W zakresie ochrony przeciwpożarowej, która stanowi kluczowy element bezpieczeństwa każdego obiektu, szczegółowe regulacje prawne określają zarówno obowiązki właścicieli, zarządców i użytkowników, jak i kwalifikacje osób uprawnionych do wykonywania specjalistycznych czynności. Jednym z fundamentalnych dokumentów zapewniających bezpieczeństwo jest Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego (IBP). Pytanie o to, kto może ją sporządzić, jest kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania systemu ochrony przeciwpożarowej.
Podstawy Prawne i Cel Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego (IBP)
Odpowiedź na wiele pytań w zakresie ochrony przeciwpożarowej zawarta jest w ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (dalej: u.o.p.), która w swojej treści stanowi o organizacji ochrony przeciwpożarowej. Uzupełnieniem tej ustawy jest rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (dalej: r.o.p.), które w § 1 ust. 1 określa sposoby i warunki ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. R.o.p. powołuje się również na inne przepisy, w tym na Polskie Normy.
Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego to dokument opracowywany w celu ustalenia wymagań ochrony przeciwpożarowej w zakresie organizacyjnym, technicznym i porządkowym, które powinny być uwzględnione podczas eksploatacji obiektu. Zawiera ona m.in. plany obiektu, rozmieszczenie urządzeń przeciwpożarowych oraz zasady postępowania na wypadek pożaru.
Odpowiedzialność za Zapewnienie i Wdrożenie IBP
Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.o.p., właściciel terenu, zakładu pracy lub obiektu odpowiada za stan przeciwpożarowy. Za zapewnienie i wdrożenie instrukcji bezpieczeństwa pożarowego (IBP) odpowiadają właściciele, zarządcy lub użytkownicy obiektów, zgodnie z rozporządzeniem MSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Należy jednak podkreślić, że właściciele, zarządcy czy użytkownicy obiektu odpowiadają wyłącznie za wdrożenie takiego dokumentu, a nie za jego opracowanie.
Do zapoznania się z treścią instrukcji bezpieczeństwa pożarowego zobligowani są wszyscy pracownicy, bez względu na zajmowane stanowisko.
Wymagane Kwalifikacje do Sporządzania IBP
Sporządzenie instrukcji bezpieczeństwa pożarowego należy do czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, czynności te mogą być realizowane jedynie przez osoby, które posiadają odpowiednie kwalifikacje. Prawo jest w tej kwestii bardzo precyzyjne i nie pozostawia pola do interpretacji, ponieważ chodzi o dokument, od którego zależy ludzkie życie.
Szczegółowe Kwalifikacje Osób Uprawnionych
Kwestię kwalifikacji reguluje § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. oraz art. 4 ust. 2, 2a i 2b u.o.p. Instrukcję bezpieczeństwa pożarowego mogą opracować osoby posiadające następujące uprawnienia:
- Osoby posiadające wykształcenie wyższe i ukończone szkolenie specjalistów ochrony przeciwpożarowej.
- Osoby posiadające wykształcenie wyższe na kierunku inżynieria bezpieczeństwa pożarowego lub tytuł zawodowy inżyniera pożarnictwa. Tytuł "inżynier pożarnictwa" lub "magister inżynier pożarnictwa" nadawany jest absolwentom Szkoły Głównej Służby Pożarniczej (SGSP).
- Osoby posiadające co najmniej wykształcenie średnie i ukończone szkolenie inspektorów ochrony przeciwpożarowej. Szkolenia te są prowadzone przez placówki edukacyjne zatwierdzone przez Komendę Główną PSP.
- Osoby posiadające tytuł zawodowy technika pożarnictwa. Tytuł ten nadawany jest absolwentom szkół aspirantów PSP.
- Osoby, które uzyskały uznanie kwalifikacji do wykonywania zawodu inżyniera pożarnictwa lub technika pożarnictwa w toku postępowania o uznanie kwalifikacji nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej, w państwach członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronach umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub w Konfederacji Szwajcarskiej.
Pracodawca a Sporządzenie Instrukcji
Pracodawca z pewnością wydaje instrukcję bezpieczeństwa pożarowego. Może ją również sporządzić inspektor ochrony przeciwpożarowej, pod warunkiem, że sam jej nie opiniuje. Należy pamiętać, że nie można sporządzać instrukcji i jednocześnie jej opiniować. W związku z tym, najbezpieczniejszym i często najlepszym rozwiązaniem jest powierzenie opracowania instrukcji firmie lub specjaliście zewnętrznemu, który daje pewność otrzymania dokumentu spełniającego wszystkie wymagania prawne.
Specjalista BHP a Opracowanie IBP
Często pojawia się pytanie, czy specjalista BHP może opracować Instrukcję Bezpieczeństwa Pożarowego. Odpowiedź brzmi: tylko jeśli dodatkowo posiada jedną z trzech wyżej wymienionych kwalifikacji. Samo bycie specjalistą ds. BHP (np. po ukończonych studiach podyplomowych z BHP) nie daje uprawnień do opracowywania Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego. Są to dwie różne dziedziny, choć często się przenikają.
Obowiązek Posiadania Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego
IBP musi być sporządzona dla szerokiej gamy obiektów. Obowiązek posiadania aktualnej instrukcji bezpieczeństwa pożarowego dotyczy obiektów, w których występuje strefa zagrożenia wybuchem, lub takich, gdzie kubatura brutto budynku lub jego części stanowiącej odrębną strefę pożarową przekracza 1000 m³, a także obiektów użyteczności publicznej (np. szpitali, szkół, banków, galerii handlowych) i zamieszkania zbiorowego (np. hoteli, akademików), gdzie kubatura brutto przekracza 2500 m³.
Instrukcja IBP musi być opracowana zarówno dla istniejących budynków, które nie posiadają tego dokumentu, jak i dla nowo powstałych obiektów. Wymagana jest również aktualizacja IBP dla obiektów, w których dokonano zmiany sposobu użytkowania, procesu technologicznego lub innych modyfikacji mających wpływ na dotychczasowe warunki ochrony przeciwpożarowej.
Konsekwencje Braku lub Niewłaściwej Instrukcji
Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego podpisana przez osobę bez wymaganych uprawnień jest z punktu widzenia prawa nieważna. W przypadku kontroli Państwowej Straży Pożarnej (PSP) zostanie natychmiast zakwestionowana, co równa się z posiadaniem braku instrukcji i wszystkimi tego konsekwencjami. Może to prowadzić do nałożenia mandatu, wydania decyzji administracyjnej, a w skrajnych przypadkach nawet do odpowiedzialności przewidzianej w Kodeksie wykroczeń.
Co gorsza, w razie pożaru, taka instrukcja nie stanowi żadnej ochrony prawnej dla właściciela lub zarządcy obiektu, ani nie stanowi podstawy do wypłaty odszkodowania. Dlatego tak ważne jest, aby opracowanie IBP powierzyć wyłącznie wykwalifikowanym specjalistom.
Zatwierdzanie IBP przez Straż Pożarną
Wiele osób zastanawia się, czy instrukcja bezpieczeństwa pożarowego musi być zatwierdzona przez straż pożarną. Odpowiedź brzmi: nie, nie ma takiego obowiązku. System nabywania uprawnień do wykonywania zadań związanych z czynnościami z zakresu ochrony przeciwpożarowej jest precyzyjnie opisany w u.o.p. Jeśli instrukcja została opracowana przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje, spełnia wszystkie wymogi prawne i nie wymaga dodatkowego zatwierdzenia przez PSP.
tags: #czy #strazak #moze #sporzadzic #instrukcje #bezpieczenstwa