Od 1 sierpnia 2020 roku obowiązują w Polsce nowe przepisy dotyczące rejestracji jachtów i innych jednostek pływających o długości do 24 m. Zmiany te są regulowane przez ustawę z dnia 12 kwietnia 2018 r. o rejestracji jachtów i innych jednostek pływających o długości do 24 m oraz powiązane rozporządzenia. Nowy system ma na celu uproszczenie i ujednolicenie procedur, które wcześniej były rozproszone pomiędzy sześcioma różnymi rejestrami.
Kto i co podlega obowiązkowej rejestracji?
Zgodnie z art. 3 ust. ustawy o rejestracji jachtów i innych jednostek pływających o długości do 24 m, obowiązek rejestracji dotyczy wszystkich jachtów i innych jednostek pływających o długości co najmniej 7,5 m lub o mocy silnika co najmniej 15 kW. W kontekście pontonów, przepisy są jasne, jednak zawierają kilka niuansów, które warto znać. Obowiązkowej rejestracji podlega również ponton używany do:
- połowów rybackich (nawet jeśli ma mniejszy silnik),
- celów służbowych lub zarobkowych (np. wypożyczalnia, użytek przez służby, takie jak straż pożarna),
- szkoleń (np. nauki pływania na żaglach lub motorówce).
Mniejsze jednostki, które nie spełniają powyższych kryteriów, mogą być zarejestrowane na wniosek właściciela, nawet jeśli obowiązek ten nie wynika bezpośrednio z ustawy. Z chwilą zarejestrowania jednostka pływająca uzyskuje polską przynależność.
Ponowna rejestracja jednostek
Zarejestrowany sprzęt na podstawie dotychczasowych przepisów, o ile podlega obowiązkowi rejestracji w świetle nowej ustawy, musi być zarejestrowany ponownie w terminie określonym w art. 28 ustawy o rejestracji jachtów i innych jednostek pływających o długości do 24 m (Dz. U. z 2020 r poz. 1500). Właściciele mają na to odpowiednio 12, 18 lub 30 miesięcy od wejścia w życie ustawy, w zależności od daty pierwotnej rejestracji.
- 12 miesięcy od 1 sierpnia 2020 r. - dla jednostek zarejestrowanych przed dniem 1 stycznia 2000 r.
- 18 miesięcy od 1 sierpnia 2020 r. - dla jednostek zarejestrowanych w okresie od dnia 1 stycznia 2000 r. do dnia 1 stycznia 2006 r.
- 30 miesięcy od 1 sierpnia 2020 r. - dla jednostek zarejestrowanych po dniu 1 stycznia 2006 r.
Właściciele jednostek pływających, które nie podlegały obowiązkowi rejestracji przed 1 sierpnia 2020 roku, mają obowiązek zarejestrować je w terminie 17 miesięcy od dnia 1 sierpnia 2020 r.
Organy rejestrujące i właściwość miejscowa
Rejestracji jednostki pływającej dokonuje organ rejestrujący, wpisując jednostkę do rejestru jachtów i innych jednostek pływających o długości do 24 m, nadaje jej numer rejestracyjny i wydaje dokument rejestracyjny. Organem rejestrującym jest starosta lub właściwy polski związek sportowy. Aktualnie rejestracją zajmują się:
- Starostwa powiatowe (Wydział Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Leśnictwa).
- Polski Związek Żeglarski (PZŻ).
- Polski Związek Motorowodny i Narciarstwa Wodnego (PZMWiNW).
Ważna informacja: przy rejestracji jachtów i innych jednostek pływających o długości do 24 m nie obowiązuje właściwość miejscowa. Mieszkaniec dowolnego miejsca w Polsce może dokonać rejestracji w dowolnie wybranym organie rejestrującym na terenie całego kraju.
System REJA24 - Rejestracja online
W celu wsparcia procesu rejestracji jednostek, uruchomiono system teleinformatyczny REJA24, który jest internetowym, ogólnopolskim rejestrem małych jednostek. System ten udostępnia aplikację „Konto interesanta”, umożliwiającą zainteresowanym osobom zdalne zarejestrowanie jednostki pływającej, jak również składanie do rejestru wniosków w innym zakresie. Wówczas cała korespondencja z organem rejestrującym odbywa się za pośrednictwem systemu REJA24.
Aby skorzystać z usług elektronicznych, należy założyć konto interesanta na stronie REJA24, wykorzystując Profil Zaufany, podpis kwalifikowany lub podpis osobisty (e-Dowód).
System REJA24 udostępnia również zasoby informacyjne, które mają na celu ułatwienie przygotowywania i wysyłania wniosków. Portal Publiczny REJA24 zawiera zbiór informacji dotyczących działania systemu oraz przepisów ustawy, sprofilowany dla poszczególnych grup interesariuszy. Aplikacje systemu REJA24 zostały wyposażone w pomoc kontekstową, ułatwiającą wypełnianie formularzy wniosków oraz prowadzenie korespondencji.
Do wsparcia użytkowników systemu REJA24 utworzony został również serwis Help Desk, dostępny w dni robocze w godzinach 7:00-15:00, do którego można kierować pytania i zgłaszać problemy związane z obsługą systemu.
Co zapewnia REJA24?
- Dostępność: Rejestr jest prowadzony w formie elektronicznej i zapewnia stały dostęp do danych (24/7) dla służb ratowniczych, organów ścigania i administracji państwowej.
- Bezpieczeństwo: W celu zwiększenia skuteczności przeciwdziałania kradzieżom, system REJA24 został połączony z systemem teleinformatycznym POLICJI (KSIP). Z systemu KSIP na bieżąco przekazywane są informacje na temat zgłoszeń utraty jednostki lub jej silnika.
- Informacje dla ratownictwa: Osoba rejestrująca jednostkę pływającą otrzyma wraz z dokumentem rejestracyjnym unikalny kod umożliwiający wprowadzanie do rejestru REJA24 różnych informacji mających na celu zwiększenie skuteczności prowadzenia działań ratowniczych (np. numer telefonu w sytuacjach alarmowych). O tym, jakie informacje mogą być przydatne i będą dostępne dla ratowników, decyduje właściciel lub armator.
Procedura rejestracji i wymagane dokumenty
W celu rejestracji jednostki pływającej właściciel składa wniosek o rejestrację i wydanie dokumentu rejestracyjnego do wybranego organu rejestrującego. Jeśli jednostka pływająca jest przedmiotem współwłasności, wnioski składa się za zgodą wszystkich współwłaścicieli.
Wymagane dokumenty i informacje (zgodnie z art. 6 ustawy):
- Wniosek o rejestrację i wydanie dokumentu rejestracyjnego.
- Dowód własności jednostki pływającej (np. faktura, umowa kupna-sprzedaży, oświadczenie).
- Dokumenty lub materiały potwierdzające informacje, o których mowa w art. 6 ust. 1 lit. d ustawy (np. dane techniczne jednostki, parametry silnika).
- Oświadczenie o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.
Jeżeli wniosek składany jest w postaci elektronicznej, system REJA24 podpowiada, jakie dokumenty (elektroniczne lub cyfrowe odwzorowanie dokumentów papierowych) powinny zostać załączone. Ich oryginały należy przedstawić przy odbiorze dokumentu rejestracyjnego.
Numer rejestracyjny i port macierzysty
Właściciel może złożyć wniosek o przydzielenie i rezerwację numeru rejestracyjnego, a w przypadku jachtu morskiego również wskazać proponowaną nazwę jednostki. Numer rejestracyjny rezerwowany jest na okres nieprzekraczający 7 miesięcy, licząc od dnia złożenia kompletnego wniosku. Rezerwowany numer zostanie zachowany, jeżeli jednostka w okresie rezerwacji numeru zostanie zarejestrowana. Numer rejestracyjny nadawany jest przez System REJA24. Numery POL i PL nadane jednostkom pływającym rejestrowanym przed dniem 1 sierpnia 2020 r. zachowują ważność.
Rejestrując jednostkę, właściciel musi zadeklarować, czy zamierza eksploatować ją na wodach śródlądowych, na wodach morskich, czy też zarówno na wodach śródlądowych, jak i morskich. W zależności od wyboru, należy określić port macierzysty:
- Dla jednostek eksploatowanych na wodach morskich lub śródlądowych i morskich - wybór z listy portów morskich.
- Dla jednostek eksploatowanych wyłącznie na wodach śródlądowych - wybór z listy miejscowości w Polsce.
Należy pamiętać, że wymagania w zakresie przeglądów technicznych, inspekcji bezpieczeństwa oraz kwalifikacji załogi są różne dla jednostek śródlądowych i jednostek morskich.
Opłaty i dokument rejestracyjny
Wysokość opłat związanych z rejestracją określona została w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 7 lutego 2020 r. w sprawie wysokości opłat związanych z rejestracją jachtów i innych jednostek pływających o długości do 24 m. Opłaty najczęściej uiszcza się bezgotówkowo na rachunek bankowy organu rejestrującego.
Procedura rejestracji kończy się wydaniem dokumentu rejestracyjnego o prostej i funkcjonalnej formie plastikowej karty. Dokument stanowi dowód własności oraz poświadcza polską przynależność jednostki. Organ rejestrujący powinien wydać dokument rejestracyjny w terminie 30 dni od wydania zaświadczenia o wpisaniu jednostki do rejestru. Dokument rejestracyjny musi być odebrany w siedzibie organu. W przypadku utraty albo uszkodzenia dokumentu rejestracyjnego wtórnik tego dokumentu wydaje, na wniosek właściciela, organ rejestrujący.
Fakt rejestracji jednostki nie zwalnia jej właściciela/armatora z konieczności wypełnienia innych obowiązków, wynikających np. z przepisów żeglugowych.
Zmiana danych i wykreślenie z rejestru
W przypadku zmiany danych dotyczących jednostki pływającej lub jej właściciela, należy poinformować o tym organ rejestrujący. Do wniosku - składanego w formie papierowej w siedzibie organu lub korzystając z usług e-usług Systemu REJA24 - należy dołączyć odpowiednią dokumentację poświadczającą zaistniałą zmianę. Jeżeli zakres zmiany obejmuje dane umieszczone na dokumencie rejestracyjnym, konieczna będzie wymiana dokumentu.
Jednostkę pływającą organ rejestrujący wykreśla z rejestru na wniosek właściciela lub z urzędu. Wykreślenie jednostki pływającej z rejestru na wniosek właściciela może nastąpić w każdym czasie i zależne jest od woli właściciela. Należy jednak pamiętać, że uprawiać żeglugę na wodach morskich lub wodach śródlądowych może tylko jednostka pływająca zarejestrowana. W każdym przypadku wykreślenia jednostki z rejestru, jej właściciel obowiązany jest zwrócić dokument rejestracyjny do organu rejestrującego.
Za pomocą systemu REJA24 można wyrejestrować tylko jednostkę zarejestrowaną poprzez ten system (a zatem zarejestrowaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 kwietnia 2018 r.). Nie można wyrejestrować jednostki z jednego z funkcjonujących przed wejściem w życie przepisów ustawy rejestrów krajowych za pomocą REJA24, jednak nie ma takiej potrzeby, ponieważ jednostki te podlegają ponownej rejestracji w nowym systemie.
Jawność rejestru i dostęp do danych
Rejestr jachtów i innych jednostek pływających o długości do 24 m jest jawny. Osoby zainteresowane mogą wnioskować o wydanie poświadczonego wyciągu lub odpisu z rejestru. Jeżeli wniosek jest złożony w postaci elektronicznej, wyciągi i odpisy wydawane są w postaci dokumentu elektronicznego opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną organu rejestrującego.
System REJA24 umożliwia uzyskanie nieodpłatnego, elektronicznego dostępu do wybranych informacji zawartych w rejestrze. Dostępne tą drogą dane zawierają m.in. numer rejestracyjny, podstawowe dane techniczne jednostki, termin ważności rejestracji oraz informację o jej utracie lub uszkodzeniu. Komplet powyższych danych posiada jedynie właściciel jednostki lub osoba, której je ujawni. Taka forma weryfikacji może być użyteczna np. w przypadku transakcji zbycia / nabycia jednostki.
Akty prawne regulujące rejestrację:
- Ustawa z dnia 12 kwietnia 2018 r. o rejestracji jachtów i innych jednostek pływających o długości do 24 m (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1500).
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 17 kwietnia 2020 r. w sprawie rejestracji jachtów i innych jednostek pływających o długości do 24 m (Dz. U. z 2020 r. poz. 763).
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 7 lutego 2020 r. w sprawie wysokości opłat związanych z rejestracją jachtów i innych jednostek pływających o długości do 24 m (Dz. U. z 2020 r. poz. 283).
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 30 września 2019 r. w sprawie powierzenia prowadzenia rejestru jachtów i innych jednostek pływających o długości do 24 m i administrowania nim (Dz. U. z 2019 r. poz. 1957).
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256).
tags: #czy #ponton #strazacki #trzeba #rejestrowac