Przepisy dotyczące hydrantów przeciwpożarowych i ochrona przeciwpożarowa w obiektach służby zdrowia

Hydranty przeciwpożarowe, montowane w sieciach wodociągowych, są ważnym elementem ochrony ludzi i obiektów. Hydranty zewnętrzne są wykorzystywane do poboru wody do gaszenia pożarów i zaopatrzenia wodnego pojazdów straży pożarnej do celów gaśniczych. Niniejszy artykuł stanowi kompleksowy przewodnik po przepisach regulujących hydranty zewnętrzne w Polsce, a także omawia szczegółowe wymagania przeciwpożarowe dla obiektów służby zdrowia, takich jak przychodnie i szpitale.

Podstawa prawna i dokumentacja techniczna

Do najważniejszych przepisów związanych z ochroną przeciwpożarową oraz zaopatrzeniem w wodę należą:

• Ustawa z dnia 21 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej.
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719).
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. 2009 nr 124 poz. 1030). Jest to kluczowy dokument określający wymagania dla sieci wodociągowej przeciwpożarowej, w tym hydrantów zewnętrznych.
• Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst ujednolicony.
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690).
• Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 243 z 2005 r. poz. 2063).
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 121, poz. 1137).

Przepisy dotyczące sieci hydrantowych - hydrantów zewnętrznych i wewnętrznych - są uszczegółowieniem regulacji, jakie znajdziemy w Prawie budowlanym, które warunkuje możliwość wznoszenia niektórych obiektów budowlanych od zapewnienia im przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru.

Każdy zainstalowany hydrant zewnętrzny musi odpowiadać nie tylko regulacjom prawnym, ale także posiadać niezbędną dokumentację techniczną. Hydranty zewnętrzne, montowane na sieciach wodociągowych, muszą legitymować się co najmniej w dniu produkcji:

• aprobatą techniczną (lub Krajową Oceną Techniczną - KOT),
• atestem higienicznym Państwowego Zakładu Higieny (PZH) oraz
• świadectwem dopuszczenia CNBOP-PIB do użytkowania w ochronie przeciwpożarowej.

Brak któregokolwiek z nich uniemożliwia wprowadzenie danego hydrantu do użytku.

Sieć wodociągowa przeciwpożarowa: wymagania

Sieć wodociągowa stanowiąca źródło wody do celów przeciwpożarowych, zwana dalej „siecią wodociągową przeciwpożarową”, powinna być zasilana z pompowni przeciwpożarowej, zbiornika wieżowego, studni lub innych urządzeń, zapewniających wymaganą wydajność i ciśnienie w hydrantach zewnętrznych, nawet tych niekorzystnie ulokowanych, przez co najmniej 2 godziny.

Sieć wodociągowa przeciwpożarowa powinna zapewniać wydajność nie mniejszą niż 5 dm³/s i ciśnienie w hydrancie zewnętrznym nie mniejsze niż 0,1 MPa (megapaskala), przez co najmniej 2 godziny.

Budowa sieci

Sieć wodociągową przeciwpożarową należy wykonywać jako sieć obwodową. Dopuszcza się budowę sieci wodociągowej przeciwpożarowej rozgałęzieniowej poza obszarami miejskimi oraz tam, gdzie łączna wymagana ilość wody nie przekracza 20 dm³/s. Dopuszcza się budowę odgałęzień z sieci obwodowej w celu zasilania hydrantów zewnętrznych.

W przypadku gdy łączna wymagana ilość wody przekracza 30 dm³/s, sieć obwodową zasila się w dwóch punktach znajdujących się w możliwie największej odległości od siebie, nie mniejszej jednak niż 1/4 obwodu sieci.

Sieć wodociągową przeciwpożarową, dla której łączna wymagana ilość wody przekracza 20 dm³/s, należy tak zaprojektować i budować, aby możliwe było jednoczesne pobieranie wody z dwóch sąsiednich hydrantów zewnętrznych.

Należy pamiętać, że podane w rozporządzeniu średnice dotyczą średnicy nominalnych wewnętrznych, dlatego projektując sieci z tworzyw sztucznych, gdzie rury oznaczane są przez podanie średnicy zewnętrznej, musimy sprawdzić, czy po odjęciu grubości ścianki spełniamy założenia rozporządzenia. Maksymalne ciśnienie hydrostatyczne w sieci wodociągowej przeciwpożarowej nie może przekraczać 1,6 MPa.

Rodzaje i wymagania dla hydrantów zewnętrznych

Na sieci wodociągowej przeciwpożarowej stosuje się hydranty zewnętrzne nadziemne o średnicy nominalnej DN 80. Dopuszcza się instalowanie hydrantów podziemnych o średnicy nominalnej DN 80 w przypadkach, gdy zainstalowanie hydrantów nadziemnych jest szczególnie utrudnione lub niewskazane, na przykład ze względu na utrudnienia w ruchu.

Hydranty zewnętrzne zainstalowane na sieci wodociągowej przeciwpożarowej powinny być wyposażone w odcięcia umożliwiające odłączanie ich od sieci. Odcięcia te muszą pozostawać w położeniu otwartym podczas normalnej eksploatacji sieci. Hydranty zewnętrzne powinny spełniać wymagania Polskich Norm dotyczących tych urządzeń, będących odpowiednikami norm europejskich (EN).

Wydajność nominalna hydrantu zewnętrznego, przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa mierzonym na zaworze hydrantowym podczas poboru wody, w zależności od jego średnicy nominalnej (DN), nie może być mniejsza niż:

• dla hydrantu nadziemnego DN 80 - 10 dm³/s;
• dla hydrantu nadziemnego DN 100 - 15 dm³/s;
• dla hydrantu podziemnego DN 80 - 10 dm³/s;
• dla hydrantu nadziemnego DN 80 na sieci, o której mowa w § 9 ust. 2 - 5 dm³/s.

Hydranty do intensywnego czerpania wody

Dla zapewnienia możliwości intensywnego czerpania wody do celów przeciwpożarowych na sieciach wodociągowych o średnicy nominalnej nie mniejszej niż DN 250 powinny być instalowane hydranty nadziemne, spełniające następujące wymagania:

• średnica nominalna hydrantu powinna wynosić DN 100 lub DN 150;
• wydajność nominalna przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa mierzonym na zaworze hydrantowym podczas poboru wody nie może być mniejsza niż 20 dm³/s;
• hydranty powinny być usytuowane w miejscach dostępnych z głównych dróg komunikacyjnych na terenie jednostki osadniczej;
• miejsce usytuowania hydrantu należy oznakować znakami zgodnymi z Polskimi Normami wraz z podaniem na znaku dodatkowym wielkości charakterystycznych hydrantu;
• przy hydrancie należy przewidzieć stanowisko czerpania wody o wymiarach zapewniających swobodny dostęp do hydrantu;
• na stanowisku czerpania wody należy umieścić zakaz parkowania.

Określenia potrzeb w zakresie instalowania hydrantów, o których mowa w ust. 9, dokonują właściwe miejscowo organy Państwowej Straży Pożarnej w ramach opiniowania projektów studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz projektów miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Zgodnie z wytycznymi rozporządzenia na sieci wodociągowej należy stosować hydranty nadziemne DN80 mm dla sieci o średnicy do DN250 mm i DN100 mm na sieci wodociągowej DN250 i większej. W celu łatwego otwarcia zasuwy odcinającej hydrant odległość między trzpieniem zasuwy hydrantowej a skrajem hydrantu (podziemnego lub nadziemnego) nie może być mniejsza niż 0,8 m.

Lokalizacja i oznakowanie hydrantów zewnętrznych

Miejsce usytuowania hydrantu zewnętrznego należy oznakować znakami zgodnymi z Polskimi Normami. Oznakowanie hydrantów zgodne powinno być z Polskimi Normami - każde oznakowanie hydrantu oraz znaki wskazujące jego umiejscowienie będą takie same. Na znakach wskazujących miejsce położenia hydrantu znajdą się ponadto informacje o jego parametrach.

Hydranty zewnętrzne muszą znajdować się w odpowiednich odległościach - zarówno od budynków, jak i od siebie. Na terenach miejskich hydranty umieszczane są wzdłuż ulic i dróg oraz przy ich skrzyżowaniach. Zgodnie z §10 ust. 4 Rozporządzenia MSWiA z 2009 r., należy zachować następujące odległości:

• Odległość pomiędzy dwoma sąsiadującymi ze sobą hydrantami nie powinna przekraczać 150 metrów.
• Odległość od zewnętrznej krawędzi jezdni lub drogi wyznaczona została na maksymalnie 15 metrów.
• Jeśli hydranty zewnętrzne przeznaczone są do chronienia konkretnego obiektu, pierwszy (najbliższy) z nich umieszczony powinien być w odległości do 75 metrów od obiektu.
• Kolejne hydranty wymagane do ochrony obiektu powinny być rozmieszczone w odległości do 150 metrów od siebie.
• Hydrant zawsze powinien być odsunięty od ściany chronionego budynku na minimum 5 metrów.

Poza obszarami miejskimi odległość między hydrantami powinna być dostosowana do gęstości istniejącej i planowanej zabudowy.

Kiedy stosować hydranty nadziemne, a kiedy podziemne?

Co do zasady, zalecanym jest - w miarę możliwości - instalowanie na sieci wodociągowej hydrantów zewnętrznych nadziemnych. Są one zdecydowanie łatwiejsze do zlokalizowania, a do skorzystania z nich nie jest konieczne stosowanie dodatkowego sprzętu, co zapewnia szybszy dostęp do zasobów wody. Stosowanie hydrantów zewnętrznych podziemnych jest dopuszczalne, jeśli hydrant nadziemny powodowałby utrudnienia (np. w ruchu drogowym, pieszych, uniemożliwienie dojazdu służb ratunkowych) lub byłoby niewskazane.

Obowiązek instalacji hydrantów zewnętrznych

Hydranty zewnętrzne muszą być stosowane w jednostkach osadniczych o liczbie mieszkańców przekraczającej 100 osób, które nie stanowią zabudowy kolonijnej. Dodatkowo w hydranty wyposażone powinny być położone w ich granicach budynki użyteczności publicznej, budynki zamieszkania zbiorowego, obiekty produkcyjne i magazynowe.

Te ostatnie muszą posiadać dostęp do hydrantów niezależnie od miejsca położenia, jeśli ich kubatura przekracza 2500 m³ lub ich powierzchnia przekracza 500 m² (wymagania mogą zależeć od gęstości obciążenia ogniowego i powierzchni strefy pożarowej, zgodnie z §6 i tabelą nr 2 rozporządzenia). Ponadto hydranty są niezbędnym elementem każdej stacji paliw płynnych ze zbiornikami o łącznej pojemności do 200m³ i stacji gazu płynnego - niezależnie od ich charakterystyki (§6 ust. 4 rozporządzenia wymaga 10 dm³/s).

Obowiązek przyłączenia do sieci hydrantowej dotyczy ponadto obiektów użyteczności publicznej lub zamieszkania zbiorowego, w których jednocześnie może przebywać ponad 50 osób, jeśli posiadają wyznaczoną strefę pożarową o powierzchni ponad 1000 m².

Hydranty wewnętrzne: przepisy i konserwacja

Przepisy prawne dotyczące hydrantów wewnętrznych regulują szereg istotnych kwestii, które mają zapewnić bezpieczeństwo budynków oraz ich użytkowników. Hydranty wewnętrzne, będące kluczowym elementem systemów przeciwpożarowych, muszą spełniać określone wymogi dotyczące ich lokalizacji, konstrukcji, a także utrzymania. Przepisy prawne dotyczące hydrantów wewnętrznych jasno określają, jakie wymogi muszą spełniać instalacje podczas ich montażu i późniejszego użytkowania.

Hydranty wewnętrzne są montowane nie wcześniej niż na etapie wykańczania wnętrz budynku, aby nie kolidować z innymi pracami budowlanymi. Montaż hydrantów powinien być wykonany tak, aby dostęp do nich nie był utrudniony przez meble czy innego rodzaju przeszkody. Odpowiednie rozmieszczenie hydrantów umożliwia szybki dostęp do wody na wypadek pożaru, co jest jednym z kluczowych elementów bezpieczeństwa pożarowego budynku. Warto także zauważyć, że hydranty wewnętrzne mogą mieć różne długości węży, w zależności od potrzeb i rozmiarów budynku, co wpływa na ich efektywność działania.

Jednym z najważniejszych aspektów związanych z hydrantami wewnętrznymi, zgodnie z obowiązującymi przepisami, jest ich regularna kontrola i konserwacja. Przeglądy hydrantów powinny być przeprowadzane co najmniej raz w roku i obejmować szczegółową kontrolę stanu technicznego urządzenia oraz funkcjonalności całego systemu. Zgodność z przepisami prawnymi dotyczącymi hydrantów wewnętrznych to nie tylko kwestia formalności, ale przede wszystkim bezpieczeństwa użytkowników budynku.

Hydranty wewnętrzne są obowiązkowe w budynkach użyteczności publicznej i przemysłowych, zgodnie z przepisami prawa budowlanego. Wymóg ten nie zawsze dotyczy budynków mieszkalnych, ale zaleca się ich instalację dla bezpieczeństwa. Każdy przypadek powinien być analizowany osobno przez specjalistów ds. ochrony przeciwpożarowej.

Personel powinien być przeszkolony w obsłudze hydrantów, co minimalizuje ryzyko błędów w sytuacjach awaryjnych. Szkolenia powinny obejmować zarówno aspekt teoretyczny, jak i praktyczny w obsłudze urządzeń przeciwpożarowych. Rozmiar hydrantów może różnić się w zależności od budynku oraz specyficznych potrzeb bezpieczeństwa. Hydranty mogą mieć różne długości węży, co pozwala na dostosowanie ich do rozmiarów budynku i wymaganej zasięgowości.

Wymogi przeciwpożarowe w obiektach służby zdrowia

Obiekty służby zdrowia należą do najtrudniejszych pod względem zapewnienia bezpieczeństwa pożarowego ze względu na obecność pacjentów o ograniczonej zdolności do samodzielnej ewakuacji. Osoby leżące, podłączone do aparatury medycznej, pod wpływem leków czy w trakcie zabiegów nie mogą szybko opuścić budynku w sytuacji zagrożenia. Dodatkowo szpitale pracują przez całą dobę, gromadzą duże ilości materiałów medycznych, wykorzystują substancje łatwopalne oraz zaawansowaną aparaturę elektroniczną. Przepisy przeciwpożarowe nakładają na te obiekty szczególnie rygorystyczne wymogi dotyczące konstrukcji budynków, systemów bezpieczeństwa oraz organizacji ewakuacji. Właściwe zabezpieczenie szpitala lub przychodni wymaga kompleksowego podejścia uwzględniającego specyfikę działalności medycznej oraz najwyższe standardy ochrony pacjentów i personelu.

Klasyfikacja stref pożarowych

Kategoria zagrożenia ludzi w poszczególnych częściach szpitala determinuje zakres wymagań przeciwpożarowych. Oddziały szpitalne z pacjentami leżącymi klasyfikowane są jako kategoria ZL I, co oznacza najwyższe wymagania ze względu na obecność osób niezdolnych do samodzielnej ewakuacji. Sale operacyjne, oddziały intensywnej opieki medycznej oraz oddziały noworodków wymagają szczególnie zaawansowanych systemów bezpieczeństwa. Poradnie ambulatoryjne oraz obszary administracyjne klasyfikowane są jako kategoria ZL V, gdzie przebywają osoby zdolne do samodzielnej ewakuacji. Apteki szpitalne, magazyny środków medycznych oraz pomieszczenia techniczne mogą być klasyfikowane jako pomieszczenia zagrożone pożarem ze względu na gromadzenie materiałów palnych lub substancji niebezpiecznych.

Podział szpitala na strefy pożarowe ma kluczowe znaczenie dla ograniczenia rozprzestrzeniania się ognia. Każdy oddział szpitalny powinien stanowić odrębną strefę pożarową oddzieloną od innych części budynku ścianami i stropami o odpowiedniej klasie odporności ogniowej oraz drzwiami przeciwpożarowymi. Powierzchnia pojedynczej strefy pożarowej w oddziałach z pacjentami leżącymi nie powinna przekraczać 1000 metrów kwadratowych, co ogranicza liczbę osób zagrożonych w przypadku pożaru. Korytarze stanowiące drogi ewakuacyjne muszą być oddzielone od pomieszczeń pacjentów drzwiami dymoszczelnymi co najmniej klasy EI 30. Klatki schodowe służące jako drogi ewakuacyjne powinny być całkowicie oddzielone od pozostałych części budynku i wyposażone w system nadciśnieniowy zapobiegający przedostawaniu się dymu.

Wymagania konstrukcyjne budynków

Odporność ogniowa konstrukcji szpitala jest ściśle określona przepisami i zależy od wysokości budynku oraz liczby kondygnacji. Szpitale do czterech kondygnacji nadziemnych mogą być wykonane w konstrukcji żelbetowej lub murowanej o klasie odporności ogniowej minimum B, co oznacza odporność głównych elementów konstrukcyjnych przez 60 minut. Budynki wyższe wymagają klasy A, czyli odporności 120 minut, oraz dodatkowo nieprzekraczalnej wysokości 25 metrów dla obiektów z pacjentami leżącymi.

Materiały wykończeniowe stosowane w szpitalach podlegają restrykcyjnym wymogom dotyczącym palności i zadymienia. Wszystkie materiały w drogach ewakuacyjnych muszą być nierozprzestrzeniające ognia oraz charakteryzować się niską emisją dymu i toksycznych gazów.

Przegrody wewnętrzne oddzielające strefy pożarowe muszą zachować integralność i izolacyjność przez określony czas podczas pożaru. Ściany oddziałowe powinny mieć klasę odporności ogniowej minimum REI 60. Stropy między kondygnacjami wymagają klasy REI 60 lub REI 120 w zależności od kategorii obiektu. Drzwi w przegrodach przeciwpożarowych muszą posiadać odpowiednie certyfikaty odporności ogniowej oraz być wyposażone w samozamykacze.

Systemy wykrywania i alarmowania

System sygnalizacji pożarowej w szpitalu musi zapewniać bardzo wczesne wykrycie zagrożenia ze względu na ograniczoną zdolność ewakuacyjną pacjentów. Czujki dymu powinny być zainstalowane we wszystkich pomieszczeniach, z wyjątkiem łazienek i pomieszczeń, gdzie stosowanie czujek dymu byłoby nieuzasadnione ze względu na częste alarmy fałszywe. W salach operacyjnych oraz pomieszczeniach z wrażliwą aparaturą medyczną zaleca się stosowanie czujek aspiracyjnych, które wykrywają dym w fazie tlącej, zanim pojawią się płomienie.

Centrala sygnalizacji pożarowej w szpitalu powinna być zlokalizowana w pomieszczeniu stale obsadzonym przez personel dozoru lub ochrony. System powinien być adresowany, co oznacza, że każda czujka ma unikalny adres. Centrala musi być połączona z systemem automatycznego powiadamiania straży pożarnej.

System alarmowania pacjentów i personelu musi być zaprojektowany z uwzględnieniem specyfiki szpitala. Alarmy dźwiękowe nie mogą być zbyt głośne, aby nie powodować paniki. Zaleca się stosowanie różnych tonów alarmowych dla różnych poziomów zagrożenia.

Integracja z innymi systemami budynku zwiększa skuteczność wykrywania i reagowania na zagrożenie. System sygnalizacji pożarowej powinien być połączony z kontrolą dostępu, windami, systemami wentylacji oraz oddymiania.

Drogi ewakuacyjne i strefy bezpieczeństwa

Szerokość dróg ewakuacyjnych w szpitalach musi uwzględniać konieczność transportu łóżek oraz sprzętu medycznego. Minimalna szerokość korytarza na oddziale szpitalnym to 2,2 metra, drzwi na drogach ewakuacyjnych powinny mieć szerokość minimum 1,1 metra w świetle. W budynkach wielokondygnacyjnych klatki schodowe muszą mieć szerokość minimum 1,4 metra. Nachylenia pochylni dla wózków inwalidzkich nie mogą przekraczać 6 procent.

Oświetlenie awaryjne dróg ewakuacyjnych w szpitalach musi zapewniać wyższy poziom oświetlenia niż w standardowych obiektach. Minimalne natężenie na osi drogi ewakuacyjnej to 5 luksów. Czas pracy oświetlenia awaryjnego na zasilaniu akumulatorowym powinien wynosić co najmniej 3 godziny. Oznakowanie dróg ewakuacyjnych za pomocą znaków fotoluminescencyjnych lub podświetlanych powinno być szczególnie wyraźne.

Strefy bezpieczeństwa to wydzielone obszary na oddziałach szpitalnych, gdzie pacjenci mogą być czasowo przetrzymywani podczas ewakuacji. Strefa bezpieczeństwa to zazwyczaj korytarz lub sala położona w bezpośrednim sąsiedztwie klatki schodowej, oddzielona od pozostałych części oddziału drzwiami przeciwpożarowymi oraz wyposażona w system nadciśnieniowy zapobiegający przedostawaniu się dymu. Pacjenci przenoszeni są najpierw do strefy bezpieczeństwa, skąd mogą być następnie ewakuowani na zewnątrz budynku w sposób uporządkowany.

Dostępność dróg ewakuacyjnych dla straży pożarnej jest równie ważna jak ich funkcja ewakuacyjna. Szerokość klatek schodowych musi umożliwiać jednoczesny ruch strażaków wchodzących z ciężkim sprzętem oraz ewakuujących się ludzi. W budynkach wyższych niż 25 metrów wymagana jest klatka schodowa pożarowa, która jest szczególnie odporna na działanie ognia i dymu oraz wyposażona w oświetlenie naturalne przez okna na każdej kondygnacji.

Stałe urządzenia gaśnicze

System tryskaczowy w szpitalach jest wymagany w określonych strefach ze względu na specyfikę zagrożeń i wartość chronionego mienia. Obowiązkowa instalacja dotyczy magazynów szpitalnych, pralni, centralnych sterylizatorni oraz archiwów. W salach operacyjnych oraz pomieszczeniach z wrażliwą aparaturą medyczną stosowanie tryskaczów wodnych jest problematyczne ze względu na szkody, jakie woda może spowodować w elektronice. W takich miejscach rozważa się systemy gazowe lub aerozolowe, które nie pozostawiają pozostałości i nie uszkadzają sprzętu.

Systemy gazowe stosowane są w pomieszczeniach, gdzie woda stanowiłaby większe zagrożenie niż sam pożar, np. w serwerowniach szpitalnych.

tags: #czy #w #przychodni #musi #byc #hydrant