Chwyt Rauteka w Ratownictwie Medycznym: Zastosowanie i Technika

Chwyt Rauteka to jeden z podstawowych i najczęściej używanych chwytów ratowniczych, służący do szybkiej ewakuacji osoby poszkodowanej z miejsca zagrożenia. Jego olbrzymią zaletą jest to, że z jego pomocą można ewakuować nawet osobę większą i cięższą od ratownika działającego w pojedynkę. Technika ta dobrze sprawdza się w natychmiastowej ewakuacji poszkodowanego z pojazdu.

Czym jest Chwyt Rauteka i skąd się wywodzi?

Manewr Rauteka to stosowany w pierwszej pomocy chwyt umożliwiający błyskawiczną ewakuację osoby poszkodowanej z miejsca zagrożenia. Jest to zarazem najbezpieczniejsza forma ewakuacji stosowana w pojedynkę. Chwyt Rauteka jest z powodzeniem stosowany do dziś i zazwyczaj stanowi bardzo ważną część kursu pierwszej pomocy.

Historia Chwytu Rauteka

Chwyt Rauteka otrzymał taką właśnie nazwę na cześć swojego wynalazcy - Franza Rauteka, austriackiego instruktora ju-jitsu, żyjącego w latach 1902-1989. Był on pierwszym, który używał tego właśnie chwytu ratowniczego. Uznany instruktor sztuk walki tworzył również urządzenia do ratownictwa i rehabilitacji medycznej, ale to właśnie chwyt ratowniczy przyniósł mu największy rozgłos.

Kiedy należy stosować Chwyt Rauteka?

Chwyt Rauteka to chwyt medyczny stosowany jedynie w szczególnych sytuacjach zagrożenia życia poszkodowanego. Należy go stosować tylko w przypadku bezpośredniego zagrożenia życia, czy to wynikającego z niebezpiecznego otoczenia, czy z ciężkiego stanu poszkodowanego.

Sytuacje wymagające natychmiastowej ewakuacji:

• Gdy poszkodowany znajduje się w niebezpiecznym otoczeniu, na przykład z miejsca pożaru, skażonego toksycznymi oparami, lub w samochodzie, który może wybuchnąć.
• Gdy bez ewakuowania osoby poszkodowanej nie da się przeprowadzić resuscytacji krążeniowo-oddechowej, a występuje jednocześnie niemożność udrożnienia dróg oddechowych, zatrzymanie oddechu lub krążenia.
• W ratownictwie komunikacyjnym (np. po wypadku drogowym), kiedy istnieje ryzyko eksplozji lub pożaru w samochodzie, w którym znajduje się osoba poszkodowana.

Kiedy nie należy stosować Chwytu Rauteka?

Należy pamiętać, że kręgosłup jest bardzo wrażliwy i tylko w pełni wyspecjalizowane służby ratownicze są w stanie ocenić, czy podczas wypadku nie doszło do uszkodzenia kręgosłupa i we właściwy sposób przenieść taką osobę w bezpieczne miejsce. Dlatego, jeśli poszkodowany znajduje się w miejscu, gdzie można przeprowadzić podstawową akcję pierwszej pomocy i które nie zagraża bezpośrednio jego życiu, nie należy na własną rękę ewakuować poszkodowanego. Osoby poszkodowane należy ewakuować wyłącznie wtedy, gdy istnieje bezpośrednie zagrożenie życia w związku z miejscem przebywania poszkodowanego.

Przygotowanie do wykonania Chwytu Rauteka

Zanim wykona się chwyt ratowniczy, należy zawsze pamiętać o wykonaniu wszystkich kroków pierwszej pomocy przedmedycznej. Do każdego zdarzenia należy podejść indywidualnie, a wszystkie działania powinny uwzględniać nie tylko stan poszkodowanego, ale też bezpieczeństwo osoby ratującej życie i wszystkie zagrożenia występujące na miejscu wypadku.

Kluczowe zasady przed zastosowaniem chwytu:

1. Ocena stanu i zabezpieczenie: Najpierw należy ocenić stan chorego, zadbać o udrożnienie jego dróg oddechowych i zabezpieczyć miejsce wypadku.
2. Wezwanie pogotowia: Wezwij pogotowie (numer 112 lub 999).
3. Wstępne działania ratunkowe: Wykonaj takie czynności, jak tamowanie krwotoków czy resuscytacja krążeniowo-oddechowa, jeśli to możliwe i bezpieczne.
4. Weryfikacja przeszkód: Sprawdź, czy nogi poszkodowanego nie zaklinowały się (np. pod pedałami samochodowymi).
5. Odpięcie pasów: Odpiąć lub odciąć pasy bezpieczeństwa. Niektóre źródła zalecają, aby zawsze, kiedy to możliwe, przecinać pasy bezpieczeństwa - może to w przyszłości stanowić dowód dla policji czy też ubezpieczyciela, że poszkodowany był w pasy zapięty.
6. Wyłączenie silnika: W przypadku ewakuacji z pojazdu, wyłącz silnik (uważaj na poduszkę powietrzną - jeśli nie aktywowała się w czasie kolizji, to może aktywować się w czasie udzielania pierwszej pomocy).

Dopiero wówczas, najlepiej za radą ratownika, można osobę poszkodowaną przenieść w bezpieczne miejsce za pomocą chwytu Rauteka.

Szczegółowa technika wykonania Chwytu Rauteka

Ewakuacja osoby poszkodowanej z pojazdu

Aby wykonać chwyt Rauteka na osobie znajdującej się w samochodzie, należy:

1. Podejść jak najbliżej do osoby poszkodowanej, otwierając drzwi samochodu, stojąc twarzą do przodu pojazdu.
2. Odpiąć pasy bezpieczeństwa i wyłączyć silnik. Sprawdź, czy nogi osoby poszkodowanej nie zaklinowały się między pedałami.
3. Jeśli osobą poszkodowaną jest kierowca (siedzi na lewym fotelu):
   • Pochyl poszkodowanego do przodu na taką odległość, aby móc włożyć swoją prawą rękę pod plecy, a później na wysokości łokcia - pod pachą osoby poszkodowanej.
   • Następnie swoją lewą dłoń wsuń pod lewą pachę poszkodowanego.
   • Chwyć lewe przedramię poszkodowanego tzw. nachwytem, obejmując je lewą dłonią. Można również chwycić prawy nadgarstek ofiary lewą dłonią.
   • Prawą ręką chwyć poszkodowanego za żuchwę w celu stabilizacji głowy i odcinka szyjnego, jednocześnie opierając potylicę poszkodowanego o własne ramię.
4. Jeśli poszkodowany siedzi po stronie pasażera:
   • Analogicznie wsuń lewą rękę pod jego plecy i pod lewą pachę.
   • Prawą rękę wsuń pod prawą pachę poszkodowanego i chwyć nachwytem jego prawe przedramię.
   • Lewą ręką chwyć za żuchwę dla stabilizacji głowy i odcinka szyjnego.
5. Gdy chwyt jest już pewny, osoba udzielająca pierwszej pomocy powinna ostrożnie podnieść poszkodowanego z pojazdu, przesuwając go powoli w swoją stronę - poza auto, w bezpieczne miejsce.

Ewakuacja osoby poszkodowanej leżącej na ziemi

Jeśli chwyt Rauteka ma być zastosowany na osobie, która znajduje się w pozycji leżącej, należy:

1. Uklęknąć lub kucnąć za głową osoby poszkodowanej i włożyć swoje ręce pod jego ramiona, od strony głowy (lub w okolice łopatek).
2. Delikatnie podnieść ofiarę do pozycji półsiedzącej; oprzyj ciężar ofiary na sobie, kładąc ją na swoje uda.
3. Wsunąć swoje ręce pod pachy osoby poszkodowanej:
   • Prawą dłonią chwyć prawe przedramię ofiary.
   • Lewą dłonią chwyć nachwytem nadgarstek tej samej ręki ofiary (dzięki temu powstanie dźwignia). Ewentualnie, lewą ręką obejmij nachwytem lewe przedramię poszkodowanego.
4. Bardzo ważna w tym chwycie jest stabilizacja głowy i odcinka szyjnego. Należy to robić prawą ręką, chwytając poszkodowanego za żuchwę. Istnieje modyfikacja chwytu Rauteka wprowadzająca dodatkowy element częściowej stabilizacji głowy poszkodowanego przy pomocy ręki ratownika.
5. Gdy ręce są odpowiednio ułożone, a głowa i odcinek szyjny stabilizowane, możesz ostrożnie wstać, by tyłem ewakuować osobę poszkodowaną z obszaru zagrażającego zdrowiu i życiu.

Asysta w wykonaniu Chwytu Rauteka

Manewr Rauteka można wykonać samodzielnie, ale jeśli to możliwe, warto poprosić kogoś o pomoc na miejscu zdarzenia. Osoba asystująca może pomóc w stabilizacji odcinka szyjnego osoby poszkodowanej w czasie wykonywania ewakuacji i/lub przy wyciąganiu poszkodowanego z auta (np. przytrzymując nogi osoby poszkodowanej). Wykonanie chwytu w asyście będzie bezpieczniejsze zarówno dla osób wykonujących manewr, jak i dla osoby poszkodowanej.

tags: #chwyt #strazacki #a #rauteka