Artykuł przedstawia szczegółowe informacje dotyczące historii, działalności oraz znaczenia Ochotniczej Straży Pożarnej w Hucie Starej A, a także rozwój historyczny i współczesny gminy Poczesna, ze szczególnym uwzględnieniem wsi Huta Stara A i Huta Stara B.
Historia i Jubileusz OSP Huta Stara A
Jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej w Hucie Starej A powstała w 1926 roku, zaledwie sześć lat po wielkim pożarze, który wybuchł 1 listopada 1920 roku, w którym spłonęło około 80 procent zabudowań. Od tego czasu upłynęło blisko sto lat działalności OSP. Powoli kupowano wyposażenie Jednostki. Mimo wojny, OSP w Hucie Starej A nie przerywało swojej działalności. W czerwcu 1946 roku, z inicjatywy Koła Gospodyń Wiejskich, ufundowany został sztandar dla Jednostki. Pięćdziesiąt lat później, w 1996 roku, OSP Huta Stara A otrzymała nowy sztandar, ufundowany przez Jednostkę oraz mieszkańców.
Uroczystość z okazji jubileuszu odbyła się 10 września w Hucie Starej A. Na sobotnich obchodach przypomniano historię OSP Huta Stara A oraz odznaczono najbardziej zasłużonych członków. W godzinach dopołudniowych, przed oficjalnymi obchodami, odbył się „Bieg na Piątkę” dla dzieci, młodzieży i dorosłych.
Uroczystości i Współpraca
Na strażackiej uroczystości obecni byli liczni goście, w tym przedstawiciele Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Częstochowie: mł.bryg. Piotr Mróz oraz st. kpt. Artur Ankowski. Obecni byli również radni powiatowi: Andrzej Cupiał i Adam Morzyk, a także przewodnicząca Rady Gminy Poczesna - Lidia Kaźmierczak, wiceprzewodnicząca Eulalia Błaszak oraz radni: Piotr Brzozowski i Tadeusz Bajdor. Przybył także zastępca wójta - Andrzej Lech, sołtysi, członkinie Kół Gospodyń Wiejskich i Stowarzyszeń.
Krzysztof Ujma, Wójt Gminy Poczesna i Prezes Zarządu Oddziału Gminnego ZOSP RP, nie mógł uczestniczyć w uroczystości z powodu wcześniej zaplanowanego spotkania służbowego. Podkreślił jednak, że niezwykle ceni sobie współpracę z Kasą Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz politykami. Jak zaznaczył, "to nie pierwszy sprzęt przekazany dla naszych jednostek OSP. Podarowana torba służyć będzie ludziom, a ich dobro jest dla nas wszystkich najważniejsze." Jednostka OSP w Poczesnej jest także włączona do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG).
Huta Stara: Rys Historyczny i Rozwój
Zdaniem językoznawców nazwa 'Huta' należy do tzw. nazw kulturowych, związanych z działalnością człowieka. Do 1931 roku istniała gmina Huta Stara. Tereny wsi Huta Stara A wchodziły dawniej w skład rozległego majątku, którego centrum mieściło się w Błesznie. W źródłach historycznych Błeszno pojawia się pod koniec XIV wieku jako siedziba rycerskiego rodu Bielów herbu Ostoja. W późniejszym okresie właścicielami Błeszna, a właściwie różnych jego części, byli m.in. Błeszyńscy, Jeziorkowscy, Karońscy i Trepkowie.
Rozległe dobra majątku Błeszno na przełomie XVIII i XIX wieku stanowiły swoisty archipelag osad, takich jak: Bernatowizna, Bór, Bugaj, Brzeziny, Dąbie, Kręciwilk, Ostatni Grosz, Poczekaj, Podbucze, Raków (Pustkowie Raków), Wrzosowisko (dziś: Wrzosowiak). W XVIII wieku utrzymywał się podział na dwa Błeszna, określane odpowiednio jako "pierwsze" i "drugie" (dawniej: Małe i Wielkie). W końcu XVIII wieku część pierwsza należała do Amona Syrokomli Karońskiego, komisarza cywilno-wojskowego, subdelegata krakowskiego. W skład tych dóbr wchodziły: Bigosowce, Hutka, Karcowa Droga, Nowa Wieś, Słowik i Wały. Część druga była własnością komisarza ziemskiego krakowskiego Stanisława Jeziorkowskiego i obejmowała Bugaj, część Brzezin, Dąbie, Dąbrowę, Działki i Ostatni Grosz. Mieszkańcy wszystkich osad i wsi należeli do rozległej parafii św. Zygmunta.
Huta Stara A - Kolonia Tkaczy
W 1819 roku kompania okupników z Moraw, "z kraju austriackiego", zakupiła za 15 tysięcy rubli srebrnych połowę dóbr ziemskich określanych w wykazie hipotecznym mianem "Stara Chuta" (sic!). Sprzedającym był Jan Trepka, a akt notarialny sporządzono 18 czerwca. Ziemię podzielono na 100 równych części, z których każda miała 5 morgów i 236 prętów. W 1823 roku geometra Bernhardt, prawdopodobnie ten sam, który wytyczył aleję Najświętszej Maryi Panny w Częstochowie, dokonał pomiarów gruntów kolonii, obejmujących 598 morg i 172 pręty. W ręce kolonistów dostała się część Huty oznaczona literą A, natomiast część B pozostała w rękach Grzegorza Błeszyńskiego i jego spadkobierców. W 1830 roku Grzegorz Błeszyński odkupił od kolonistów las Raków za 3150 złotych. W czasie podziału ziemi pozostawiono 5 morgów na karczmę wraz z dwiema morgami na ogród oraz 4 morgi na ogród szkolny. Wieś Huta Stara A graniczyła z gruntami wsi Bargły, należącej do ekonomii rządowej Poczesna, od zachodu z gruntami Kuźnicy Marjanowej (Marjańskiej), od północy z wsią szlachecką Brzeziny i Hutą Starą B.
24 grudnia 1845 roku sporządzony został bezcenny dla poznania dziejów kolonii dokument: protokół lustracji wsi Huta Stara, autorstwa lustratora, komisarza nadzwyczajnego Schoslanda. Dzięki temu wiemy, że kolonia miała 92 posesje. Istniała także we wsi kaplica kryta gontem, choć władze nie udzieliły zgody na jej rozbudowę. Wśród 88 gospodarzy było 36 majstrów tkackich, którzy na ręcznych krosnach produkowali płótno, drelichy, kartony, chustki, fartuchy i płótna półbawełniane. W 1844 roku w Hucie Starej A wyprodukowano 4819 sztuk płótna (sztuka liczyła 60 łokci). Zajmowano się także uprawą ziemi. Podatki płacono do kasy powiatowej w Wieluniu. Dziesięcinę w wysokości 50 złotych polskich przekazywano do kościoła "w Starej Częstochowie", a więc parafii św. Zygmunta. Co ciekawe, mieszkańcy Huty Starej A zawierali małżeństwa i chrzcili dzieci w parafii Poczesna. W 1830 roku na dokumencie sprzedaży lasu Raków figurowały nazwiska 43 kolonistów; spis z 1845 roku wymienia 78 właścicieli gruntu. W 1838 roku odbyła się licytacja - przetarg na dzierżawę propinacji przynoszącej duże zyski. Do przetargu stanęli: propinator Józef Suk, Ludwik Seyfried (propinator z Nowej Wsi), Józef Sosienka (propinator z Kamienicy Polskiej), Szymon Poznański (Żyd z Częstochowy), Jan Sołtysik (dozorca propinacji z Poczesnej), młynarz z Błeszna Jan Burchardt i mieszkaniec Huty - Jan (Johann) Klaszka. Lustracja Huty Starej z 1845 roku to dokument niezwykły dla poznania dziejów tej osady, nazywanej Starą Hutą dla odróżnienia jej od Wrzosowy.
Huta Stara B - Osiedle Górnicze i Współczesne Oblicze
Historia osiedla Huta Stara "B" jest ściśle związana z historią wsi o tej samej nazwie. Jest ona stosunkowo krótka, bowiem rozpoczyna się dopiero w 1949 roku, kiedy to rozpoczęto budowę bloków mieszkalnych osiedla górniczego, przeznaczonych dla pracowników pobliskich kopalń rudy żelaza. W 1952 roku istniało już 19 bloków mieszkalnych, a obecnie jest ich 27. W 1958 roku osiedle robotnicze uzyskało połączenie z przemysłową dzielnicą Częstochowy za pośrednictwem linii autobusów MPK (linia nr 53). W 1974 roku rozpoczęto budowę ośrodka sportowego, który obecnie obejmuje stadion, bieżnię, basen i korty tenisowe. W ostatnich latach oddano do użytku oczyszczalnie ścieków.
Huta Stara B to wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim, w gminie Poczesna. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego, a od 1 stycznia 1999 roku stała się częścią powiatu częstochowskiego, województwa śląskiego. Historia miejscowości i osiedla związana jest z górnictwem rud żelaza. Nieopodal znajdowały się zlikwidowane w latach 70. kopalnie, których ślad stanowią dwie hałdy górnicze położone w pobliżu miejscowości.
Na terenie osiedla znajduje się dobrze rozwinięta sieć telekomunikacyjna, sieć telewizji kablowej, a Internet jest coraz bardziej powszechny. W Hucie Starej "B" znajdują się sklepy, punkty usługowe, punkt apteczny, szkoła i przedszkole. Od 2006 roku prężnie działa Związek Emerytów i Rencistów, zapewniając osobom starszym organizację czasu wolnego w formie spotkań i wycieczek. W niewielkiej odległości od osiedla znajdują się ogrody działkowe P.O.D. "Górnik", które powstały dla mieszkańców i stanowią dużą atrakcję. Na miejscowym stadionie, należącym do Gminnego Ośrodka Kultury, Sportu i Rekreacji, mecze piłkarskie rozgrywa KS Olimpia Huta Stara, występujący w grupie II A-klasy częstochowskiej. Na terenie ośrodka znajduje się też odkryty basen i korty tenisowe.
Dzieje Szkolnictwa w Hucie Starej
Dzieje szkolnictwa na terenie Huty Starej "A" i "B" sięgają początków XIX wieku. Około 1818 roku powstała osada Huta Stara, a wraz z nią pierwsza szkoła, która mieściła się w budynku prywatnym i była finansowana w całości przez osadników. Nauka w tej szkole odbywała się w języku niemieckim. Około 1871 roku wybudowano budynek szkolny. Od listopada 1917 roku szkoła podlegała już szkolnictwu polskiemu i stała się ze szkoły "ludowej" szkołą "powszechną". Po wybuchu II wojny światowej językiem wykładowym był język polski.
Bardziej szczegółowe informacje dotyczące dziejów szkoły zawdzięczamy p. Janowi Pierzyńskiemu, kierownikowi szkoły od 1922 do 1939 roku. Wynika z nich, że w roku szkolnym 1922/23 uczęszczało do niej 135 uczniów. Po zakończeniu II wojny światowej szkoła natychmiast podjęła pracę edukacyjną. Już w roku szkolnym 1944/45 uczęszczało do niej 91 dzieci (tylko polskich, gdyż dzieci tzw. Volksdeutsch'ów, licznych na terenie, wykluczone były z obowiązku szkolnego), a uczyły je 2 nauczycielki. Wraz ze wzrostem liczby ludności rosła też liczba uczniów szkoły. I tak, w roku szkolnym 1957/58 naukę rozpoczynało już 249 uczniów. Część z nich nowy rok szkolny rozpoczęła w tzw. "eksponówce", mieszczącej się w nowo powstającym osiedlu robotniczym w Hucie Starej "B". Ta "nowa" szkoła mieściła się w baraku i liczyła na początku swej działalności 117 uczniów. Liczba uczniów rosła gwałtownie wraz z rozwojem osiedla.
W ramach ogólnopolskiego programu "Tysiąc Szkół na Tysiąclecie" rozpoczęto budowę nowoczesnego budynku szkolnego. Szkoła ta już wkrótce uczyła ponad 700 uczniów, a jej obwód stanowiły (i stanowią do dziś) miejscowości: Huta Stara "A", Huta Stara "B" - wieś i Huta Stara "B" - osiedle. W latach 1999-2001, w wyniku reformy systemu edukacji, w budynku funkcjonował Zespół Szkół Gminnych, obejmujący Szkołę Podstawową i Gimnazjum. Po zlikwidowaniu Zespołu Szkół Gminnych, w okresie od 1 września 2001 do 31 sierpnia 2008, obie szkoły funkcjonowały jako oddzielne placówki. W roku szkolnym 2002/2003 budynek szkoły, wybudowany w roku 1960, został poddany gruntownemu remontowi i przebudowie. Do użytku oddano nowoczesny i funkcjonalny budynek, w którym oprócz obu szkół funkcjonuje Filia Biblioteki Gminnej w Poczesnej.
1 września 2008 roku Szkoła Podstawowa im. Kazimierza Wielkiego i Gimnazjum im. Jana Pawła II weszły w skład nowo utworzonego Zespołu Szkół w Hucie Starej "B". Od września 2003 roku Szkoła Podstawowa i Gimnazjum w Hucie Starej "B" mieszczą się w rozbudowanym, nowoczesnym i funkcjonalnym budynku. Wyposażenie szkół (sal lekcyjnych, korytarzy, gabinetów, szatni, świetlicy, zaplecza kuchennego i gospodarczego, sali gimnastycznej itd.) spełnia wymogi współczesności. W budynku znajdują się 2 duże, widne i przestronne hole. Na górnym holu funkcjonuje sklepik, oferujący uczniom artykuły spożywcze i szkolne. Łącznie w budynku znajduje się 9 sal lekcyjnych (w tym 2 pracownie komputerowe, pracownia fizyczno-chemiczna, biblioteka, sala konferencyjna, gabinet dyrektora, sekretariat, 2 pokoje nauczycielskie, obszerna świetlica szkolna, sala gimnastyki korekcyjnej, gabinet lekarski, nowoczesne, przestronne szatnie szkolne wraz z portiernią, znajdujące się w podziemiach. Na terenie Szkoły Podstawowej działa radiowęzeł szkolny, służący przekazywaniu audycji edukacyjnych oraz ważnych informacji dla uczniów. Odnowiona sala gimnastyczna wyposażona jest w zaplecze na sprzęt sportowy oraz zaplecze sanitarne (natryski i WC) dla nauczycieli wychowania fizycznego i uczniów. Szkoła może pochwalić się nowoczesną, zgodną z wszelkimi wymogami higieny i przepisów sanitarnych, kuchnią oraz rozbudowanym zapleczem kuchennym i sanitarnym. Stołówka szkolna oferuje smaczne obiady, z których korzystają uczniowie i pracownicy szkoły. Uczniowie mogą także korzystać z ciepłej herbaty. Do dyspozycji uczniów są nowocześnie urządzone i wyposażone toalety. Budynek szkolny otoczony jest obszernym placem, częściowo zagospodarowanym przez parkingi, trawniki, klomby i chodniki, a częściowo przez boisko trawiaste do piłki nożnej.
Gmina Poczesna: Geograficzne Położenie i Rozwój
Dzieje gminy Poczesna sięgają odległych czasów. Najstarsze wzmianki dotyczące Huty Starej, Nierady i Nowej Wsi pochodzą z XVIII wieku. Słowik był wymieniony w dokumencie z roku 1629, a Wrzosowa wspomniana przez Jana Długosza w roku 1470. Poczesna również pojawia się w pismach Długosza, ale pierwsza wzmianka o niej jako wsi Królewskiej pochodzi z roku 1578. W roku 1606 została w Poczesnej erygowana parafia. Poczesna należała do starostwa olsztyńskiego jako ośrodek jednego z czterech kluczy tego starostwa. Klucz poczeszyński zasilał skarb koronny znacznymi zyskami, było to 37% dochodów całego starostwa. Do klucza należało 12 wsi, 5 folwarków, 4 wójtostwa i Częstochowa. Na skutek uchwały zbiorowej w 1797 roku Poczesna wraz z przyległościami znalazła się w zaborze pruskim. Okres napoleoński, który wkrótce nastąpił, szczególnie wojny między zaborcami Polski a Francją, doprowadził do zmiany granic na ziemiach polskich. Gmina została podarowana rosyjskiemu generałowi Sobolewowi; była to niemała darowizna - ponad 3000 morgów ziemi. Rok 1939 był tragiczny dla ludności gminy, tak jak dla ogółu narodu. Na mocy rozporządzenia Adolfa Hitlera z 8 października 1939 roku teren gminy Poczesna wraz z dwunastoma innymi z powiatu częstochowskiego został wcielony do Rzeszy.
Po II wojnie światowej gmina Poczesna weszła w skład powiatu częstochowskiego, województwa kieleckiego, a od 1950 roku województwa katowickiego. W związku z reformą administracyjną kraju od 1 czerwca 1975 roku Poczesna należała do województwa częstochowskiego, a od 1 stycznia 1999 roku stała się częścią powiatu częstochowskiego, województwa śląskiego.
Gmina Poczesna leży w północnej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej oraz na terenie chronionej zlewni rzeki Warty. Poczesna należy do gmin silnie zurbanizowanych, cechuje się wysoką gęstością zaludnienia i dużą koncentracją osadnictwa. Gminę zamieszkuje blisko 13 tysięcy mieszkańców. Na terenie gminy funkcjonuje 15 sołectw oraz jedno osiedle. Ważnym elementem usytuowania geograficznego jest droga krajowa nr 1 i magistrala kolejowa Warszawa-Katowice oraz planowana autostrada A1. Krzyżujące się drogi w kierunku Zawiercia, Opola, Katowic i Częstochowy mają korzystny walor w rozwoju gospodarczym. Poczesna zlokalizowana jest około 40 km od międzynarodowego lotniska w Pyrzowicach.
Atrakcje i Rozwój Gospodarczy
Położenie na Jurze, trasy rowerowe, rzeka Warta oraz kompleks rekreacyjno-sportowy w Hucie Starej B czynią gminę atrakcyjną również pod względem turystycznym. Liczne obszary leśne sprzyjają częstemu przebywaniu na świeżym powietrzu i możliwości grzybobrania. W dolinie Warty spotyka się fragmenty zarośli wiklinowych i silnie przekształconych łęgów olszowych. Dolina stwarza dogodne warunki rozwoju dla istniejącego świata zwierzęcego. Bogactwo przyrody, pagórków, pól i lasów uzupełniają stare lipy we Wrzosowej i dęby w Borku; na cmentarzu parafialnym w Poczesnej rośnie 250-letni dąb szypułkowy, będący pomnikiem przyrody.
W gminie Poczesna znajdują się placówki handlowe i gastronomiczne, zakłady usługowe oraz produkcyjne. Gminę wybrali na miejsce swojej działalności liczni przedsiębiorcy. Ogromne możliwości do rozwoju przyniesie tworzona przy współudziale trzech ościennych gmin Podczęstochowska Strefa Aktywności Gospodarczej. W ramach tego projektu proponowanych jest ponad 100 hektarów terenów inwestycyjnych. Wraz z Miastem Częstochowa, gmina Poczesna wystąpiła o utworzenie Podstrefy Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.
Edukacja i Kultura
Na terenie gminy znajduje się 5 szkół podstawowych, 3 gimnazja i 5 przedszkoli. Działalność w zakresie edukacji artystycznej dzieci, młodzieży i dorosłych prowadzi Gminne Centrum Kultury, Informacji i Rekreacji. W ramach Centrum działa koło plastyczne, taneczne (taniec towarzyski, ludowy, nowoczesny), organizowane są nauki śpiewu i gry na instrumentach (orkiestra dęta), warsztaty garncarskie oraz zajęcia Taekwondo.
tags: #czestochowa #poczesna #osp #huta #stara