając się gronem opiniotwórczym. Jasno określona wizja i sprecyzowane cele pozwoliły uniknąć komercjalizacji potencjału grupy, która od początku swej aktywności budowała markę na działaniach społecznych i dzięki nim zyskała dzisiejszy status. Lata działania i towarzysząca im selekcja kadry instruktorskiej pozwoliły na dobór ludzi, których charakteryzują cechy takie jak: pasja, bezinteresowność, chęć pomocy, etyka, skromność i wizja.

Odpowiadając na udzielony kredyt zaufania ze strony środowiska strażackiego, po wielu analizach możliwych kierunków rozwoju i próbach, cfbt.pl przekształciło się w 2021 roku w fundację. Radzie Fundacji przewodniczy Paweł Zapadka.

Obszary Działalności Fundacji

Fundacja cfbt.pl koncentruje się na czterech głównych filarach:

• Rozwój i Badania: Poprzez regularne badanie trendów rozwojowych i nowości technologicznych, a także analizę bieżących badań naukowych z całego świata, Fundacja przyczynia się do rozwoju dziedziny Gaszenia Pożarów Wewnętrznych.
• Szkolenia: Prowadzenie szkoleń dla wszystkich jednostek ochrony przeciwpożarowej według szerokiej gamy autorskich programów szkolenia ze sfery GPW. Fundacja planuje przede wszystkim oferowanie strażakom, w tym głównie Ochotniczym Strażom Pożarnym, najwyższej jakości szkolenia, doskonalenia zawodowego i innych możliwości rozwoju, w których podstawy naukowe oraz bezpieczeństwo - w tym profilaktyka nowotworowa - odgrywają najważniejszą rolę.
• Zdrowie: Prowadzenie kampanii profilaktyki raka oraz ogólnozdrowotnej dla środowiska strażackiego. Inicjatywy te docierają do setek tysięcy strażaków oraz najwyższych szczebli decyzyjnych.
• Zmiana: Poprzez projekty integracyjne, motywacyjne, dialog i inspiracje, Fundacja aktywnie zmienia oblicze środowiska strażackiego.

Fundacja zamierza dofinansowywać szkolenia OSP na poziomie do 90% kosztów. Wkład własny na poziomie 10% ma na celu unikanie kontaktu z podmiotami i osobami, które rzeczy darmowe traktują jak bezwartościowe.

Compartment Fire Behaviour Training (CFBT) - Klucz do Skuteczności i Bezpieczeństwa

Compartment Fire Behaviour Training (CFBT) to rozpoznawalne na całym świecie określenie szkolenia, prowadzonego na ogół w formie doskonalenia zawodowego, które w szczegółach porusza zagadnienia związane z gaszeniem pożarów w obiektach. W ramach warsztatów tematycznych „Gaszenie pożarów wewnętrznych”, które odbyły się m.in. 3-6 czerwca w Ośrodku Szkolenia KW PSP w Olsztynie, a także w Pomysku Wielkim, podkreślano konieczność podążania za światowym trendem i czerpania z mocno w ostatnich latach rozwiniętej teorii rozwoju pożarów. To ona dostarcza strażakom bardzo dobrych narzędzi zarówno w sferze rozpoznania, jak i działań gaśniczych.

Wprowadzenie do CFBT w Polsce datuje się na pierwsze wizyty polskich strażaków w Szwecji w 1994 roku. Dzięki temu zaadaptowano wiele potrzebnych rozwiązań, w tym trening w komorach ogniowych czy stosowanie prądów rozproszonych. Niemniej, konsekwencja we wdrażaniu i unifikacji przyjętych rozwiązań pozwoliła innym krajom zajść o wiele dalej w szkoleniu CFBT. Warsztaty z udziałem światowej sławy specjalistów stanowią kolejną szansę na doskonalenie krajowego systemu.

Metodyka Szkoleń i Praktyczne Zastosowania

Szkolenia CFBT są zazwyczaj podzielone na trzy zasadnicze części: teoretyczną, demonstracyjną (pokazową) i praktyczną - w komorze ogniowej. Na przykład, podczas intensywnego dnia szkoleniowego w styczniu 2017 roku, instruktor cfbt.pl dh Marcin Chuchro dzielił się wiedzą z zakresu metod ewakuacji strażaka przez strażaka, kontroli pracy zespołu, wzywania pomocy oraz działań po jej wezwaniu. Wszystko to w oparciu o podstawy przeszukiwania pomieszczeń i praktyczne ćwiczenia na kilku scenariuszach, w tym ewakuacji po płaskim i po schodach, przy niemal pełnym zadymieniu (z wykorzystaniem folii stretch).

Teoretyczne Podstawy

Podczas części teoretycznej strażacy poznają m.in. właściwości dymu, odpowiednie rozpoznanie pożaru i zasady bezpiecznego działania w strefie pożarowej oraz po wyjściu z niej. Kluczowe zagadnienia obejmują:

• Teoria rozwoju pożaru: Powstawanie pożaru w zarodku, jego rozwój, tworzenie się warstwy gorących gazów, powstawanie i obniżanie się płaszczyzny neutralnej, występowanie równowagi termicznej warstw nadciśnienia i podciśnienia, produkcja i zachowanie produktów pirolizy, powiększanie kolumny konwekcyjnej ognia, pełzanie płomieni po suficie, dynamika zmian temperatury i promieniowania cieplnego, zachwianie równowagi termicznej i turbulencje w płaszczyźnie neutralnej.
• Zjawiska niebezpieczne: Szczególna uwaga poświęcana jest zapaleniu gazów pożarowych, niedostatecznie opisanych w krajowej literaturze, a śmiertelnie niebezpiecznych.
• Wymiana gazowa: Jej wpływ na przebieg pożaru, w tym konfiguracje wymiany przez jeden otwór (np. okno) lub więcej (np. okno i drzwi).
• Metoda B-SAHF: Rozpoznawanie warunków pożarowych za pomocą tej metody.
• Taktyczna wentylacja: Wykorzystanie wpływu powietrza na proces spalania do kreowania warunków pożarowych. Podkreśla się, że każda decyzja o wykonaniu dostępu powietrza do strefy spalania jest fundamentalna - powinna być przemyślana, skoordynowana i podana do wiadomości wszystkich strażaków. Omówiony jest również tzw. paradoks wentylacji, polegający na tym, że niedostatecznie kontrolowane usuwanie dymu może pogorszyć warunki.
• Zachowania strażaków: Analiza wpływu czynników innych niż wiedza i wyszkolenie na podejmowane decyzje.

Ćwiczenia Praktyczne

Część praktyczna to esencja szkoleń CFBT. Uczestnicy uczą się:

• Operowania prądami gaśniczymi: Podstawy technik podawania wody poprzez krótkie i długie pulsowanie (z uwzględnieniem wydajności prądownic, ciśnienia roboczego, rozmiaru kropelek wody, kąta rozproszenia prądu i kierunków podawania) oraz krótkie strzelanie prądem zwartym (tzw. short burst). Ćwiczone jest także ołówkowanie, czyli podawanie niewielkich ilości wody na palenisko w ściśle określony sposób.
• Czytania dymu: Obserwacja zjawisk pożarowych takich jak rozgorzenie i backdraft w małej skali na tzw. "domkach dla lalek" (z płyty wiórowej, dwukondygnacyjnych).
• Procedur badania i otwierania drzwi: Przemieszczanie się z nawodnioną linią gaśniczą w stronę ogniska pożaru, częste okresowe chłodzenie strefy podsufitowej i badanie jej temperatury.
• Działanie w komorze ogniowej: W środku panuje temperatura ponad 600 stopni Celsjusza i silne zadymienie. Strażacy w pełnym umundurowaniu bojowym z zachowaniem warunków BHP, wykonują natarcie na pożar. Pokaz pirolizy drewna, choć czasem napotyka trudności techniczne (jak pęknięcie kolby destylacyjnej), stanowi cenne uzupełnienie demonstracji.

W Pomysku Wielkim strażacy PSP i OSP ćwiczyli użycie lancy gaśniczej przebiciowej, często stosowanej do gaszenia pożarów w małych lub trudno dostępnych pomieszczeniach. Projekt #PZM jest poświęcony edukacji oraz opracowaniu i wdrożeniu wiedzy eksperckiej w zakresie profilaktyki nowotworowej (#zdrowy_raKtownik) oraz zasad taktycznych zarządzania bezpieczeństwem podczas zdarzeń. Szkolenie w jego ramach miało na celu przekazanie wiedzy i umiejętności z zakresu właściwej pracy w sprzęcie ochrony układu oddechowego oraz procedur wykorzystania narzędzia wspomagania decyzji kierującego działaniami ratowniczymi w postaci „Tablicy #PZM”.

Profilaktyka Zdrowotna i Bezpieczeństwo Strażaków

Fundacja cfbt.pl aktywnie prowadzi kampanię profilaktyki raka oraz ogólnozdrowotną dla środowiska strażackiego. Jednym z istotnych elementów szkoleń jest uświadamianie znaczenia autoratownictwa i tworzenia zaplecza do wdrożenia Grup Szybkiego Reagowania (GSR), znanych również jako RIT (Rapid Intervention Team). Nadrzędnym zadaniem GSR jest dotarcie do strażaka, który nadał sygnał „RATUNEK, RATUNEK, RATUNEK”. Szkolenie GSR powinno odświeżać wiedzę z zakresu podstawowych działań gaśniczych, przeszukania, ewakuacji oraz mocno akcentować bezpieczeństwo i „zdrowy rozsądek” podczas akcji, w których idziemy ratować kolegę/kolegów z zastępu. Tworzenie GSR zwiększa bezpieczeństwo strażaków podczas działań gaśniczych lub innych niebezpiecznych akcji, w których ofiarą może być ratownik. Jak często powtarza się w środowisku strażackim: Zawsze ćwicz tak, jakby od tego zależało Twoje życie.

"Honorowa Wspinaczka 11 września" - Uczczenie Pamięci i Zbiórka na Szkolenia

Data 11 września jest symboliczna dla strażaków na całym świecie, upamiętniając 343 strażaków, którzy zginęli w zamachu na wieże World Trade Center w 2001 roku. W dwudziestą rocznicę tych tragicznych wydarzeń, Fundacja cfbt.pl zorganizowała spontaniczną akcję wspinaczki na schody w pełnym wyposażeniu strażackim, chcąc uczcić pamięć wszystkich poległych strażaków. Akcja rozrosła się, a liczni strażacy z własnej inicjatywy dołączyli, wspinając się w kilkunastu miejscach w Polsce. W kolejnych latach akcja nabrała rozmachu, m.in. dzięki przychylności władz PSP. Krajowym koordynatorem akcji jest Szymon Kokot.

Podczas wspinaczki Fundacja cfbt.pl® planuje ponownie zorganizować zbiórkę pieniężną, aby zorganizować szkolenia z zakresu profilaktyki nowotworowej oraz zdrowia psychicznego strażaków. Zgromadzone środki zostaną wykorzystane na wspomniane szkolenia na terenie całego kraju, a pierwszeństwo na liście wybranych lokalizacji będą miały te miejsca, w których lokalni strażacy zorganizowali się, aby wziąć udział w akcji. Akcja „Honorowej Wspinaczki” będzie organizowana cyklicznie, niezależnie od wyników finansowych.

Zasady Akcji "Honorowa Wspinaczka"

• Udział jest dobrowolny, a wspinaczka nie jest rywalizacją, tylko działaniem grupowym.
• Akcję organizują strażacy lokalnie według kilku prostych wytycznych, w tym organizują możliwość wykorzystania schodów, po których planują się wspinać.
• Zachęca się do rozpoczęcia wspinaczki o symbolicznej godzinie 11:09, ale nie jest to wymogiem.
• W akcji biorą udział strażacy (PSP, OSP, ZSP, WSP itd.) w ubraniach specjalnych, hełmach, butach strażackich (bez kominiarek na szyi i bez rękawic na rękach). Poły kurtek strażackich mogą być rozpięte u góry, aparaty powietrzne na plecach, ale bez masek - symbolizuje to bieg na piętra wieżowca w celu ratowania ludzi. Kominiarek nie używa się z uwagi na ryzyko zbytniego przegrzania organizmu. W tym roku zachęca się do wchodzenia bez ubrań specjalnych.

Międzynarodowe Perspektywy Szkolenia

W rozmowach z amerykańskimi ekspertami, takimi jak Fire Chief Ed Hartin, podnoszone były kwestie różnic w podejściu do szkolenia. W wielu krajach, gdzie temat jest dobrze rozwinięty (np. Anglia, Szwecja, USA, Holandia, Belgia, Australia), strażacy wchodzą do komory co najmniej raz w roku, czasem częściej - i tak praktycznie do końca służby. W USA, chociaż tematy CFBT są częścią szkolenia (np. kurs firefighter 1 obejmujący 260 godzin, z czego 30 to fire behavior), to niezależność lokalnych departamentów i daleko idąca dowolność w stosowaniu się do wymagań NFPA sprawiają, że "co kraj, to obyczaj".

W większych miastach USA taktyka jest często bardzo agresywna i dość niebezpieczna, bywa, że "zatrzymano się na sytuacji operacyjnej z lat 50-60". Sztywna checklista powtarzana w nieskończoność również nie jest optymalnym rozwiązaniem, ponieważ zbyt wiele jest zmiennych i postępu w wyposażeniu oraz konstrukcji budynków. Pożar z lat 60. rozwija się inaczej niż ten 50 lat później. Młodsi strażacy wykazują inne podejście, poświęcając więcej czasu na szkoleniach konstrukcji budynków i zmianom materiałów. Na przykład, obecnie wiele domów szkieletowych buduje się z belek 2x4 lub 2x6, łączonych blachami z wypustkami zamiast gwoździ, co ma wpływ na dynamikę pożaru. Warto również zauważyć, że powszechne stosowanie "smooth bore" w obawie przed parą i unikanie prądownic typu turbo jest jednym z dowodów na to, że system szkolenia (jak każdy zresztą) sam wymaga doskonalenia.

W toku kształcenia strażaka PSP, jak również w trakcie działań ratowniczo-gaśniczych, pomijane są istotne aspekty związane z problematyką pożarów wewnętrznych. Jednym z powodów może być brak literatury branżowej nadążającej za dynamicznie zmieniającymi się trendami szkolenia. Warto poczynić starania o opracowanie i wydanie odpowiednich publikacji w języku polskim. Ważne zagadnienie stanowi standaryzacja stanowisk do ćwiczeń i sposobów prowadzenia szkoleń. Korzystne byłoby wydanie wytycznych lub ujęcie tych zagadnień w wspomnianej literaturze branżowej (wzorem doświadczeń krajów anglojęzycznych, np. książka „3D Firefighting. Training, Techniques and Tactics”). W ramach standaryzacji i unifikacji szkolenia należy doprowadzić do opracowania dokumentów szczebla centralnego. Istnieje nadzieja i moc w doskonaleniu zawodowym, a dążenie do osiągnięcia światowego poziomu wymaga ciągłego przejmowania inicjatywy i obalania mitów, wprowadzając nowoczesne rozwiązania do codziennego stosowania.

tags: #cfbt #szkolenia #dla #osp