Historia kształcenia kadr dla potrzeb ochrony przeciwpożarowej w Polsce jest długa i bogata, sięgając okresu międzywojennego. Kluczowym momentem było wmurowanie aktu erekcyjnego pod budowę Centralnego Ośrodka Wyszkolenia Pożarniczego w dniu 31 października 1937 roku.
Początki i okres międzywojenny
Pierwszy kurs dla 37 osób odbył się w 1939 roku. W czasie okupacji niemieckiej placówka funkcjonowała jako Centralna Szkoła Pożarnicza, szkoląc oficerów, podoficerów i strażaków z terenu Generalnej Guberni, a także prowadząc kursy dla strażaków z dystryktu warszawskiego.
Okres powojenny i rozwój instytucji
Po wojnie, w 1950 roku, decyzją Komendy Głównej Straży Pożarnej, zmieniono nazwę szkoły na Centralną Oficerską Szkołę Pożarniczą. Utworzono wówczas także oddziały zamiejscowe w Łodzi, Poznaniu, Bielsku Białej i Gdańsku.
Ewolucja systemu kształcenia
1 września 1955 roku powołano do życia pomaturalną, 2-letnią Szkołę Oficerów Pożarnictwa. Od 1961 roku okres kształcenia wydłużono do 3 lat, a od 1966 roku do 4 lat. 30 czerwca 1971 roku szkoła pomaturalna została przekształcona w Wyższą Oficerską Szkołę Pożarnictwa. Oferowano kształcenie stacjonarne i zaoczne w trzech kierunkach: profilaktycznym, dowódczo-taktycznym i technicznym. W 1975 roku pierwsi absolwenci otrzymali stopnie oficerskie i tytuły inżynierów pożarnictwa.
Oprócz zajęć teoretycznych, studenci mundurowi (podchorążowie) brali czynny udział w akcjach gaśniczych oraz likwidowaniu skutków klęsk żywiołowych na terenie miasta i województwa warszawskiego, współpracując z zawodowymi strażakami.
Wydarzenia polityczne i transformacja uczelni
Znaczącym wydarzeniem w historii uczelni był strajk okupacyjny, który rozpoczął się 25 listopada 1981 roku. Podchorążowie i część pracowników sprzeciwili się podporządkowaniu uczelni przepisom ustawy o szkolnictwie wojskowym. Do strajku przystąpiło 96% podchorążych. W odpowiedzi, 30 listopada 1981 roku, decyzją Rady Ministrów, Wyższa Oficerska Szkoła Pożarnicza została rozwiązana. Strajk został zlikwidowany 2 grudnia 1981 roku przez oddziały Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Nastąpiło brutalne wtargnięcie sił porządkowych, w tym ZOMO i grupy antyterrorystów, a studentów rozwieziono autokarami.
Grupa 229 studentów kontynuowała jednak strajk na Politechnice Warszawskiej do 6 grudnia 1981 roku.
Strajk w Wyzszej Szkole Pożarnictwa 1981
Utworzenie Szkoły Głównej Służby Pożarniczej i dalszy rozwój
18 stycznia 1982 roku rozporządzeniem Rady Ministrów utworzono Szkołę Główną Służby Pożarniczej. Uczelnia ta istniała do 1 sierpnia 2023 roku, kiedy to zmieniono jej nazwę na Akademia Pożarnicza. 1 lutego 1982 roku szkoła wznowiła działalność, oferując zawodowe studia magisterskie w zakresie ochrony przeciwpożarowej, studia podyplomowe oraz kursy doskonalenia zawodowego. W 1993 roku uczelnię wyróżniono Medalem Honorowym.
Struktura i oferta edukacyjna współczesnej Akademii Pożarniczej
Akademia Pożarnicza prowadzi studia inżynierskie i magisterskie w systemie dziennym oraz zaocznym. W systemie dziennym kształcą się studenci mundurowi (podchorążowie) oraz studenci cywilni. Podchorążowie przez cały okres studiów są skoszarowani na terenie uczelni. W ramach praktyk zawodowych pełnią oni służbę w Jednostce Ratowniczo-Gaśniczej, która zabezpiecza operacyjnie teren warszawskiego Żoliborza, a także w innych jednostkach ratowniczo-gaśniczych Komendy Miejskiej PSP m.st. Warszawy.
Studia jednolite magisterskie trwają 5 lat (10 semestrów) i kończą się nadaniem tytułu zawodowego magistra inżyniera pożarnictwa oraz pierwszego stopnia oficerskiego - młodszego kapitana Państwowej Straży Pożarnej. Dyscypliny naukowe związane z kierunkiem inżynieria bezpieczeństwa to inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka (51%), inżynieria bezpieczeństwa (39%) oraz nauki o bezpieczeństwie (10%).
System kształcenia w Państwowej Straży Pożarnej
Państwowa Straż Pożarna (PSP) dysponuje własnym, dwupoziomowym systemem kształcenia i szkolenia. Jeden podsystem odpowiada za podwyższanie kwalifikacji ogólnych, przygotowując młodych ludzi do zawodu strażaka, technika pożarnictwa lub inżyniera pożarnictwa. Drugi podsystem związany jest z podnoszeniem kwalifikacji zawodowych w strukturach straży. Ośrodki szkolenia i szkoły PSP realizują kształcenie kwalifikacyjne oraz szkolenia doskonalące, w tym kursy specjalistyczne.
Kadra dydaktyczna obejmuje strażaków i inne osoby ze specjalistycznym przygotowaniem, a także wspierający proces nauczania personel pomocniczy. Wykładowcy stale rozwijają swoje kompetencje na sympozjach i warsztatach, a do prowadzenia niektórych zajęć zatrudniani są zewnętrzni specjaliści, np. lekarze, prawnicy czy eksperci z różnych dziedzin.
Zajęcia odbywają się w salach wyposażonych w nowoczesne pomoce audiowizualne. Szkoły i ośrodki posiadają również poligony, na których przeprowadzane są praktyczne ćwiczenia z zakresu różnorodnych rodzajów ratownictwa, takich jak chemiczne, ekologiczne, techniczne, wysokościowe, poszukiwawczo-ratownicze czy wodne.
Kluczowe daty i wydarzenia
- 31 października 1937 r.: Wmurowanie aktu erekcyjnego pod budowę Centralnego Ośrodka Wyszkolenia Pożarniczego.
- Marzec 1939 r.: Rozpoczęcie nauki przez pierwszych kursantów w nowym gmachu.
- 1939 r.: Pierwszy kurs dla 37 osób.
- Okres okupacji niemieckiej: Funkcjonowanie jako Centralna Szkoła Pożarnicza.
- 1950 r.: Zmiana nazwy na Centralną Oficerską Szkołę Pożarniczą i utworzenie oddziałów zamiejscowych.
- 1 września 1955 r.: Powstanie pomaturalnej 2-letniej Szkoły Oficerów Pożarnictwa.
- 1961 r.: Wydłużenie kształcenia do 3 lat.
- 1966 r.: Wydłużenie kształcenia do 4 lat.
- 30 czerwca 1971 r.: Przekształcenie szkoły pomaturalnej w Wyższą Oficerską Szkołę Pożarnictwa.
- 1975 r.: Pierwsi absolwenci otrzymują stopnie oficerskie i tytuły inżynierów pożarnictwa.
- 25 listopada 1981 r.: Początek strajku okupacyjnego w Wyższej Oficerskiej Szkole Pożarnictwa.
- 30 listopada 1981 r.: Decyzja Rady Ministrów o rozwiązaniu Wyższej Oficerskiej Szkoły Pożarniczej.
- 2 grudnia 1981 r.: Likwidacja strajku przez oddziały Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.
- 18 stycznia 1982 r.: Utworzenie Szkoły Głównej Służby Pożarniczej.
- 1 lutego 1982 r.: Rozpoczęcie działalności SGSP.
- 1993 r.: Wyróżnienie uczelni Medalem Honorowym.
- 1 sierpnia 2023 r.: Zmiana nazwy uczelni na Akademia Pożarnicza.
Struktura organizacyjna Akademii Pożarniczej (stan na 2023/2024)
| Stanowisko | Imię i nazwisko |
|---|---|
| Rektor-Komendant | nadbryg. dr inż. |
| Prorektor-Zastępca Komendanta | st. bryg. mgr inż. |
| Prorektor ds. Nauki | prof. dr hab. inż. |
| Prorektor ds. Kształcenia i Studentów | st. bryg. dr hab. inż. |
| Kanclerz | st. bryg. mgr inż. |
Budynek uczelni mieści się w stylu funkcjonalistycznym, wzniesiony w latach 1937-1938 według projektu Jana Redy. Został częściowo uszkodzony w 1944 roku i odbudowany w 1948 roku. W latach 1966-1970 przeszedł rozbudowę.
W lipcu 2017 roku grupa podchorążych została skierowana do zabezpieczania kompleksu budynków Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej podczas protestów. W marcu 2025 roku CBA zatrzymało byłego rektora uczelni w latach 2021-2024 oraz byłego dyrektora ds. bezpieczeństwa.
tags: #czy #sa #szkoly #strazackie