Ochotnicza Straż Pożarna (OSP) jest organizacją pozarządową, utworzoną na zasadach zbliżonych do stowarzyszenia, której głównym celem jest podejmowanie działań w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska. Kluczowe aspekty funkcjonowania OSP, w tym ich organizację i najważniejsze zadania, określa ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych. Od 1 stycznia 2022 roku obowiązuje świadczenie ratownicze za wysługę lat dla strażaków OSP, które co roku będzie rewaloryzowane i obecnie wynosi 200 zł.
Świadczenie Ratownicze dla Strażaków OSP: Nowe Przepisy i Procedury
Doprecyzowanie Procedury i Kwota Świadczenia
Nowelizacja ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, która weszła w życie 8 września, doprecyzowuje procedurę przyznawania świadczenia ratowniczego za wysługę lat dla strażaka OSP. Ustawa nowelizująca z 7 lipca 2023 r. rozwiązuje problem dotyczący nieprecyzyjnych przepisów ustawy z 17 grudnia 2021 roku o ochotniczych strażach pożarnych dotyczących procedury przyznania świadczenia ratowniczego. Świadczenie ratownicze przyznaje się na wniosek zainteresowanego, złożony do komendanta powiatowego/miejskiego Państwowej Straży Pożarnej.
Weryfikacja Oświadczeń i Rola Świadków
Jednym z wyzwań było potwierdzanie czynnego uczestnictwa w akcjach ratowniczo-gaśniczych przed 31 grudnia 2011 r. Przepis art. 50 ust. 5 normuje, że co najmniej jednym ze świadków musi być osoba, która pełniła funkcje publiczne lub była zatrudniona w urzędzie obsługującym organ administracji samorządowej w okresie, który ma potwierdzić bezpośredni udział wnioskodawcy w działaniach ratowniczych. Nowa ustawa idzie wnioskodawcom na rękę i ułatwia uzyskanie takich oświadczeń, co jest dużym ułatwieniem, ponieważ do tej pory z urzędowymi świadkami bywały problemy.
Rozwiązywanie Problemów Praktycznych
Problem praktyczny sprawiała także realizacja art. 50 ust. 6 ustawy. Wynika z niego, że oświadczenie świadków podlega weryfikacji przez właściwego wójta (burmistrza, prezydenta miasta) pod względem jego wiarygodności, a następnie jest przekazywane do właściwego komendanta powiatowego (miejskiego) PSP w celu jego zatwierdzenia. Dotychczas pojawiały się wątpliwości dotyczące trybu weryfikacji oraz formy informowania wnioskodawcy o przyczynach negatywnej weryfikacji. Strażacy często żalili się, że wójtowie żądają od nich dodatkowych dokumentów, nie wymaganych w ustawie, takich jak potwierdzenia udziału w szkoleniach i kursach, karty meldunkowe, protokoły z zebrań, książeczki wyjazdów do akcji, kroniki jednostki, a nawet fotografie.
Zgodnie z nowelizacją, właściwy wójt (burmistrz, prezydent miasta) sporządza opinię dotyczącą wiarygodności oświadczenia w terminie 30 dni od dnia jego otrzymania. Termin ten może zostać wydłużony o kolejne 30 dni, jeśli organ wezwie wnioskodawcę do przekazania dodatkowych dokumentów. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji doprecyzowało w nowelizacji także kwestie zatwierdzania oświadczeń, określając formę odmowy i sposób postępowania starających się o świadczenie w takim wypadku.
Świadczenie w Sytuacji Śmierci Wnioskującego i dla Osób za Granicą
Nowelizacja doprecyzowuje również kwestie dotyczące świadczenia w momencie śmierci wnioskującego. Dodane do art. 19 regulacje normują, że w razie śmierci osoby, która złożyła wniosek o przyznanie świadczenia ratowniczego, świadczenie należne jej do dnia śmierci przysługuje na zasadach określonych w art. 47 ustawy zaopatrzeniowej. Reguluje ona także zasady wypłaty świadczenia ratowniczego osobom zamieszkałym za granicą, poprzez odesłanie do art. 132 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Ochotnicze Straże Pożarne jako Stowarzyszenia
Status Prawny i Podstawowe Zadania
Ochotnicze straże pożarne są jednostkami ochrony przeciwpożarowej, które jednocześnie funkcjonują jako stowarzyszenia w rozumieniu ustawy - Prawo o stowarzyszeniach. OSP działają na rzecz ochrony przeciwpożarowej oraz rozwoju społeczności. Do systemu ratowniczo-gaśniczego może być włączona jednostka, która jest wyposażona i której ratownicy są wyszkoleni na poziomie pozwalającym na realizację specjalistycznych czynności ratowniczych, jeśli jej działalność ma zastosowanie w warunkach przewidzianych w planie ratowniczym.
Wewnętrzna Struktura Organizacyjna
W OSP, podobnie jak w każdym stowarzyszeniu, władze stanowią: walne zebranie członków, zarząd oraz komisja rewizyjna. Walne zebranie członków jest najwyższą władzą w OSP i może podejmować decyzje we wszystkich sprawach poddanych pod obrady, zazwyczaj tych najważniejszych dla sprawnego działania i rozwoju organizacji. Komisja rewizyjna, jako organ obowiązkowy, pełni rolę wewnętrznego kontrolera, wspierającego jednostkę radą.
Podstawowym wymaganym dokumentem w każdej jednostce OSP jest statut, który stanowi jej "konstytucję". Reguluje on zasady działania i ułatwia sprawne zarządzanie. Chociaż podstawowe informacje konieczne w statucie są takie same dla wszystkich OSP, szczegółowe zapisy mogą być różne.
Obowiązki Formalne i Księgowość
OSP, jak każde stowarzyszenie, ma różne obowiązki do spełnienia, związane z różnymi sferami działania. Ochotnicza Straż Pożarna musi prowadzić księgowość. Może to być pełna księgowość albo prowadzenie księgowości w ramach Uproszczonej Ewidencji Przychodów i Kosztów (UEPiK). Zasady są takie same jak dla pozostałych organizacji pozarządowych.
Zarządzanie Zasobami Ludzkimi i Wolontariat
Ludzie są fundamentem organizacji pozarządowych, a w OSP to właśnie oni tworzą jednostki i działają na rzecz społeczności. Istnieją role i zadania określone ustawowo, takie jak zarząd czy naczelnik, ale również takie, które są tworzone indywidualnie w danej jednostce. W OSP funkcjonują Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze (MDP) oraz Dziecięce Drużyny Pożarnicze (DDP), a także zespoły dedykowane konkretnym zadaniom. Całym tym zasobem ludzkim trzeba efektywnie zarządzać.
Wolontariusze są bezcenną pomocą, bez której wiele organizacji pozarządowych nie mogłoby prowadzić swoich działań. W OSP wolontariusze są angażowani na takich samych zasadach jak w innych stowarzyszeniach, co stanowi kluczowy element ich funkcjonowania.
Finansowanie i Wsparcie Działalności OSP
Udział w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym (KSRG)
Budżet państwa uczestniczy w kosztach funkcjonowania jednostek OSP, jeżeli jednostki te działają w ramach Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). Minister Spraw Wewnętrznych corocznie określa, w drodze rozporządzenia, wysokość środków finansowych i ich podział między podmioty działające w ramach KSRG, z zastrzeżeniem ich wykorzystania wyłącznie dla zapewnienia gotowości bojowej jednostek OSP.
Finansowanie przez Gminy i Inne Źródła
Koszty wyposażenia, utrzymania, wyszkolenia i zapewnienia gotowości bojowej ochotniczej straży pożarnej ponosi gmina, z zastrzeżeniem art. 35 ust. 1 u. ppoż. Gminy nie mogą przekazywać środków na inwestycje ochotniczej straży pożarnej w trybie art. 29 i art. 32 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 roku o ochronie przeciwpożarowej. Nie jest możliwe finansowanie zadań przewidzianych w tych artykułach w trybie określonym w art. 118 ustawy o finansach publicznych, ani finansowanie celów innych niż wskazane w tych przepisach, tj. wykraczających poza koszty funkcjonowania jednostek OSP. Inne koszty funkcjonowania ochotniczych straży pożarnych i ich związków, związane z ochroną przeciwpożarową, pokrywane są z budżetu państwa, o ile na podstawie odrębnych przepisów zostaną przekazane gminom jako zadania zlecone.
Dodatkowo, zakłady ubezpieczeń są obowiązane przekazywać 10% sumy wpływów uzyskanych z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia od ognia na określone cele ochrony przeciwpożarowej. Kwota ta jest dzielona po 50% między Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej a Zarząd Główny Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Szkolenia i Wykorzystanie Mienia
Szkolenie członków ochotniczej straży pożarnej, biorących bezpośredni udział w działaniach ratowniczych, prowadzi nieodpłatnie Państwowa Straż Pożarna. W przypadku jednostek OSP funkcjonujących w budynkach, obiektach lub na terenie niebędącym własnością, nieużytkowanym bądź niezarządzanym przez gminę, Państwowa Straż Pożarna może prowadzić szkolenia odpłatnie.
Nieruchomości, środki transportu, urządzenia i sprzęt pozostający w dyspozycji ochotniczej straży pożarnej lub ich związku mogą być odpłatnie wykorzystywane do innych społecznie użytecznych celów, określonych w statucie. Środki uzyskane z tego tytułu stanowią dochody własne ochotniczej straży pożarnej lub ich związku. Państwowa Straż Pożarna jest również obowiązana do przekazywania nieodpłatnie technicznie sprawnego, zbędnego sprzętu i urządzeń ochotniczym strażom pożarnym, po zasięgnięciu opinii właściwego zarządu wojewódzkiego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Korzyści z Przynależności do Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP
Strategiczne Wsparcie Formalno-Prawne i Finansowe
Przynależność do Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej (ZOSP RP) to strategiczne wsparcie, które pozwala jednostce OSP działać sprawniej i z większym poczuciem bezpieczeństwa. ZOSP RP, będący strukturą zrzeszającą jednostki OSP, działa na rzecz ochrony przeciwpożarowej oraz rozwoju społeczności. Jest on fundamentem prawnym i formalnym, oferując doradztwo prawne w ważnych dla OSP sprawach oraz reprezentując interesy wszystkich zrzeszonych jednostek na poziomie ogólnopolskim.
Jednym z najbardziej namacalnych plusów jest aktywne wsparcie ZOSP RP w pozyskiwaniu środków z różnorodnych źródeł, co jest kluczowe dla ciągłego modernizowania sprzętu. Pomoc ta dotyczy dotacji między innymi z MSWiA, programów unijnych i rządowych (takich jak „Mały Strażak” czy FLORIAN), a także funduszy gminnych i wojewódzkich oraz KSRG. Związek wspiera również jednostki w organizacji wydarzeń, takich jak zawody sportowo-pożarnicze, oraz umożliwia korzystanie z rozbudowanych struktur (gmina-powiat-województwo-kraj).
Rozwój Kwalifikacji i Edukacja
Misja ratownicza wymaga ciągłego podnoszenia kwalifikacji. Członkowie OSP należący do ZOSP RP uczestniczą w regularnych szkoleniach z zakresu pierwszej pomocy, ratownictwa technicznego i pożarnictwa. Ten rozwój osobisty pozwala na zdobycie nowych, cennych umiejętności, co przekłada się na profesjonalizm i szersze horyzonty zawodowe. ZOSP RP nie zapomina o przyszłości, prowadząc specjalistyczne kursy dla młodzieżowych drużyn pożarniczych (MDP), dostarczając im materiały edukacyjne i programy szkoleniowe.
Budowanie Społeczności i Satysfakcja
Najważniejszą korzyścią, trudną do zmierzenia, jest także satysfakcja z pomagania i poczucie spełnienia. Przynależność do tak szlachetnej formacji jak OSP i bycie częścią ogólnopolskiej struktury ZOSP RP buduje dumę, szacunek do munduru i ogromną motywację do doskonalenia. Działając w grupie, strażacy zacieśniają więzi międzyludzkie, uczą się współpracy i nawiązują nowe, trwałe znajomości - zarówno lokalnie, jak i w całym kraju. Członkostwo OSP w ZOSP RP to znacznie więcej niż formalność. To gwarancja wsparcia formalno-prawnego, realne szanse na pozyskanie dotacji i środków, a także dostęp do zaawansowanych szkoleń. Jest to inwestycja w rozwój i profesjonalizm każdego druha, a także klucz do silnej i dobrze wyposażonej jednostki.
tags: #charakterystyka #wnioskujacej #osp #co #wpisac