Ochotnicza Straż Pożarna (OSP) jest organizacją pozarządową, utworzoną na takich samych zasadach jak stowarzyszenie. Tym, co odróżnia OSP od innych stowarzyszeń, jest podejmowanie działań w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska. Ze względu na swój charakter i misję, Ochotnicza Straż Pożarna ma możliwość ubiegania się o status Organizacji Pożytku Publicznego (OPP), co wiąże się z określonymi korzyściami i wymogami.
Czym jest Ochotnicza Straż Pożarna (OSP)?
OSP, jako stowarzyszenie, działa na podstawie statutu, który jest podstawowym wymaganym dokumentem w każdej jednostce, jej „konstytucją”. Statut reguluje zasady działania i ułatwia sprawne zarządzanie. Podstawowe informacje konieczne w statucie są takie same dla wszystkich, ale szczegółowe zapisy mogą być różne. W OSP, jak w każdym stowarzyszeniu, władze to:
- Walne Zebranie Członków (WZC) - najwyższa władza w OSP. Może podejmować decyzje we wszystkich sprawach poddanych pod obrady, zwykle jednak w tych najważniejszych dla sprawnego działania i rozwoju organizacji.
- Zarząd - organ wykonawczy OSP.
- Komisja Rewizyjna - organ obowiązkowy w ochotniczych strażach pożarnych, którego rolą jest kontrola wewnętrzna działania OSP. To taki wewnętrzny "policjant", ale wspierający i służący radą.
Ochotnicza Straż Pożarna musi prowadzić księgowość, która może być pełna albo w ramach Uproszczonej Ewidencji Przychodów i Kosztów (UEPiK). Zasady są takie same jak dla pozostałych organizacji pozarządowych. Działalność OSP opiera się na ludziach - liderach, zespołach, wolontariuszach, młodzieży i dzieciach. Są role i zadania określone ustawowo (np. zarząd, naczelnik), ale są i takie tworzone tylko w danej jednostce. W OSP funkcjonują Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze (MDP) oraz Dziecięce Drużyny Pożarnicze (DDP). Wolontariusze w OSP są angażowani na takich samych zasadach jak w innych stowarzyszeniach, stanowiąc bezcenną pomoc.
Działalność Pożytku Publicznego a OSP
Działalnością pożytku publicznego jest działalność społecznie użyteczna, prowadzona przez organizacje pozarządowe w sferze zadań publicznych określonych w ustawie o działalności pożytku publicznego i wolontariacie. Do organizacji pozarządowych zalicza się także niedziałające w celu osiągnięcia zysku stowarzyszenia, w tym Ochotnicze Straże Pożarne (art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie).
Działalność pożytku publicznego nie jest działalnością gospodarczą i może być prowadzona jako działalność nieodpłatna lub jako działalność odpłatna (art. 6 u.p.p.w.). Działalność nieodpłatną pożytku publicznego jest działalność prowadzona przez organizacje pozarządowe. Aby uzyskać status OPP, stowarzyszenie powinno w statucie zawrzeć postanowienia dotyczące zakazów, o których stanowi art. 20 ust. 1 pkt 6 lit. a-d ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Do zakazów tych należą:
- udzielania pożyczek lub zabezpieczania zobowiązań majątkiem organizacji w stosunku do członków organizacji, członków jej organów lub pracowników oraz osób im bliskich,
- przekazywania majątku organizacji na rzecz członków organizacji, członków jej organów lub pracowników oraz osób im bliskich, na zasadach innych niż w stosunku do osób trzecich lub w szczególności, jeżeli przekazanie to następuje bezpłatnie lub na preferencyjnych warunkach,
- wykorzystywania majątku na rzecz członków organizacji, członków jej organów lub pracowników oraz osób im bliskich na zasadach innych niż w stosunku do osób trzecich lub po cenach wyższych niż rynkowe,
- zakupu towarów lub usług od podmiotów, w których uczestniczą członkowie organizacji, członkowie jej organów lub pracownicy oraz ich osób bliskich, na zasadach innych niż w stosunku do osób trzecich lub po cenach wyższych niż rynkowe.
Jak OSP Uzyskuje Status Organizacji Pożytku Publicznego (OPP)?
OSP mogą uzyskać status organizacji pożytku publicznego pod warunkiem, że działalność pożytku publicznego na rzecz ogółu społeczności prowadzona jest nieprzerwanie przez co najmniej 2 lata (art. 22 ust. 1 u.p.p.w.). OSP uzyskuje status organizacji pożytku publicznego z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego.
W celu dokonania wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) należy złożyć formularze KRS-Z20 oraz KRS-W-OPP. Zgłoszenie tych zmian podlega opłaceniu. Do wniosku o zmianę w KRS należy dołączyć zaświadczenia z Krajowego Rejestru Karnego o niekaralności członków zarządu i komisji rewizyjnej oraz zmieniony statut. W załączniku KRS-W-OPP należy wpisać kod Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD).
Status organizacji pożytku publicznego daje określone korzyści, jednak nie otrzymuje się go automatycznie - status trzeba zarejestrować, spełniając powyższe kryteria.
Finansowanie Działalności OSP
Ochotnicze Straże Pożarne, zarówno te posiadające status OPP, jak i te bez niego, mogą korzystać z różnych źródeł finansowania:
- Środki finansowe z budżetu państwa: Przekazywane Zarządowi Głównemu Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP przez ministra spraw wewnętrznych i administracji oraz ze środków finansowych ujętych w budżecie państwa. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej dokonuje rozdziału tych środków pomiędzy jednostki OSP działające w ramach Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego, z zastrzeżeniem ich wykorzystania wyłącznie dla zapewnienia gotowości bojowej. Państwowa Straż Pożarna obowiązana jest także do przekazywania nieodpłatnie technicznie sprawnego, zbędnego sprzętu i urządzeń OSP, po zasięgnięciu opinii właściwego miejscowo zarządu wojewódzkiego Związku OSP RP.
- Środki przekazywane przez zakłady ubezpieczeń: Na podstawie art. 38 ust.1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej, środki te trafiają do Zarządu Głównego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP oraz Komendanta Głównego PSP.
- Współpraca z organami administracji publicznej: Organy administracji publicznej prowadzą działalność w sferze zadań publicznych, we współpracy z organizacjami pozarządowymi (w tym OSP). Zlecanie realizacji zadań publicznych może mieć formę powierzania wykonywania zadań publicznych lub wspierania takich zadań wraz z udzielaniem dotacji. Odbywa się to zazwyczaj po przeprowadzeniu otwartego konkursu ofert, chyba że przepisy odrębne przewidują inny tryb zlecania.
1,5% Podatku dla OSP
Każdy polski podatnik może przekazać 1,5% swojego podatku dochodowego na rzecz Organizacji Pożytku Publicznego. Od 1 stycznia do 30 kwietnia każdego roku trwa akcja zbierania 1,5% podatku. Wpisując w zeznaniu PIT nr KRS 0000116212 (numer Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP), a w celu szczegółowym nazwę jednostki OSP wraz z adresem i kodem pocztowym, można wesprzeć konkretną jednostkę. Wpisanie dokładnych danych pozwoli uniknąć błędów i późniejszych wyjaśnień. Ten sposób dotyczy OSP, które nie posiadają własnego statusu OPP.
Warto pamiętać, że 1,5% nie jest darowizną ani ulgą. Są to pieniądze należne państwu, które podatnik i tak musi "oddać". Przekazując 1,5% podatku dochodowego, podatnik korzysta z możliwości samodzielnego zadecydowania, gdzie trafi część publicznych środków, wspierając w ten sposób działalność jednostek, które dbają o bezpieczeństwo i pełnią bezinteresowną służbę.
Partnerstwo Publiczno-Społeczne i Nowelizacje Prawa
Instytucja partnerstwa publiczno-społecznego stanowi dodatkową możliwość współpracy między jednostkami samorządu terytorialnego (gminy lub powiatu) a organizacjami pozarządowymi, w tym OSP. Takie partnerstwo, działające w formie związku stowarzyszeń, uzyskuje osobowość prawną po wpisie do Krajowego Rejestru Sądowego.
Trwają również prace nad nowelizacją ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Celem nowelizacji jest m.in. możliwość uchwalania przez organy stanowiące jednostki samorządu terytorialnego nie tylko rocznych, ale także wieloletnich programów współpracy z organizacjami pozarządowymi. Proponuje się stosowanie trybu otwartego konkursu ofert również w przypadku zlecania zadań z zakresu pomocy społecznej oraz wykonywania usług rynku pracy. Jedną z istotnych zmian jest uelastycznienie trybu zlecania realizacji zadań publicznych organizacjom pozarządowym, a także stworzenie możliwości zlecania w trybie uproszczonym określonych ustawą zadań, szczególnie dla zadań lokalnych, ograniczonych czasem realizacji i wielkością środków.
Warto podkreślić, że w razie wystąpienia klęski żywiołowej, katastrofy naturalnej lub awarii technicznej zostanie stworzona możliwość zlecania zadań z pominięciem trybu otwartego konkursu ofert. Ponadto, w sytuacjach, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo ze względu na wyjątkowo ważny interes społeczny lub ważny interes państwa, Prezes Rady Ministrów może zlecać organizacjom pozarządowym realizację zadań bez otwartego konkursu ofert.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach dotyczących zadań z zakresu ochrony ludności i ratownictwa, może zlecać jednostkom ochrony przeciwpożarowej, w tym ochotniczym strażom pożarnym i związkom OSP, realizację zadań publicznych z pominięciem otwartego konkursu ofert. Powyższe zadania realizowane są przez ustawowo powołane do organizowania pomocy oraz ratowania osób specjalistyczne stowarzyszenia.
tags: #czy #osp #to #organizacja #pozytku #publicznego