Ochotniczy ruch strażacki chlubnie zaznaczył swoje istnienie na kartach historii narodu i państwa polskiego. Przykłady poświęcenia w niesieniu ratunku i pomocy są udziałem licznej rzeszy strażaków ochotników, którzy swoją działalnością zyskują uznanie społeczne. Walka z żywiołem ognia i sił przyrody, ratowanie zdrowia, życia i mienia w obliczu wypadków, katastrof oraz zdarzeń losowych, to tylko część działalności Ochotniczych Straży Pożarnych. Członkowie OSP ponadto uczestniczą w kultywowaniu rodzimych tradycji i dorobku kulturalnego. Swoją działalnością wychowawczą docierają do młodzieży, którą organizują we wspólnym działaniu dla dobra rodziny, środowiska i kraju. Te wysoce pozytywne przykłady postaw strażaków znajdują między innymi uhonorowanie w przyznawanych im przez władze państwowe odznaczeniach.
Odznaka „Za Wysługę Lat” - Cel i Zasady Przyznawania
Jednym z kluczowych wyróżnień w Ochotniczych Strażach Pożarnych jest Odznaka „Za Wysługę Lat”. Zgodnie z Regulaminem odznaczeń, odznak i wyróżnień (pkt. 43), odznaka ta jest przewidziana dla członków ochotniczych straży pożarnych, młodzieżowych i harcerskich drużyn pożarniczych oraz działaczy Związku OSP RP, którzy wykazują się aktywną działalnością przez co najmniej pięć lat. Odznaka jest uzupełniana w cyklu pięcioletnim oznaczeniem liczby lat działalności w OSP.
Prawo do Odznaki „Za Wysługę Lat” można uzyskać po 10 latach działalności, następną po 20 latach, a kolejne uzupełniane są w cyklu pięcioletnim oznaczeniem liczby lat służby w OSP. Oznaczenia te obejmują: X, XX, XXV, XXX, XXXV, 40, 45, 50, 55, 60, 65, 70, 75, 80.
Odznaczenie to jest nadawane przez prezydium zarządu gminnego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP.
Obliczanie Stażu - Kluczowe Kwestie i Rozwiązania
Kwestia prawidłowego obliczania wysługi lat jest fundamentalna dla sprawiedliwego przyznawania odznaczeń. Zgodnie z obowiązującymi zasadami, wysługę liczy się od dnia wstąpienia do OSP/MDP i nie podlega to dyskusji. Nierzadko zdarza się jednak, że w jednostkach OSP dochodzi do błędnej interpretacji tych przepisów, na przykład poprzez liczenie stażu dopiero od 16 roku życia, zamiast od faktycznego momentu wstąpienia do Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej (MDP).
Taka pomyłka może wynikać z braku odpowiedniego doświadczenia zarządu lub niepełnych informacji, zwłaszcza po zmianie władz jednostki i odejściu starszych członków, co miało miejsce w jednym z przypadków, gdy nadano odznaczenia części członkom, licząc staż od 16 roku życia. Utrzymywanie tej wersji byłoby krzywdzące dla osób, które otrzymały już odznaczenia na nieprawidłowych zasadach, a cofnięcie ich jest praktycznie niemożliwe.
3 WSKAZÓWKI dla każdego NOWEGO strażaka
Proponowane rozwiązanie dla błędnie naliczonego stażu
W przypadku błędów w obliczaniu wysługi lat, najbardziej właściwą drogą wydaje się być wyrównanie zaliczenia wcześniejszego stażu podczas wręczania kolejnej odznaki. Można to zrobić, prawidłowo licząc pełen okres służby (od dnia wstąpienia do OSP/MDP) i tym samym skracając czasookres między przyznanymi odznakami. W ten sposób, osoby, którym przyznano odznaki, licząc staż od 16 roku życia, nie zostaną pokrzywdzone, a ich rzeczywista wysługa lat zostanie uwzględniona przy kolejnym wyróżnieniu.
Wygląd i Symbole Odznaki „Za Wysługę Lat”
Odznaka „Za Wysługę Lat” jest wymienną, okrągłą tarczą o średnicy 24 mm, wykonaną z metalu koloru złotego. Tarcza ta jest nakładana na złotą podkładkę. U góry podkładki widnieje hełm strażacki, a u dołu nasada prądownicy. Tarcza umieszczona jest na tle dwóch skrzyżowanych toporków. Na otoku podkładki znajduje się wieniec z liści laurowych, o szerokości 5 mm, zwężający się ku górze.
Tarcza odznaki składa się z białego otoku o szerokości 4 mm, na którym widnieje złocony napis: ZW. OCHOTN. STRAŻY POŻ. RP * ZA WYSŁUGĘ LAT *. Środek tarczy jest czerwony z odchodzącymi odśrodkowo promieniami. Na tle promieni umieszczona jest złocona liczba, wskazująca lata wysługi: X, XX, XXV, XXX, XXXV, 40, 45, 50, 55, 60, 65, 70, 75, 80.
Inne Wyróżnienia w Związku OSP RP
Poza Odznaką „Za Wysługę Lat”, strażacy ochotnicy oraz działacze Związku OSP RP mogą być uhonorowani innymi wyróżnieniami. Przykładem jest Medal Honorowy im. Bolesława Chomicza, który stanowi formę wyróżnienia osób i organizacji szczególnie zasłużonych dla rozwoju i umacniania Związku OSP RP.
Innym ważnym odznaczeniem jest Medal „Za zasługi dla pożarnictwa”, nadawany za wyróżniającą się działalność na rzecz ochrony przeciwpożarowej. Medal ten dzieli się na trzy stopnie: brązowy, srebrny i złoty. OSP wyróżniające się aktywną działalnością również mogą być uhonorowane tym medalem.