Stany Zjednoczone były pionierem w walce z ospą wietrzną, stając się pierwszym krajem na świecie, który w 1995 roku wprowadził powszechny, populacyjny program szczepień dzieci przeciwko tej chorobie. Inicjatywa ta, oparta na stosowaniu szczepionki Varivax zawierającej żywego, atenuowanego wirusa, przyniosła w ciągu 25 lat wymierne korzyści zdrowotne i ekonomiczne.
Skuteczność programu szczepień
Przed erą szczepień, w latach 1988-1995, w USA odnotowywano rocznie około 4 miliony przypadków ospy wietrznej. Choroba ta była przyczyną 10 500-13 500 hospitalizacji oraz średnio 145 zgonów rocznie. Wprowadzenie szczepień doprowadziło do radykalnej zmiany:
- Całkowita liczba zachorowań na ospę wietrzną w USA spadła o ponad 97%.
- Szczepienia zapobiegają rocznie ponad 10 500 hospitalizacjom i 100 zgonom.
- Łącznie od 1995 roku program zapobiegł ponad 91 milionom zachorowań i prawie 2000 zgonów.
- Oszacowano oszczędności wynikające ze stosowania programu na poziomie ponad 23 miliardów dolarów.
Ewolucja harmonogramu szczepień
Początkowo schemat obejmował podanie jednej dawki szczepionki dzieciom w wieku 12-18 miesięcy. Jednak w 2006 roku, w związku z obserwowaniem ognisk epidemicznych wśród uczniów, wprowadzono drugą dawkę szczepionki. Analizy wykazały, że pomiędzy sezonami 2005-2006 a 2013-2014 zapadalność na ospę wietrzną zmniejszyła się o kolejne 84,6%.
| Okres | Zapadalność (na 100 000 mieszkańców) |
|---|---|
| 1993-1995 (przed programem) | Dane referencyjne |
| 2005-2006 | 25,4 |
| 2013-2014 | 3,9 |
Szczepionki stosowane w USA
W Stanach Zjednoczonych dopuszczone są obecnie dwa rodzaje szczepionek:
- Varivax (Merck & Co.) - monowalentna szczepionka przeciwko ospie wietrznej.
- ProQuad (MMRV) - czterowalentna szczepionka przeciwko odrze, śwince, różyczce i ospie wietrznej.
American Academy of Pediatrics zaleca podawanie pierwszej dawki między 12. a 47. miesiącem życia. Choć stosowanie szczepionki MMRV wiąże się z nieco wyższym ryzykiem wystąpienia gorączki i drgawek gorączkowych (w porównaniu z podaniem szczepionek oddzielnie), ryzyko to nie predysponuje do późniejszej padaczki ani opóźnień neurorozwojowych.
Jak działa szczepionka?
Rozróżnienie: ospa wietrzna a małpia ospa
Należy wyraźnie podkreślić, że ospa wietrzna oraz małpia ospa to dwie odmienne choroby, wywoływane przez wirusy należące do różnych rodzin. Z tego powodu szczepionka przeciwko ospie wietrznej nie zapewnia ochrony przed wirusem ospy małpiej (i odwrotnie). Wirus ospy małpiej, który w ostatnich latach przyciągnął uwagę mediów ze względu na nietypowe rozprzestrzenianie się poza Afrykę, jest kuzynem wirusa ospy prawdziwej, a nie ospy wietrznej.