Samochody Ochotniczych Straży Pożarnych: Certyfikacja, Przepisy i Finansowanie

Wyzwania Związane z Certyfikacją Pojazdów OSP

Aby strażacy mogli wyjeżdżać do akcji, ich samochody muszą posiadać m.in. certyfikat wydany przez Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej (CNBOP). Jak się jednak okazuje, koszt takiego certyfikatu przekracza czasem możliwości finansowe gmin finansujących działalność Ochotniczych Straży Pożarnych.

Konieczność Posiadania Certyfikatu CNBOP

Certyfikat, o którym mowa, to dokument wydawany przez Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej im. Józefa Tuliszkowskiego w Józefowie, potwierdzający przede wszystkim spełnianie wymagań techniczno-użytkowych, tzw. wymagań krajowych.

Problem Kosztów Certyfikacji: Przykład OSP Aleksandrów Kujawski

W interpelacji złożonej do ministra spraw wewnętrznych i administracji, poseł Paweł Szramka opisał przypadek OSP z Aleksandrowa Kujawskiego. Samochód tamtejszej jednostki, sprowadzony z zagranicy, wycofano z podziału bojowego z uwagi na brak certyfikatu CNBOP. Jak informuje Szramka, gminy nie stać na jego opłacenie. Ochotnicza Straż Pożarna w Aleksandrowie Kujawskim otrzymała, poprzez darowiznę, pojazd marki Renault G230. Pojazd dotychczas był wykorzystywany jako wóz strażacki i, jak podkreśla Szramka, wielokrotnie uczestniczył w akcjach ratowniczo-gaśniczych. "Pismem z dnia 14.11.2019 r., (…) wycofano wyżej wymieniony pojazd z podziału bojowego z uwagi na brak certyfikatu CNBOP" - dodaje poseł. Koszt certyfikatu to, jak czytamy w interpelacji, wydateek około 80 tys. złotych.

Deklaracje Redukcji Kosztów i Stan Prac Nad Rozporządzeniem

O tym, że koszty certyfikacji samochodów bojowych używanych w OSP spadną, mówił jeszcze pod koniec 2018 roku ówczesny Komendant Główny PSP gen. brygadier Leszek Suski. Podczas posiedzenia parlamentarnego zespołu ds. strażaków Suski informował, że przygotowany przez KG PSP projekt do MSWiA trafił kilka miesięcy przed październikowym posiedzeniem zespołu i ma nadzieję, "że w najbliższym czasie zostanie podpisany". Jak zapowiadał, koszt certyfikatu wydawanego przez CNBOP miał wynosić około 10 tys. złotych. Od momentu tych zapowiedzi minęło prawie 1,5 roku, i wszystko wskazuje na to, że MSWiA wciąż pracuje nad rozporządzeniem. Taki stan rzeczy potwierdza, w odpowiedzi na interpelację posła Pawła Szramki, wiceszef resortu Maciej Wąsik, który na co dzień bezpośrednio odpowiada w ministerstwie m.in. za straż pożarną.

Podstawy Prawne Użytkowania Sprzętu w Jednostkach Ochrony Przeciwpożarowej

Państwowa Straż Pożarna w celu realizacji ciążących na niej zadań ustawowych korzysta ze specjalistycznego sprzętu i pojazdów o różnorakich funkcjach specjalistycznych, dostosowanych do charakteru wykonywanych działań. Obecnie w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym funkcjonuje ponad 4300 jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych.

Zasady Dopuszczenia do Użytkowania Wyrobów

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jednolity: Dz. U. 2009 r. Nr 178 poz. 1380 z późn. zm.), wyroby służące zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, wprowadzane do użytkowania w jednostkach ochrony przeciwpożarowej oraz wykorzystywane przez te jednostki do alarmowania o pożarze lub innym zagrożeniu oraz do prowadzenia działań ratowniczych, a także wyroby stanowiące podręczny sprzęt gaśniczy, mogą być stosowane wyłącznie po uprzednim uzyskaniu dopuszczenia do użytkowania. Dotyczy to m.in. pojazdów pożarniczych. Dopuszczenia do użytkowania wyrobów w formie świadectwa dopuszczenia wydają instytuty badawcze Państwowej Straży Pożarnej, wskazane przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Jednostką tą jest Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej im. Józefa Tuliszkowskiego w Józefowie. Dopuszczenie wydaje się po ustaleniu, że poziom bezpieczeństwa wyrobu nie jest niższy od określonego w Polskich Normach lub wymaganiach techniczno-użytkowych (art. 7 ust. 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej).

Szczegółowe regulacje w tym zakresie zawarte są w szeregu rozporządzeń Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji:

• Rozporządzenie MSWiA z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, a także zasad wydawania dopuszczenia tych wyrobów do użytkowania (Dz.U. Nr 143 poz. 1002 z późn. zm.).
• Rozporządzenie MSWiA z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych czynności wykonywanych podczas procesu dopuszczania, zmiany i kontroli dopuszczenia wyrobów, opłat pobieranych przez jednostkę uprawnioną oraz sposobu ustalania wysokości opłat za te czynności (Dz.U. Nr 143 poz. 1003).
• Rozporządzenie MSWiA z dnia 27 kwietnia 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, a także zasad wydawania dopuszczenia tych wyrobów do użytkowania (Dz.U. 2010 nr 85 poz. 553).
• Rozporządzenie MSWiA z dnia 18 maja 2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, a także zasad wydawania dopuszczenia tych wyrobów do użytkowania (Dz.U. 2018 poz. 1032).
• Rozporządzenie MSWiA z dnia 31 października 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, a także zasad wydawania dopuszczenia tych wyrobów do użytkowania (Dz.U. 2022 poz. 2294).

Dopuszczenie do użytkowania wyrobów jest wymagane w przypadku wprowadzania ich do użytkowania oraz wykorzystywania przez jednostki ochrony przeciwpożarowej. Bez znaczenia przy tym jest to, czy produkt jest nowy, czy też używany. Na stronie internetowej www.monit.straz.gov.pl dostępna jest aplikacja przeznaczona do zgłaszania uwag i propozycji zmian w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 czerwca 2007 r.

Konsekwencje Braku Dopuszczenia

Wprowadzenie np. pojazdu pożarniczego do podziału bojowego i dysponowanie do działań ratowniczo-gaśniczych bez uzyskania stosownego dopuszczenia jest naruszeniem obowiązującego porządku prawnego i może wiązać się nawet z odpowiedzialnością prawną osób, które do tego dopuściły. Zastosowanie może mieć tu np. norma art. 231 Kodeksu Karnego (niedopełnienie obowiązków służbowych). Zdarzenia, w których wyrządzona zostanie szkoda, np. kolizja drogowa z udziałem pojazdu pożarniczego, który nie posiada świadectwa dopuszczenia, mogą rodzić negatywne konsekwencje dla OSP związane z odmową wypłacenia przez ubezpieczyciela odszkodowania. Uzasadnieniem dla takiej decyzji będzie fakt, iż ubezpieczyciel został wprowadzony w błąd przez OSP (gminę) przy zawieraniu ubezpieczenia, ponieważ ubezpieczony (np. pojazd) nie spełniał podstawowych wymagań do użycia w działalności ratowniczo-gaśniczej.

Wprowadzanie do Użytkowania Pojazdów Używanych z Zagranicy

Nowe Przepisy - Art. 7a Ustawy o Ochronie Przeciwpożarowej

1 października 2020 r. na łamach ustawy o ochronie przeciwpożarowej wszedł w życie nowo dodany art. 7a. Zgodnie z art. 7a ust. 1-6 ustawy o ochronie przeciwpożarowej do użytkowania w jednostkach ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w art. 15 pkt 1a-5 i 8 ustawy, mogą być wprowadzane pojazdy pożarnicze używane poza granicami kraju, posiadające opinię techniczną instytutu badawczego Państwowej Straży Pożarnej potwierdzającą spełnienie wymagań techniczno-użytkowych, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie ust. 7. W przypadku gdy w pojazdach, o których mowa w ust. 1, wprowadzono zmiany konstrukcyjne mające wpływ na spełnienie wymagań techniczno-użytkowych, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie ust. 7, instytut badawczy Państwowej Straży Pożarnej, który wydał opinię, przeprowadza kontrolę wpływu wprowadzonych zmian na spełnienie tych wymagań. Do procedury wydania opinii oraz przeprowadzania kontroli w odniesieniu do pojazdów, o których mowa w ust. 1, nie stosuje się przepisu art. 7 ust. 5 ustawy. Za czynności wykonane w celu wydania opinii lub przeprowadzenia kontroli pobierane są opłaty. Opłaty pobiera instytut badawczy Państwowej Straży Pożarnej, który wydał opinię lub przeprowadził kontrolę.

Rozporządzenie Wykonawcze z 21 Października 2020 r.

Tryb wydawania opinii technicznej, wymagania techniczno-użytkowe pojazdów, dokumenty wymagane do uzyskania opinii, sposób ustalania wysokości opłaty, o której mowa w art. 7a ust. 6 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 października 2020 r. w sprawie wprowadzania do użytkowania w jednostkach ochrony przeciwpożarowej pojazdów pożarniczych używanych poza granicami kraju (Dz. U. z 2020 r. poz. 1888).

Standaryzacja i Klasyfikacja Pojazdów Pożarniczych

System Standaryzacji PSP

W jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej wprowadzono system standaryzacji wyposażenia pojazdów pożarniczych i innych środków transportu. Celem tego systemu jest ujednolicenie przede wszystkim typów samochodów pożarniczych i ich minimalnego wymaganego wyposażenia. System ten dotyczy również innych środków transportu. Podstawy systemu standaryzacji określone zostały w dokumencie „Wytyczne standaryzacji pojazdów pożarniczych i innych środków transportu Państwowej Straży Pożarnej”, zatwierdzonym w dniu 14 kwietnia 2011 r. przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej. W wytycznych zostały zawarte ogólne zasady całego systemu standaryzacji, zasady tworzenia nowych standardów wyposażenia lub nowelizacji istniejących, jak również zasady służbowego stosowania standardów przez jednostki organizacyjne Państwowej Straży Pożarnej. Standaryzacja wyposażenia została skonstruowana jako system otwarty, tzn. możliwe jest dodawanie nowych standardów wyposażenia, jako kolejnych załączników do wytycznych. Nowe standardy wyposażenia będą opracowywane pod nadzorem Biura Logistyki KG Państwowej Straży Pożarnej w uzgodnieniu z KCKRiOL oraz CNBOP-PIB, zależnie od potrzeb zgłaszanych przez jednostki organizacyjne Państwowej Straży Pożarnej.

Klasyfikacja Samochodów Pożarniczych

W Polsce stosuje się najczęściej oznaczenia zgodne z normą PN-79/M-51300, a system oznaczeń według normy europejskiej określa norma PN-EN 1846-1:2000.

Klasyfikacja według masy

• LEKKA oznaczenie (L): Do tej klasy należą samochody, których masa jest nie mniejsza niż 2 tony i nie większa/równa 7,5 tony.
• ŚREDNIA oznaczenie (M): Do tej klasy należą samochody pożarnicze, których masa jest nie mniejsza niż 7,5 tony i nie większa/równa 14 ton.
• CIĘŻKA oznaczenie (S): Samochody, których masa przekracza 14 ton.

Kategorie pojazdów samochodowych w zależności od zdolności do poruszania się na określonych nawierzchniach

• Kategoria 1 - DROGOWE (miejska): Pojazdy samochodowe przeznaczone do poruszania się po drogach o twardej nawierzchni.
• Kategoria 2 - UTERENOWIONE: Pojazdy samochodowe zdolne do poruszania się po wszystkich drogach o twardej nawierzchni i w ograniczonym zakresie poza tymi drogami.
• Kategoria 3 - TERENOWE: Pojazdy przeznaczone do poruszania się w trudnym terenie.

Samochody specjalne

• Samochody z drabiną mechaniczną i/lub podnośnikiem hydraulicznym:
  • Drabina mechaniczna - wysuwana konstrukcja z przęsłami w kształcie drabiny, z koszem lub bez kosza ratowniczego, zamontowana obrotowo na podstawie.
  • Podnośnik hydrauliczny - składana konstrukcja z koszem ratowniczym, składająca się z jednego sztywnego lub teleskopowo wysuwanego elementu lub kilku takich elementów, lub z mechanizmu nożycowego, ewentualnie z kombinacji tych elementów, z drabiną lub bez drabiny.
• Samochody ratownictwa medycznego - pojazdy samochodowe obsługiwane przez strażaków i przeznaczone do opieki nad pacjentami i transportu pacjentów.

Zasady Finansowania Zakupu Samochodów dla OSP

Aktualne wyposażenie ochotniczych straży pożarnych, wyszkolenie strażaków oraz poziom zamożności gminy będą brane pod uwagę przy udzielaniu dofinansowania na zakup samochodów pożarniczych i sprzętu ratowniczego - poinformował wiceminister spraw wewnętrznych i administracji Wiesław Leśniakiewicz.

Kryteria Dofinansowania i Proces Oceny

Wiceszef MSWiA przedstawił w Sejmie informację dotyczącą kryteriów podziału środków na zakup samochodów pożarniczych i sprzętu ratowniczego dla jednostek ochotniczych straży pożarnych. „Każda gmina ma określone sytuacje, które wpływają na poziom zagrożenia. Komendant Główny ma przygotowaną analizę zagrożeń poszczególnych gmin i one są klasyfikowane w kilku kategoriach”. Ocena poszczególnych jednostek będzie dokonywana za pomocą specjalnej aplikacji przygotowanej przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej. Aby móc starać się o wsparcie na zakup wozu pożarniczego, OSP będą musiały spełnić określone kryteria. Wśród 10 kryteriów branych pod uwagę przy dofinansowaniu OSP i gmin na zakup samochodów pożarniczych są m.in. (wskazane przez wiceszefa resortu spraw wewnętrznych w Sejmie):

• Stopień zagrożenia gminy.
• Aktywność w ostatnich trzech latach każdej OSP.
• Przygotowanie jednostek do działań, czyli liczba strażaków uprawnionych do udziału w działaniach ratowniczych, posiadanie przez nich określonego poziomu wyszkolenia, aktualnych badań lekarskich i ubezpieczenia przez samorząd lokalny.
• Liczba kierowców posiadających uprawnienia do prowadzenia określonego typu pojazdu pożarniczego.
• Desygnowanie środków na szkolenie kierowców.
• Wiek pojazdów w jednostce.
• Możliwość ich zaangażowania.
• Liczba pojazdów kupionych w gminie przez ostatnie pięć lat.
• Współczynnik operacyjny.

W celu ułatwienia oceny jednostek OSP została przygotowana specjalna aplikacja, która tworzy ranking możliwości.

Podział Środków i Wsparcie na 2025 Rok

Środki dostępne dla poszczególnych jednostek OSP wcześniej zostaną podzielone na województwa. Również tutaj będą brane pod uwagę kryteria dotyczące obciążenia OSP działaniami ratowniczymi. Wiceszef MSWiA wspomniał, że zarezerwowano także środki na rozwój Ochotniczych Straży Pożarnych dla poszczególnych województw. Poznaliśmy zestawienie jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych, które w 2025 roku otrzymają dofinansowanie na zakup nowych samochodów ratowniczo-gaśniczych. W sumie do druhów i druhen z całego kraju trafi aż 262 nowoczesne pojazdy. Decyzja o przyznaniu dotacji to efekt przeprowadzonego przez Komendę Główną PSP zobiektywizowanego procesu, opartego na analizie 10 jasno określonych kryteriów. Samochody ratowniczo-gaśnicze są podstawowym narzędziem pracy strażaków - zarówno przy gaszeniu pożarów, jak i podczas interwencji drogowych, lokalnych podtopień czy innych zagrożeń. Z danych Komendy Głównej wynika, że dla Ochotniczych Straży Pożarnych zakupiono 682 pojazdy.

tags: #czy #samochody #osp #potrzebuja #winiety