Świadczenie ratownicze to szczególna forma wsparcia finansowego, skierowana do strażaków Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP), którzy poświęcili znaczną część swojego życia na bezinteresowną służbę lokalnej społeczności. Jest to dodatek do emerytury dla byłych członków OSP, będący wyrazem uznania dla ich wieloletniego poświęcenia i zaangażowania w akcje ratowniczo-gaśnicze. Podobnie jak wiele innych świadczeń, podlega ono corocznej waloryzacji, mającej na celu dostosowanie jego wartości do bieżącej sytuacji ekonomicznej.
Czym jest świadczenie ratownicze?
Świadczenie ratownicze stanowi formę wsparcia finansowego dla osób, które aktywnie uczestniczyły w działaniach lub akcjach ratowniczych w ramach OSP. Zgodnie z ustawą o ochotniczych strażach pożarnych, kwota świadczenia ratowniczego co roku podlega waloryzacji, bazując na wskaźniku waloryzacji wynikającym z ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wysokość kwoty po waloryzacji jest podawana w formie komunikatu, co najmniej na 7 dni roboczych przed najbliższym terminem waloryzacji.
Komu przysługuje świadczenie ratownicze?
Prawo do świadczenia ratowniczego mają strażacy OSP, którzy spełnili określone ustawą warunki dotyczące wieku oraz stażu czynnego uczestnictwa w akcjach ratowniczych.
- Kobietom po ukończeniu 60. roku życia, które przez co najmniej 20 lat czynnie uczestniczyły w działaniach lub akcjach ratowniczych.
- Mężczyznom po ukończeniu 65. roku życia, którzy przez co najmniej 25 lat czynnie uczestniczyli w działaniach lub akcjach ratowniczych.
Czynne uczestnictwo oznacza bezpośredni udział w działaniach lub akcjach ratowniczych co najmniej raz w roku. Warto podkreślić, że nie jest wymagane, aby okres czynnego uczestnictwa był nieprzerwany. Oznacza to, że przerwy w służbie nie wykluczają możliwości uzyskania świadczenia, jeśli łączny staż spełnia ustawowe wymogi.
Jak potwierdzić udział w akcjach ratowniczych?
Potwierdzenie bezpośredniego udziału w akcjach ratowniczych stanowią odpowiednia dokumentacja prowadzona przez Państwową Straż Pożarną (PSP) lub pisemne oświadczenie trzech świadków, w zależności od okresu, którego dotyczy wniosek. Ewidencję takich działań prowadzi właściwy komendant powiatowy lub miejski Państwowej Straży Pożarnej, rejestrując datę, numer i miejsce akcji oraz imienny wykaz uczestników.
Gdzie złożyć wniosek o świadczenie?
Wniosek o przyznanie świadczenia ratowniczego należy złożyć do komendanta powiatowego lub miejskiego PSP, czyli organu przyznającego, właściwego dla siedziby jednostki OSP, do której należy strażak-ratownik OSP. Wzór wniosku o przyznanie świadczenia określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 2 lutego 2022 r. (Dz.U. 2022R poz. 316) wydane na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r.
Z archiwalnych danych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wynika, że w okresie od 1 stycznia do 31 października 2023 r. złożono ponad 112 tys. wniosków. Najwięcej z nich wpłynęło w województwach mazowieckim, wielkopolskim i lubelskim.
Waloryzacja i wysokość świadczenia ratowniczego
Świadczenie ratownicze, początkowo ustalone na 200 zł, jest corocznie podnoszone zgodnie z przepisami ustawy o ochotniczych strażach pożarnych. Waloryzacja następuje co roku z dniem 1 marca, co stanowi wyraz uznania dla poświęcenia strażaków OSP oraz próbę dostosowania wsparcia finansowego do bieżącej sytuacji ekonomicznej. Wysokość kwoty po waloryzacji podawana jest w formie komunikatu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Wysokość świadczenia w poszczególnych latach
- W 2023 roku: kwota świadczenia wynosiła 243 zł.
- Od 1 marca 2024 roku: kwota świadczenia ratowniczego wzrosła do 258 zł miesięcznie. Było to o 15 zł więcej w porównaniu do roku ubiegłego.
- Od 1 marca 2025 roku: zgodnie z komunikatem Prezesa ZUS, kwota świadczenia ratowniczego wynosi 273 zł miesięcznie.
- Od 1 marca 2026 roku: zgodnie z tegorocznym komunikatem Prezesa ZUS, kwota świadczenia ratowniczego będzie wynosić 288 zł miesięcznie. Oznacza to wzrost o ponad 5 procent.
Gramy #wsłużbieinnym - film promujące Ochotnicze Straże Pożarne
Podstawy prawne i wypłata
Prawo do świadczenia ratowniczego przysługuje strażakowi-ratownikowi OSP na podstawie art. 16 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. Wypłata świadczenia następuje miesięcznie, do 15. dnia każdego miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym zostało przyznane. Zarówno świadczenie, jak i koszty jego obsługi, pokrywane są w całości z budżetu państwa.