Wśród chorób zakaźnych wieku dziecięcego często dochodzi do pomyłek w diagnostyce między bostonką (chorobą dłoni, stóp i jamy ustnej) a ospą wietrzną. Obie choroby charakteryzują się występowaniem wysypki i gorączki, jednak ich przyczyny, przebieg oraz możliwości profilaktyki są odmienne.
Czym jest bostonka (choroba bostońska)?
Bostonka, a właściwie choroba dłoni, stóp i jamy ustnej (ChDSU), to schorzenie wirusowe wywoływane przez enterowirusy (głównie Coxsackie A16, A6). Najczęściej chorują na nią dzieci poniżej 10. roku życia, choć może dotyczyć również dorosłych. Wirus przenosi się drogą kropelkową oraz fekalno-oralną (tzw. choroba brudnych rąk).
Objawy bostonki
- Złe samopoczucie, gorączka i ból gardła.
- Charakterystyczna wysypka: plamisto-grudkowe wykwity o czerwonawym zabarwieniu.
- Lokalizacja: wnętrze jamy ustnej (bolesne pęcherze i owrzodzenia), dłonie, podeszwy stóp, czasem pośladki.
- Zmiany na paznokciach (mogą pojawić się kilka tygodni po chorobie).
Ospa wietrzna: charakterystyka i zagrożenia
Ospa wietrzna wywoływana jest przez wirus Varicella zoster (VZV). Jest to choroba wysoce zakaźna, szerząca się drogą kropelkową. W przeciwieństwie do bostonki, ospa pozostawia wirusa w organizmie w postaci utajonej, co w przyszłości może skutkować wystąpieniem półpaśca.
Różnice między bostonką a ospą wietrzną
| Cecha | Bostonka | Ospa wietrzna |
|---|---|---|
| Wysypka | Dłonie, stopy, usta | Całe ciało, w tym skóra głowy |
| Strupki | Brak | Typowe dla procesu gojenia |
| Świąd | Zazwyczaj nie występuje | Bardzo silny |
Szczepienie na ospę wietrzną a bostonkę
Warto podkreślić, że nie istnieje obecnie szczepionka przeciwko bostonce. Choć prowadzone są badania, żadne preparaty nie są dostępne w powszechnym obrocie. Profilaktyka bostonki opiera się wyłącznie na higienie (mycie rąk, dezynfekcja zabawek) i izolacji chorych.
Zupełnie inaczej wygląda sytuacja w przypadku ospy wietrznej. Istnieją skuteczne szczepionki ochronne (monowalentne lub skojarzone MMRV), które zapewniają odporność na poziomie ponad 95%. Szczepienie jest zalecane wszystkim osobom, które nie chorowały wcześniej i nie były szczepione, w tym szczególnie kobietom planującym ciążę oraz osobom z grup ryzyka.
Kroki mycia rąk według techniki WHO
Leczenie i profilaktyka
Leczenie obu chorób ma charakter głównie objawowy:
- Stosowanie leków przeciwgorączkowych (paracetamol) i przeciwbólowych.
- Dbanie o nawodnienie organizmu.
- W przypadku ospy - unikanie drapania pęcherzy, aby zapobiec nadkażeniom bakteryjnym.
- Bezwzględne unikanie aspiryny u dzieci ze względu na ryzyko zespołu Reye'a.
W przypadku wystąpienia niepokojących objawów, takich jak wysoka gorączka czy bolesne zmiany w jamie ustnej, należy skonsultować się z lekarzem (pediatrą lub lekarzem rodzinnym), aby wykluczyć powikłania, takie jak odwodnienie, zapalenie płuc czy rzadsze komplikacje neurologiczne.