Na powodzenie działań ratowniczo-gaśniczych wpływa skuteczna, dobrze zorganizowana łączność oraz umiejętność sprawnego operowania sprzętem. Jednym z kluczowych elementów doskonalenia zawodowego strażaków Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) są ćwiczenia z zakresu dostarczania wody na duże odległości.
Cele i założenia ćwiczeń praktycznych
Planowanie ćwiczeń należy rozpocząć od jasnego określenia głównego celu. Najkorzystniejsze jest wskazanie maksymalnie dwóch lub trzech wzajemnie powiązanych celów, co przełoży się na wartość merytoryczną szkolenia. Głównym zadaniem w ćwiczeniach dotyczących zaopatrzenia wodnego jest zazwyczaj sprawdzenie systemu dostarczania wody poprzez jej przepompowywanie lub przetłaczanie z naturalnych zbiorników do punktu zrzutu.
Przykładem skutecznych działań było budowanie układu przygotowanego do przepompowania wody na kilkusetmetrowe odległości, gdzie jednostki OSP budowały linię ssawną oraz przetłaczały wodę. Ćwiczenia te pozwalają na:
- Doskonalenie umiejętności rozwijania węży tłocznych (np. W110) z samochodów wężowych.
- Budowę punktów czerpania wody.
- Dostarczanie wody do pojazdów pożarniczych zasilających linię gaśniczą.
Wybór formy szkolenia: tradycyjne czy warsztatowe?
Strażacy mają do wyboru dwa podstawowe sposoby realizacji celu: ćwiczenia tradycyjne (np. symulowany pożar) lub warsztaty. Analiza wykazuje, że korzyści z przeprowadzenia warsztatów są często bardziej wymierne, gdyż pozwalają na skupienie się na konkretnym zagadnieniu w mniejszych grupach.
| Cecha | Ćwiczenia tradycyjne | Warsztaty |
|---|---|---|
| Czas trwania | 2-3 godziny | Minimum 5 godzin (często cały dzień) |
| Liczba stanowisk | Jedno główne zdarzenie | Kilka stanowisk tematycznych |
Przygotowanie organizacyjne i dokumentacja
Mając wyznaczony cel, formę oraz ramy czasowe, można przystąpić do wyboru lokalizacji. Warto korzystać ze zdjęć satelitarnych oraz wizji lokalnej, aby zweryfikować czy wytypowane miejsce (np. koryto rzeki) nadaje się do działań. Wszystkie ustalenia powinny zostać zawarte w dokumentacji ćwiczeń, która musi zawierać:
- Zgody właścicieli lub zarządców obiektów.
- Listę sił i środków biorących udział w ćwiczeniach.
- Zasady BHP oraz wyznaczenie dowódców grup.
Podstawy pomp odśrodkowych - Jak działają pompy odśrodkowe, zasada działania HVACR
Kluczowe zasady bezpieczeństwa
Celem nadrzędnym wszystkich ćwiczeń musi być poprawa jakości działań ratowniczych przy zachowaniu akceptowalnego poziomu ryzyka. Kierownik ćwiczeń odpowiada za identyfikację zagrożeń oraz za to, aby jeden instruktor nie nadzorował więcej niż 12-15 osób. W przypadku bardziej niebezpiecznych działań praktykuje się stosowanie tzw. lojalek, w których strażacy pisemnie zobowiązują się do przestrzegania zasad BHP.
Każde ćwiczenie, niezależnie od formy, należy zakończyć podsumowaniem („na gorąco”), podczas którego analizuje się popełnione błędy i wyciąga wnioski, które następnie powinny zostać udostępnione wszystkim uczestnikom szkolenia.